آیین‌نامه اجرایی تبصره ۱۶ ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور مصوب ۱۴۰۱/۰۴/۱۵

هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۱/۴/۱۵ به پیشنهاد شماره ۲۶۶۲۵ /۶۲ مورخ ۱۴۰۱/۲/۱۷ وزارت امور اقتصادی و دارایی (با همکاری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران) به استناد جزء (۹) بند (د) تبصره (۱۶) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، آیین‌نامه اجرایی تبصره یادشده را به شرح زیر تصویب کرد:

ماده ۱ - در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
۱ - قانون: قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور.
۲ - بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
۳ - موسسه اعتباری: کلیه بانک های دولتی و غیردولتی که به موجب قانون یا مجوز بانک مرکزی تاسیس شده و تحت نظارت بانک مرکزی قرار دارند.

ماده ۲ - بانک مرکزی مکلف است از محل صد درصد (۱۰۰%) مانده سپرده های قرض الحسنه و پنجاه درصد (۵۰%) سپرده های قرض الحسنه جاری شبکه بانکی، تسهیلات موضوع بند (الف) تبصره (۱۶) قانون را با اولویت نخست از طریق موسسات اعتباری تامین کند.

ماده ۳ - موسسات اعتباری موظفند برای هر یک از زوج هایی که تاریخ ازدواج آنها بعد از ۱۳۹۷/۱/۱ است، تسهیلات قرض‌الحسنه ازدواج به مبلغ یک میلیارد و دویست میلیون (۰۰۰ر۰۰۰ر۲۰۰ر۱) ریال و با دوره بازپرداخت ده ساله پرداخت نماید. تسهیلات قرض الحسنه ازدواج برای زوج های زیر بیست و پنج سال و زوجه های زیر بیست و سه سال یک میلیارد و پانصد میلیون (۰۰۰ر۰۰۰ر۵۰۰ر۱) ریال تعیین می‌شود.

تبصره ۱ - افرادی که در زمان درخواست تسهیلات قرض الحسنه ازدواج، بیش از ۵۰ سال سن داشته باشند، مشمول دریافت تسهیلات قرض الحسنه ازدواج نمی شوند.

تبصره ۲ - در صورتی که مشخص شود (به تشخیص بانک مرکزی)، فردی نسبت به خرید و فروش تسهیلات قرض الحسنه ازدواج اقدام می نماید، کلیه حساب های بانکی وی مسدود می‌شود. بانک مرکزی (معاونت فناوری های نوین بانک مرکزی) مکلف است گردش ریال تسهیلات مذکور را رصد نموده و در صورتی که تشخیص دهد حساب شناسایی شده برای خرید و فروش تسهیلات قرض الحسنه ازدواج به کار رفته یا می رود، با اخذ مجوز از مراجع ذی ربط نسبت به مسدود سازی کلیه حساب های بانکی فرد مزبور در شبکه بانکی اقدام نماید.

ماده ۴ - موسسه اعتباری موظف است تسهیلات موضوع بند (الف) تبصره (۱۶) قانون را با اعتبارسنجی متقاضیان و با اخذ سفته از متقاضی و یا یک ضامن معتبر انجام دهد.

ماده ۵ - مسئولیت حسن اجرای حکم بند (الف) تبصره (۱۶) قانون به عهده بانک مرکزی و موسسه اعتباری و کلیه مدیران و کارکنان ذی ربط است. عدم اجرا یا تاخیر در پرداخت تسهیلات تخلف محسوب و قابل پیگیری در مراجع ذی صلاح است.

ماده ۶ - موسسه اعتباری موظف است گزارش اجرای جزء (۱) بند (الف) تبصره (۱۶) قانون را به صورت ماهانه و منظم به تفکیک تعداد تسهیلات قرض الحسنه ازدواج پرداخت شده و تعداد افراد در نوبت دریافت تسهیلات قرض الحسنه ازدواج به بانک مرکزی منعکس و عملکرد مربوطه را در تارنمای خود به منظور اطلاع رسانی به عموم مردم منتشر نماید.

ماده ۷ - بانک مرکزی از طریق موسسه اعتباری به منظور حمایت از فرزندآوری و مطابق جزء (۲) بند (الف) تبصره (۱۶) قانون، نسبت به پرداخت تسهیلات قرض الحسنه فرزندآوری به مشمولان اقدام نماید.

