آییننامه احراز استعدادهای برتر و نخبگی
مقدمه
به منظور تحقق بخشیدن به تاکید مقام معظم رهبری در «استفاده صحیح و مناسب از ظرفیت های علمی نخبگان در راستای توسعه همه جانبه کشور» و در اجرای ماده ۴ اساسنامه بنیاد ملی نخبگان درباره «تعریف نخبه و احراز استعدادهای برتر و نخبگی افراد» آییننامه احراز استعدادهای برتر و نخبگی تصویب میشود:
در این آییننامه «بنیاد ملی نخبگان کشور» به اختصار «بنیاد» و دو وزارتخانه «علوم، تحقیقات و فناوری» و «بهداشت، درمان و آموزش پزشکی» به اختصار «وزارتین علوم و بهداشت» نامیده میشود.
ماده ۱- هدف
منطقی کردن و تعریف شاخص های علمی، استانداردسازی معیارها و فرآیندهای شناسایی و معرفی نخبگان و استعدادهای برتر هر بخش.
ماده ۲- تعریف نخبه و استعداد برتر
۱-۲- «نخبه» به استناد ماده ۴ اساسنامه بنیاد به فرد برجسته و کارآمدی اطلاق میشود که اثرگذاری وی در تولید و گسترش علم و هنر و فناوری و فرهنگ سازی و مدیریت کشور محسوس باشد و هوش، خلاقیت، کارآفرینی و نبوغ فکری وی در راستای تولید و گسترش دانش و نوآوری موجب سرعت بخشیدن به رشد و توسعه علمی و اعتلای جامعه انسانی کشور گردد.
۲-۲- «استعداد برتر» به فردی اطلاق میشود که به صورت بالقوه نخبه بوده ولی هنوز زمینه های لازم برای شناسایی کامل و یا بروز استعدادهای ویژه او فراهم نشده است.
تبصره ۱- تعاریف فوق شامل استعدادهای برتر و نخبگان بخشهای مختلف از قبیل علمی و فناوری، آموزشی، فرهنگی، اجتماعی، هنری و مدیریتی میباشد.
تبصره ۲- تعریف و شرایط احراز نابغگی و نحوه حمایت از نوابغ توسط بنیاد پیشنهاد و پس از تصویب هیات امناء به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی میرسد.
تبصره ۳- استعداد برتر و نخبگی یک فرایند پویا است و میبایست تداوم شرایط در دوره های زمانی مشخص در احراز نخبگی معیار قرار گیرد.
ماده ۳ - فرایند احراز استعداد برتر و نخبگی در حوزه های مختلف
۱-۳- در تعیین و احراز شرایط نخبگی، فرایندهای تعریف و تجربه شده توسط نهادهای برگزیننده نخبگان هر بخش پذیرفته شده و با جهت گیری علمی و عقلایی سیاست های موجود هماهنگ و معیارهای وضع شده عنداللزوم تقویت و یا اصلاح میگردد.
۲-۳- آییننامه های موجود برای تعیین بهترینها در بخش های مختلف با رویکرد تقویتی مورد اصلاح و تصویب بنیاد قرار خواهد گرفت.
ماده ۴ - شرایط احراز استعدادهای برتر و نخبگی
افرادی که دارای یکی از ویژگی های زیر باشند، استعداد برتر یا نخبه شناخته میشوند.
۱-۴- برگزیدگان المپیادهای علمی معتبر داخلی و جهانی
الف) نفرات اول تا سوم المپیادهای معتبر جهانی و بین المللی دانش آموزی با تایید وزارت آموزش و پرورش به عنوان نخبه.
ب) راه یافتگان مرحله نهایی المپیادهای معتبر جهانی بین المللی دانش آموزی با تایید وزارت آموزش و پرورش به عنوان استعداد برتر
ج) نفرات اول تا سوم المپیادهای معتبر بین المللی دانشجویی با تایید وزارتین علوم و بهداشت به عنوان نخبه.
د) نفرات اول تا سوم المپیادهای معتبر علمی دانشجویی کشور با معرفی وزارتین علوم و بهداشت به عنوان استعداد برتر.
ه-) نفرات اول تا سوم المپیادهای معتبر علمی دانش آموزی کشور با معرفی وزارت آموزش و پرورش به عنوان استعداد برتر.
۲-۴- برگزیدگان از میان آزمونهای سراسری
الف) برگزیدگان از میان رتبه های برتر آزمون های سراسری مقطع کارشناسی از میان ۱۰۰ نفر اول برای رشته های ریاضی و فیزیک، ۵۰ نفر اول برای رشته های علوم تجربی، ۵۰ نفر اول برای رشته های علوم انسانی و ۲۰ نفر اول برای رشته های هنر به عنوان استعداد برتر.
۳-۴- مخترعان و مکتشفان
الف) برگزیدگان مسابقات و جشنواره های علمی معتبر داخلی و خارجی از قبیل جشنواره بین المللی خوارزمی، جشنواره جوان خوارزمی و جشنواره علوم پزشکی رازی با معرفی وزارتین علوم و بهداشت و تایید بنیاد به عنوان استعداد برتر.
ب) برگزیدگان از میان مخترعان و مکتشفان ایرانی که اختراع و اکتشاف آنان در مراجع ذیصلاح داخلی و یا خارجی به ثبت رسیده باشد به عنوان استعداد برتر (بنیاد تعیین کننده مراجع ذیصلاح است).
