آییننامه اجرایی مواد (۳۰) و (۱۲۸) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۰/۰۴/۲۰
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۰/۴/۲۰ بنا به پیشنهاد وزارت راه و ترابری، موضوع نامه شماره ۱۵۶۷ /۳۱۹ -۶۵۱۰ /۱۰۵ مورخ ۱۳۷۹/۹/۳۰ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، و به استناد مواد (۳۰) و (۱۲۸) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۷۹ - آییننامه اجرایی مواد مذکور را به شرح زیر، تصویب نمود:
ماده ۱- کلیات و تعاریف:
الف - کارفرما: وزارت راه و ترابری (شرکت سهامی راه آهن جمهوری اسلامی ایران و شرکت های تابعه).
ب - قرارداد زمانی: قراردادی است که براساس مفاد آن، طی مدت زمان مشخص بهره برداری از شبکه ریلی به اشخاص حقیقی یا حقوقی بخش غیردولتی (خصوصی، تعاونی) واگذار میشود.
ج - قرارداد ظرفیتی: قراردادی است که براساس مفاد آن، بهره برداری از شبکه ریلی با امکان استفاده از ظرفیت مشخصی از آن، به اشخاص حقیقی یا حقوقی بخش غیردولتی (خصوصی و تعاونی) واگذار میشود.
د- خدمات ویژه: آن بخش از خدمات حمل و نقل بار و مسافر در راه آهن است که علاوه بر وظایف قانونی به صورت فوق العاده و خاص، به صاحبان بار یا مسافران ارایه میشود.
ه-- مجمع عمومی: مجمع عمومی شرکت سهامی راه آهن جمهوری اسلامی ایران است.
ماده ۲- خدمات توسعه و بهره برداری و نگهداری:
کارفرما میتواند از طریق انعقاد قرارداد با اشخاص حقیقی یا حقوقی بخش غیردولتی (خصوصی، تعاونی) در زمینه واگذاری خدمات و فعالیت های خود در موارد زیر اقدام کند:
۱- خدمات توسعه:
الف - مدیریت طرح، مدیریت جذب سرمایه و سرمایه گذار.
ب - مطالعات و طراحی مراحل مختلف پروژه ها.
ج - فعالیت های پیمانکاری، ساخت و نصب تجهیزات.
د - امور آزمایشگاهی و تدارکاتی و نظارت بر عملیات اجرایی.
ه-- تامین ناوگان متناسب با نیاز های توسعه بازار حمل و نقل ریلی.
۲- خدمات بهره برداری و نگهداری:
الف - امور بهره برداری از ظرفیتهای شبکه ریلی از طریق انعقاد قرارداد زمانی یا ظرفیتی.
ب - خدمات کارگزاری و بازاریابی از طریق اعطای نمایندگی.
ج - امور تعمیرات، بازسازی و نگهداری آلات ناقله ریلی و متعلقات.
د - امور تامین و تولید قطعات، ماشین آلات، سیستم ها و تجهیزات.
ه-- امور تعمیرات و نگهداری زیربنایی، شامل: بهسازی و بازسازی خط و ابنیه فنی، ارتباطات، ماشین آلات، ساختانها و ایستگاهها و تاسیسات.
و - تجهیز و بهره برداری از مجتمع های انبار و پایانه ها.
ز - راهبری قطار ها و توسعه.
ح - امور نظارت، بازرسی و کنترل کیفیت در قالب دستورالعمل ها و استاندارد های تدوین شده.
ط - خدمات مربوط به کارگاهها و اماکن تجاری - خدماتی.
ی - امور برق رسانی، آبرسانی، گازرسانی، تاسیساتی، ساختمانی، تعمیر و نگهداری وسایط نقلیه، خدمات بهداشتی، سرویس های ایاب و ذهاب، تخلیه و بارگیری، امور رفاهی، امور مالی و اداری، امور تبلیغاتی.
ک - خدمات آموزشی - پژوهشی، رایانه ای، مطالعاتی و طراحی بهبود سیستم ها.
ماده ۳- واگذاری تجهیزات، امکانات و اموال:
کارفرما میتواند تجهیزات، امکانات و اموال واحد ها و فعالیت های واگذار شده را به شرط حفظ مالکیت دولت بر خطوط ریلی و جلوگیری از ایجاد انحصار در بخش غیردولتی و تضمین استمرار خدمات و سایر شرایط مندرج در ماده (۱۲۸) قانون برنامه سوم، به صورت بیع قطعی (به جز خطوط ریلی)، اجاره به شرط تملیک (به جز خطوط ریلی) اجاره و براساس قوانین و مقررات جاری به اشخاص حقیقی و حقوقی بخش غیردولتی داخلی (خصوصی، تعاونی) واگذار کند. این واگذاری از طریق انعقاد قرارداد و در موارد زیر انجام میشود.
۱- انتقال مالکیت اموال و دارایی مربوط به واحد های واگذار شده مربوط به حمل و نقل بار ومسافر، تعمیر و نگهداری و بازسازی شبکه و ناوگان حمل و نقل ریلی مربوط، شامل:
الف - وسایط نقلیه ریلی ناوگان باری، مسافری و لکوموتیو ها.
ب - کارگاههای تعمیرات واگن باری و مسافری، دپو های سرویس و تعمیراتی لوکوموتیو.