ماده ۸ - بانک مرکزی موظف است حداکثر یک ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه به منظور تحقق جزء (۲) بند (الف) تبصره (۱۶) قانون، نسبت به استقرار سامانه‎ ای برای ثبت نام متقاضیان و مدیریت فرآیند پرداخت تسهیلات قرض الحسنه فرزندآوری اقدام نماید. سازمان ثبت احوال کشور نیز موظف است همکاری کامل را برای تحقق این ماده به عمل آورد.

ماده ۹ - بانک مرکزی موظف است از طریق موسسه اعتباری در سقف منابع مربوط تسهیلات قرض الحسنه ودیعه مسکن یا خرید یا ساخت مسکن (بنا به درخواست سرپرست خانواده) با بازپرداخت حداکثر بیست ساله، برای خانواده های فاقد مسکن که در سال ۱۳۹۹ به بعد، صاحب فرزند سوم یا بیشتر شده یا می‌شوند پرداخت نماید. سقف فردی تسهیلات یاد شده برای هر خانواده، مبلغ دو میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۲) ریال تعیین می‌شود.

ماده ۱۰ - بانک مرکزی موظف است از طریق موسسه اعتباری نسبت به اختصاص مبلغ سی هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۰۰۰ /۳۰) ریال از منابع بند (الف) تبصره (۱۶) قانون برای تامین جهیزیه کالای ایرانی با معرفی ستاد اجرایی فرمان حضرت امام(ره) اقدام نماید. سقف فردی تسهیلات جزء (۴) بند (الف) تبصره (۱۶) قانون به متقاضیان، مبلغ یک میلیارد و دویست میلیون (۲۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۱) ریال و زوج های زیر بیست و پنج سال و زوجه های زیر بیست و سه سال مبلغ یک میلیارد و پانصد میلیون (۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۱) ریال تعیین می‌شود. ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره) موظف است حداکثر یک ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه نسبت به انعقاد قرارداد عاملیت با موسسه اعتباری برای پرداخت تسهیلات موضوع این ماده، اقدام نماید.

تبصره - متقاضیانی که از تسهیلات قرض الحسنه ازدواج استفاده نکرده باشند در اولویت دریافت تسهیلات موضوع این ماده قرار می گیرند.

ماده ۱۱ - به منظور حمایت از اشتغال و در اجرای بند (پ) ماده (۸۹) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با اولویت زنان سرپرست خانوار و مشاغل خانگی بانک مرکزی مکلف است مبلغ یک میلیون و بیست هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۱/۰۲۰/۰۰۰) ریال تسهیلات قرض الحسنه را به شرح بندهای زیر از طریق موسسه اعتباری تخصیص دهد. مسئولیت حسن اجرای حکم این ماده به عهده بانک مرکزی و موسسه اعتباری و کلیه مدیران و کارکنان ذی ربط است:

۱ - مبلغ دویست و پنجاه هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۰۰۰ /۲۵۰) ریال به کمیته امداد امام خمینی (ره) و یکصد هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۰۰۰ /۱۰۰) ریال به سازمان بهزیستی کشور اختصاص می یابد. به منظور تسهیل دسترسی به اعتبار و پوشش خطر (ریسک) تسهیلات خرد پرداختی با هدف اشتغالزایی، به دستگاه های موضوع این جزء اجازه داده می‌شود نسبت به ایجاد صندوق تضمین اقدام نمایند.

۲ - به منظور کمک به توسعه اشتغال دانش بنیان و صنایع خلاق، موضوع بخش دوم جزء (۱) بند (ب) تبصره (۱۶) قانون، تسهیلات قرض الحسنه توسط موسسات اعتباری و با معرفی صندوق نوآوری و شکوفایی به شرکت های دانش بنیان با اولویت مناطق محروم به شرح زیر پرداخت می‌شود:

الف - به منظور ایجاد و تثبیت اشتغال در شرکت های دانش بنیان و خلاق از طریق توسعه محصولات نوآورانه و عرضه آن ها به بازار، مبلغ سی و پنج هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۰۰۰ /۳۵) ریال از منابع مندرج در بخش دوم جزء (۱) بند (ب) تبصره (۱۶) قانون، صرف اعطای تسهیلات قرض الحسنه به شرکت های دانش بنیان و خلاق، با سقف مصوب وزارت امور اقتصادی و دارایی و صندوق نوآوری و شکوفایی و با دوره بازپرداخت حداکثر (۳۶) ماهه می‌شود.