تبصره - جشنواره ها و مسابقات علمی با تایید وزارتین علوم و بهداشت و در موارد خاص با تایید بنیاد معتبر شناخته میشود.
۴-۴- دانش آموختگان
برگزیدگان از میان نفرات اول دانش آموخته رشته های دانشگاهی (کارشناسی و بالاتر) داخل کشور و حوزه های علمیه (سطح یک و بالاتر) با معرفی «وزارتین علوم و بهداشت» و «مدیریت حوزه علمیه قم و خراسان» به عنوان استعداد برتر.
۵-۴- برترین های مسابقات علوم قرآنی
برگزیدگان نفرات اول تا سوم مسابقات معتبر قرآنی داخلی و بین المللی با تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان استعداد برتر.
تبصره - تشخیص اعتبار مسابقه با بنیاد است.
۶-۴- شخصیتهای برجسته علمی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور
الف) برگزیدگان از میان محققان ایرانی که بر اساس معیارهای موسسات معتبر اطلاعات علمی بین المللی و داخلی به لحاظ تعداد ارجاعات به مقالات آنها و یا سایر شاخص های مرتبط به عنوان پژوهشگران و دانشمندان ملی و بین المللی قرار گرفته اند، با معرفی وزارتین علوم و بهداشت به عنوان نخبه.
ب) برگزیدگان از میان افرادی که برای حل مشکلات ملی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور راهکارهای مناسبی ارائه کرده اند و این راهکارها تجربه شده و نتایج حاصل از آن به تایید مراجع ذیربط رسیده باشد، با انتخاب بنیاد به عنوان استعداد برتر.
ج) برگزیدگان از میان افرادی که در هر یک از رشته ها و گروه های علمی اعم از علوم انسانی و معارف اسلامی، علوم پایه، فنی مهندسی، پزشکی، کشاورزی و هنر، نظریه یا تئوری جدید ارائه کرده و از سوی مراجع معتبر ملی و بین المللی مربوطه، تاثیرگذار شناخته شده باشد به عنوان استعداد برتر (تشخیص مراجع معتبر با بنیاد است).
د) برگزیدگان از میان مولفان و مترجمان کتب، نویسندگان مقالات، واعظان و شاعران که آثار فاخر ایشان دارای نقش مهم و تاثیر ویژه در توسعه مرزهای دانش و فناوری یا تربیتی و اخلاقی در حوزه مربوط بوده است، به عنوان استعداد برتر (تشخیص مراجع معتبر با بنیاد است).
۷-۴- آفرینندگان آثار بدیع و ارزنده ادبی و هنری
برگزیدگان از میان آفرینندگان آثار بدیع و ارزنده هنری در حوزه های موسیقی، نقاشی، هنرهای تجسمی، هنرهای نمایشی، معماری و غیره با معرفی مراجع معتبر و انتخاب بنیاد به عنوان استعداد برتر (تشخیص مراجع معتبر با بنیاد است).
۸-۴- اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات پژوهشی و فناوری
الف) برگزیدگان از میان اعضای هیات علمی که در مراتب دانشگاهی کار ممتاز و شاخصی را انجام داده اند به عنوان استعداد برتر.
ب) برگزیدگان از میان اساتید نمونه و ممتاز در سطح کشور براساس ضوابط وزارتین علوم و بهداشت به عنوان استعداد برتر.
ج) برگزیدگان از میان پژوهشگران نمونه کشوری براساس ضوابط وزارتین علوم و بهداشت به عنوان استعداد برتر.
۹-۴- مدرسین و محققین علوم حوزوی
الف) برگزیدگان از میان مدرسین حوزه های علمیه کشور که تدریس می نمایند، براساس ضوابط شورای عالی حوزه علمیه قم به عنوان استعداد برتر.
ب) برگزیدگان از میان محققین برتر حوزوی با معرفی شورای عالی حوزه علمیه قم به عنوان استعداد برتر.
تبصره ۱- در مواردی که برای «برگزیدگان» مرجع ذکر نشده است، مرجع گزینش بنیاد است.
تبصره ۲- بنیاد میتواند از میان برگزیدگان به عنوان «استعدادهای برتر» افرادی را به عنوان «نخبه» معرفی نماید.
ماده ۵- پیشنهاد استعداد برتر و نخبگی میتواند هم از سوی افراد واجد شرایط و هم از سوی نخبگان و استعدادهای برتر شناخته شده و هم از سوی نهادها و سازمانها به بنیاد صورت گیرد.
ماده ۶- نحوه حمایت از استعدادهای برتر و نخبگان و سایر موارد براساس آییننامه ها و ضوابطی خواهد بود که مطابق بند ۱۱ ماده ۹ اساسنامه بنیاد توسط هیات امناء بنیاد ملی نخبگان پیشنهاد و به تصویب میرسد.
ماده ۷- موارد خاص و همچنین موارد پیش بینی نشده یا دارای ابهام در شرایط احراز استعدادهای برتر و نخبگی و مراجع تایید کننده بنا به تصویب هیات امنای بنیاد ملی نخبگان خواهد بود.
ماده ۸- این آییننامه در ۸ ماده و ۷ تبصره در جلسه ۵۸۹ مورخ ۱۳۸۵/۶/۱۴ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و هرگونه تغییر در مفاد آن منوط به پیشنهاد هیات امنای بنیاد ملی نخبگان کشور و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد بود.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی - محمود احمدی نژاد