ج - کارخانه ها و کارگاههای تامین و تولید قطعات، ماشینآلات، سیستم ها و تجهیزات.
د - کارگاههای امور تعمیرات و نگهداری و بازسازی خط و ابنیه فنی، علایم و ارتباطات.
ه-- ساختمان ها و تاسیسات اداری، پایانه ها، انبار ها و بارانداز ها.
و - ماشینآلات، دستگاهها، تجهیزات و امکانات مربوط.
۲- اجاره دادن واحد های ذکر شده در بند (۱) به بخش غیردولتی داخلی (خصوصی، تعاونی).
۳- سرمایه گذاری بخش غیر دولتی داخلی (خصوصی، تعاونی) برای راه اندازی و فعال کردن خدمات ویژه راهآهن در حوزه های تحت مالکیت راه آهن.
۴- احداث خطوط جدید با رعایت مفاد قانون احداث پروژه های عمرانی بخش راه و ترابری از طریق مشارکت.
تبصره- کارفرما میتواند براساس قوانین و مقررات جاری کمک های فنی و اقتصادی به متقاضیان سرمایه گذاری ارایه کند.
ماده ۴- تشکیل شرکت های مشترک با بخش غیردولتی:
کارفرما میتواند بخشی ازفعالیت های خود را از طریق تشکیل شرکت های مشترک با بخش غیردولتی داخلی (خصوصی، تعاونی) و پس از تایید مجمع عمومی شرکت انجام دهد.
تبصره ۱- کارفرما در ایجاد این شرکت ها، میتواند با استفاده از بخشی یا تمام اموال واحد های تحت مالکیت خود مندرج در بند (۱) ماده (۳) آورده خود را تامین کند.
تبصره ۲- سهام کارفرما در شرکت های جدید نباید بیش از چهل و نه درصد (۴۹%) سهام باشد.
ماده ۵- به منظور تامین امنیت حقوقی و اقتصادی و تضمین مالکیت فردی و امکان دسترسی و بهره برداری آسان توسط بخش غیردولتی از شبکه ریلی، ضوابط و مقررات مربوط توسط هیات مدیره شرکت سهامی راهآهن جمهوری اسلامی ایران تهیه میشود و پس از تصویب مجمع عمومی شرکت، قابل اجرا خواهد بود.
ماده ۶- اجرای روش های تشویقی، از قبیل تضمین یا بیمه سرمایهگذاری، پرداخت مابه التفاوت نرخ تعرفه تکلیفی با بهای قیمت تمام شده، تضمین سودآوری واحد های واگذار شده، در قالب قوانین و مقررات مصوب مجمع عمومی شرکت امکانپذیر است.
ماده ۷- شرکت سهامی راه آهن جمهوری اسلامی ایران، موظف است در صورت واگذاری واحد های تابعه، آموزش های تخصصی لازم را برای انتقال دانش فنی به بخش غیردولتی ارایه کند.
ماده ۸- در صورتی که اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی (خصوصی، تعاونی) طرف قرارداد، به همراه واحد واگذار شده، انتقال کارکنان و کارگران واحد های مزبور را نیز بپذیرند، کارفرما براساس قرارداد تنظیمی میتواند تسهیلات ویژهای را با رعایت قوانین که به تصویب مجمع عمومی شرکت میرسد، برای آنها قایل شود.
ماده ۹- تعیین تکلیف خسارات سوانح ناشی از خدمات و فعالیت های واگذار شده، براساس دستورالعملی خواهد بود که در آن تکالیف مقرر دو طرف و شخص ثالث (استفاده کنندگان از حمل و نقل ریلی) را مشخص کرده و به تصویب مجمع عمومی شرکت خواهد رسید. وضعیت سایر خسارات در قرارداد های منعقد شده مشخص میشود.
ماده ۱۰- قیمت گذاری خدمات حمل و نقل ریلی موضوع این آییننامه، به شرط آن که بیش از ۳۰ درصد بازار مربوط در اختیار یک شخص حقیقی یا حقوقی غیردولتی نباشد، مشمول نرخ گذاری دولتی نخواهد بود.
ماده ۱۱- در صورتی که مجموع میزان ارایه خدمات حمل و نقل ریلی توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی غیردولتی در حمل و نقل بار یا مسافر در هر محور راه آهن از حد چهل ۴۰ درصد (۴۰%) ظرفیت آن محور (مبدا - مقصد) فراتر رود، قیمت گذاری خدمات مزبور در آن محور برای راه آهن نیز رقابتی میشود.
تبصره - ظرفیت هریک از محور های راه آهن، در ابتدای هرسال، پس از تصویب وزیر راه و ترابری مشخص خواهد شد.
ماده ۱۲- همزمان و به موازات اقدامات مربوط به خصوصی سازی فعالیت های موضوع این آییننامه، کارفرما موظف است، پس از انجام بازنشستگی زودرس، بازخریدی و انتقال کارکنان خود به واحد های دیگر، تغییرات ساختاری و تشکیلاتی خود را با اصلاح و حذف تشکیلات مربوط به فعالیت ها و خدمات واگذار شده، تهیه نماید و پس از طی مراحل قانونی برای تصویب به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ارسال کند.
معاون اول رئیس جمهور- حسن حبیبی