ب - در راستای حمایت از توسعه اشتغال در شرکت های نوآور (استارت‌آپی)، فناور، دانش بنیان و خلاق از طریق توسعه نظام اختصاصی تامین مالی نوآوری، مبلغ پانزده هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۰۰۰ /۱۵) ریال از منابع مندرج در بخش دوم جزء (۱) بند (ب) تبصره (۱۶) قانون، صرف اعطای تسهیلات قرض الحسنه به صندوق های پژوهش و فناوری با سقف مصوب وزارت امور اقتصادی و دارایی و صندوق نوآوری و شکوفایی و دوره بازپرداخت حداکثر (۶۰) ماهه می‌شود.

پ - صندوق نوآوری و شکوفایی پس از ارزیابی درخواست های متقاضیان تسهیلات و تعیین مبلغ (تا سقف مصوب وزارت امور اقتصادی و دارایی و صندوق نوآوری و شکوفایی) و جزئیات مربوط به تسهیلات هر متقاضی، نسبت به معرفی به موسسات اعتباری اقدام می کند.

ت - بررسی و تایید توجیه فنی، اقتصادی و مالی طرح ها بر عهده موسسه اعتباری می‌باشد.

تبصره ۱ - تسهیلات تا سقف یک میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۱) ریال با اعتبار سنجی متقاضی و یک ضامن معتبر قابل پرداخت خواهد بود.

تبصره ۲ - بانک مرکزی شرایط اعتبار سنجی مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور را به موسسات اعتباری ابلاغ می نماید.

تبصره ۳ - عدم اجرا یا تاخیر در پرداخت تسهیلات جزء (۱) بند (ب) تبصره (۱۶) قانون، تخلف محسوب شده و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف است فهرست متخلفان را به سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات کشور ارسال نماید.

تبصره ۴ - اعطای تسهیلات به کارآفرینان اجتماعی، تسهیل گران اشتغال، پشتیبان های مشاغل خرد و خانگی و کارفرمایان طرح های مددجویی مجاز خواهد بود.

ماده ۱۲ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۶/۱۳)- مبلغ ششصد و بیست هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۰۰۰ /۶۲۰) ریال به استان ها و شهرستان ها بر اساس شاخص های جمعیت و نرخ بیکاری که توسط شورای برنامه ریزی و توسعه استان مبتنی بر سند آمایش استان ها مطابق سیاست گذاری و نظارت کارگروهی متشکل از وزارت امور اقتصادی و دارایی (دبیر)، وزارتخانه های کشور، تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم کشور مشخص می‌شود با اولویت مناطق محروم و حاشیه نشین، فعالیت های خلاق و دانش بنیان و تعاونی ها به شرح جدول پیوست جزء (۲) بند (ب) تبصره (۱۶) قانون اختصاص می یابد:

۱ - شورای برنامه ریزی و توسعه استان موظف است حداکثر ظرف یکماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه متناسب با توانمندی های نهادهای ذی ربط (ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره) (بنیاد برکت)، بنیاد مستضعفان، سازمان بسیج سازندگی، سازمان بسیج مستضعفین، سپاه، ارتش، آستان قدس رضوی، بنیاد شهید و امور ایثارگران و سایر سازمان ها) نسبت به تخصیص اعتبارات موضوع این ماده اقدام نماید.

تبصره - حداکثر سی درصد (۳۰%) منابع اختصاص یافته به هر استان در راستای حفظ و پایدارسازی اشتغال و ده درصد (۱۰%) از منابع مورد نظر در جهت اجرای بند (پ) ماده (۸۹) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در چهارچوب سقف های موجود مصوب شورای پول و اعتبار و رعایت ضوابط و مقررات بانکی، تخصیص می یابد.

۲ - معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم کشور فهرست اولویت رسته فعالیت ها برای مناطق روستایی و حاشیه نشین را در اختیار شورای برنامه ریزی و توسعه استان قرار دهد.

۳ - سقف فردی تسهیلات موضوع این آیین‌نامه با رعایت قوانین مربوط به مشمولین نهادهای حمایتی و روستایی بر اساس مصوبات شورای پول و اعتبار تعیین خواهد شد.

۴ - کلیه نهادهای دستگاه های متولی ایجاد اشتغال مندرج در بند (ب) تبصره (۱۶) قانون نظیر ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره)، کمیته امداد امام خمینی (ره) و وزارتخانه های مربوط موظفند مشخصات اشتغال ایجاد شده از قبیل شناسه (کد) ملی شاغلین، رسته فعالیت و سایر مشخصات که توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مشخص می‌شود در سامانه ناظر وزارت یادشده درج نمایند. تداوم تخصیص تسهیلات اشتغال زایی مندرج در این بند توسط شبکه بانکی منوط به درج اطلاعات موضوع و تایید وزارت مزبور است.

