آییننامه طرز اجرای بازرسی سازمان بازرسی شاهنشاهی مصوب ۱۳۴۸/۱۱/۱۳
فصل یکم
طرز اجرای بازرسی و رسیدگی بشکایات
ماده ۱ - بازرسی شاهنشاهی در حدود وظائف محوله طبق مفاد این آییننامه اقدام به بازرسی و رسیدگی به شکایات مینماید.
ماده ۲ - هر کس میتواند شکایت خود را مستقیماً علیه کارکنانی که در ماده یک قانون بازرسی شاهنشاهی به آن اشاره شده ارسال و یا تسلیم نماید.
ماده ۳ - شکایات باید کتبی و حتیالمقدور مقرون بدلائل باشند، درصورتی که شکایات شفاهاً اظهار شوند اظهارات شاکی وسیله بازرس مربوطه در صورتمجلس درج و بامضای او میرسد.
ماده ۴ - نسبت بشکایات واصله به بازرسی شاهنشاهی اقدامات زیر به عمل میآیند:
الف - درصورتی که رسیدگی بشکایات خارج از وظائف بازرسی شاهنشاهی باشد مراتب با ذکر علت بشاکی اعلام میشود.
ب - درصورتی که موضوع شکایت مربوط به نظامات اداری یا استخدامی موسسات مذکور در ماده یک قانون تاسیس سازمان بازرسی شاهنشاهی باشد شاکی طبق مقررات باید در سلسله مراتب اداری بدواً بمقامات موسسه مزبور یا به مراجع ذیصلاح مراجعه نماید و چنانچه شکایت خود را بمقام مسئول یا مرجع صلاحیتدار تسلیم نکرده باشد بازرسی شاهنشاهی شکایت او را برای اتخاذ تصمیم بمقام یا مرجع مربوط احاله خواهد نمود. و در هر حال شاکی حق دارد از تاخیر در اتخاذ تصمیم نسبت به شکایتی که راساً بمقام مربوط تسلیم داشته یا طبق این ماده احاله شده است از بازرسی شاهنشاهی درخواست رسیدگی کند.
ج - درصورتی که تشخیص داده شود شکایت ناشی از نارسائی مقررات است مراتب پس از بررسی با اعلام نظر جهت اقدام به مراجع مسئول احاله میشود.
درغیر موارد مذکور در فوق بازرسی شاهنشاهی طبق مفاد این آییننامه اقدام برسیدگی و بازرسی مینماید.
ماده ۵ - درصورتی که برای رسیدگی به شکایتی مراجعه بپرونده و سوابق و مدارک موسسات مذکور در ماده یک قانون بازرسی شاهنشاهی ضرورت داشته باشد کلیه دستگاههای مذکور مکلفند مدارک و سوابق و پروندههای مورد احتیاج را در اختیار سازمان بگذارند و در هر حال مفاد قسمت آخر ماده (۸) قانون بازرسی شاهنشاهی در مورد پروندههائی که جنبه محرمانه دارد باید رعایت شود.
ماده ۶ - درصورتی که بازرس موضوع شکایت را حقوقی تشخیص دهد راهنمائیهای لازم را بشاکی جهت مراجعه بمرجع ذیصلاح مینماید و اگر تخلفی در پرونده مشاهده شود برای تعقیب قاضی متخلف مراتب به وزارت دادگستری اعلام خواهد شد.
ماده ۷ - هرگاه پس از رسیدگیهای لازم معلوم شود که شکایت جنبه جزایی دارد مراتب همراه با سوابق و مدارک امر جهت اقدام قانونی به دادستان مربوطه تسلیم میگردد.
ماده ۸ - هرگاه موضوع شکایت مربوط به ارتکاب خطای اداری وسیله کارمند مورد شکایت یا سایر کارمندان باشد موضوع پس از تحقیق و تکمیل پرونده و احراز خطا بمبادی مذکور در ماده یک قانون سازمان بازرسی شاهنشاهی جهت رسیدگی و تعقیب اداری به سازمان مربوط ارسال میشود.
ماده ۹ - در مواردی که طرز رفتار مامورین دولت از طرف بازرسی شاهنشاهی و با توجه بمفاد این آییننامه مورد رسیدگی قرار گیرد راجع به جنبههای جزایی و خطای اداری آنان به شرح مواد ۷ و ۸ مذکور در بالا عمل میشود.
ماده ۱۰ - بازرس مامور رسیدگی مکلف است در مواد ۷ و ۸ بالا منظماً نتیجه اقدام را از دستگاه مربوطه استفسار و تا اخذ نتیجه نهایی تعقیب نماید.
ماده ۱۱ - بازرسان پروندههای مربوط به کار خود را تا خاتمه بازرسی در قسمت خود نگاهداری مینماید و سپس بدبیرخانه بازرسی شاهنشاهی تسلیم میکنند.
ماده ۱۲ - در مواردی که اظهارنظر بازرس مستلزم جلب نظر متخصص یا کارشناس باشد از متخصص یا کارشناس دعوت به عمل میآید. پرداخت حقالزحمه چنین متخصصان و کارشناسانی با توجه به میزان کاری که انجام خواهند داد از طرف بازرسی شاهنشاهی پرداخت خواهد شد.