تبصره ۱ - وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظف است زیر ساخت های لازم برای تبادل اطلاعات دستگاه ها، نهادها و موسسات اعتباری از طریق تبادل اطلاعات الکترونیک (وب سرویس) فراهم نماید.

تبصره ۲ - کلیه بانک ها و موسسات اعتباری پس از فراهم شدن امکان ارتباط با سامانه ناظر موظفند اطلاعات تسهیلات پرداختی به متقاضیان را در سامانه ناظر ثبت نمایند.

تبصره ۳ - در رابطه با زنان سرپرست خانوار، دسترسی به اطلاعات مربوط در سامانه یادشده برای معاونت رئیس جمهور در امور زنان و خانواده فراهم شود.

ماده ۱۳ (منسوخ ۱۴۰۱/۰۶/۱۳)- متقاضیانی که در سال جاری از تسهیلات بند (ب) تبصره (۱۶) قانون استفاده نمایند، امکان استفاده از تسهیلات موضوع بند (الف) تبصره (۱۸) قانون را نخواهند داشت.

ماده ۱۳ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۶/۱۳)- سقف فردی تسهیلات موضوع جزء (۱) بند (ج) قانون، دو میلیارد و پانصد میلیون (۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۲) ریال با رعایت بند (ی) تبصره (۷) قانون تعیین می‌شود و دوره بازپرداخت تسهیلات موضوع این ماده (۵) سال می‌باشد.

تبصره - اقدامات لازم در خصوص سایر اجزای بند (ج) تبصره (۱۶) قانون، در چهارچوب قانون صورت می پذیرد.

ماده ۱۴ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۶/۱۳)- در سال ۱۴۰۱ موسسه اعتباری مجاز است در راستای تسهیل دریافت تسهیلات خرد از شبکه بانکی نسبت به توثیق اوراق بهادار نظیر سهام، اوراق مالی اسلامی، واحدهای سرمایه گذاری در صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس اقدام نمایند.

تبصره ۱ - سازمان بورس و اوراق بهادار موظف است حداکثر تا پایان خرداد ماه سال جاری تمهیدات لازم را برای توثیق برخط اوراق بهادار برای موسسه اعتباری فراهم نماید.

تبصره ۲ - احراز هویت متقاضیان موضوع این ماده به صورت غیرحضوری و در چارچوب دستورالعمل "حدود و چگونگی ارایه غیرحضوری خدمات پایه به ارباب رجوع در بانک ها و موسسات اعتباری غیربانکی مصوب ۱۴۰۰/۱۱/۲۴ شورای عالی مقابله و پیشگیری از جرائم پولشویی و تامین مالی تروریسم" صورت خواهد پذیرفت.

ماده ۱۵ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۶/۱۳)- در اجرای جزء (۶) بند (د) تبصره (۱۶) قانون، سازمان بسیج مستضعفین موظف است نسبت به معرفی افراد واجد شرایط برای دریافت تسهیلات موضوع جزء یادشده اقدام نمایند. موسسه اعتباری نیز موظف است پس از بررسی اهلیت متقاضیان نسبت به اعطای تسهیلات موضوع جزء یادشده اقدام نماید.

تبصره - تعیین روستاها و افراد واجد شرایط و فرآیند اجرا مطابق با برنامه اعلامی معاونت توسعه روستایی و وزارت نیرو صورت می پذیرد.

ماده ۱۶ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۶/۱۳)- در اجرای جزء (۱) بند (ب) قانون، کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور ظرف (۱۵) روز لیست سهمیه هر استان را به وزارت کشور اعلام نمایند.

ماده ۱۷ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۶/۱۳)- کلیه سهمیه های موسسه اعتباری، مرتبط با بندها و اجزا تبصره (۱۶) قانون، توسط بانک مرکزی تعیین می‌شود.

ماده ۱۹ (منسوخ ۱۴۰۱/۰۶/۱۳)- اجرای این آیین‌نامه در چارچوب منابع و مصارف بانک ها و با رعایت شاخص های نقدینگی و عدم رشد پایه پولی قابل اقدام خواهد بود.

ماده ۱۸ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۶/۱۳)- بانک مرکزی موظف است گزارش عملکرد این تصویب نامه را در مقاطع زمانی سه ماهه به وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال نماید.

محمد مخبر
معاون اول رئیس جمهور