فصل دوم
دستور بازرسی بازرسان اعزامی به استانها
ماده ۱۳ - بازرسی شاهنشاهی با کسب اجازه از پیشگاه همایونی و به منظور رسیدگی بشکایات و مشاهده اوضاع عمومی استانها و شهرستانهای کشور هیئتهائی را باستانها و شهرستانها اعزام میدارد.
ماده ۱۴ - رئیس بازرسی شاهنشاهی در حدود وظائف محوله میتواند برای رسیدگی به موضوع های معینی افرادی را شخصاً برای بازرسی بنقاطی که مقتضی بداند بفرستد.
ماده ۱۵ - درصورتی که دولت اعزام بازرسان شاهنشاهی را برای بازرسی به نقاطی از کشور ضروری بداند بازرسی شاهنشاهی نسبت باجرای بازرسی اقدام خواهد نمود.
ماده ۱۶ - هیات های بازرسی که جهت اعزام به استانها یا فرمانداریهای کل در نظر گرفته میشوند عبارتند از:
یک بازرس عالی که سمت ریاست هیات را دارا خواهد بود یکنفر قاضی که دارای اختیارات قانونی دادستان دیوان کیفر و دادستان شهرستانها میباشد و تعدادی عضو که از کادر بازرسی شاهنشاهی وزارتخانهها، سازمانهای دولتی یا کارمندان بازنشسته لشکری و کشوری که در هر صورت بصیرت بامور مختلف خواهد داشت انتخاب میگردند.
ماده ۱۷ - کارمندان مذکور در ماده فوق تحت نظر رئیس هیات انجام وظیفه مینمایند و در مدت ماموریت مزبور از طرف وزارتخانهها و موسسات متبوع آنان وظیفه ای که مغایر وظیفه آنان در هیات بازرسی شاهنشاهی باشد ارجاع نمیگردد.
ماده ۱۸ - احکام ماموریت هیئتها به دستور رئیس بازرسی شاهنشاهی صادر و در احکام منطقه بازرسی و نام شهرستانهای مورد نظر و موضوع بازرسی ذکر میگردد.
ماده ۱۹ - هیئتهای بازرسی اعزامی به استانها از طبقات مختلف مردم از قبیل روزنامه نگار، بازرگان، کارگر، دانشجو، پیشه ور و غیره در امر بازرسی استفاده خواهد نمود.
ماده ۲۰ - چنانچه روساء هیئتهای بازرسی استان ها و شهرستانها قبلا بآن استان یا شهرستان اعزام نشده باشند باید گزارشهای بازرسان قبلی را که به آن منطقه اعزام شده اند مورد مطالعه قرار داده و از وضع شهرستانهای مذکور در بازرسیهای قبلی اطلاع حاصل نمایند تا بتوانند تغییراتی را که در فاصله دو بازرسی در اوضاع آن منطقه بوجود آمده است گزارش نمایند.
ماده ۲۱ - اعضاء هیات بازرسی شاهنشاهی پس از ورود به حوزه ماموریت محوله تحت هدایت و راهنمائی رئیس هیات وظائف خود را انجام میدهند و تقسیم کار بین آنان به عهده رئیس هیات میباشد و نتیجه کاری که بهریک از اعضاء هیات محول شده بایستی برئیس هیات بازرسی گزارش شود.
ماده ۲۲ - هیات بازرسی باید در حدود مقررات این آییننامه به طرز رفتار مامورین موسسات مذکور در ماده یک قانون بازرسی شاهنشاهی و بشکایاتی که از مردم میرسد با کمال دقت و بی نظیری رسیدگی کند و در مورد اجرای اصول انقلاب جهات پیشرفت یا عدم پیشرفت آن را کشف و ذکر نماید.
ماده ۲۳ - رئیس هیات قبل از حرکت بسوی ماموریت محوله خط سیر کلی و تاریخ حرکت هیات را بریاست بازرسی شاهنشاهی گزارش خواهد داد.
ماده ۲۴ - رئیس هیات بازرسی ورود خود را بهر شهرستان قبلا باستاندار یا فرماندار کل و یا فرماندار محل اطلاع میدهد تا تسهیلات لازم را برای انجام وظائف هیات فراهم نمایند.
ماده ۲۵ - هیات بازرسی یا بازرسان اعزامی موظفند ورود خود را بهر شهرستان تلگرافی و بدون تاخیر به بازرسی شاهنشاهی گزارش دهند و کوشش نمایند ماموریت محوله را در حداقل زمان ممکنه انجام دهند و نتیجه اقدامات خود را مرتباً گزارش دهند تا در صورت لزوم دستورات کافی از طرف ریاست بازرسی شاهنشاهی صادر و به هیات ابلاغ گردد.
ماده ۲۶ - ورود و مدت توقف هیات بازرسان شاهنشاهی باید بوسائل ممکن و مقتضی به اطلاع عموم ساکنان شهرستانها برسد.
ماده ۲۷ - هیات بازرسی مکلف است مورد خاصی را که در محل باو رجوع میشود مورد بازرسی قرار دهد و همچنین نسبت به سایر مسائلی که رسیدگی بآن طبق مقررات این آییننامه به عهده هیات گذارده شده است رسیدگی و گزارش آن را به بازرسی شاهنشاهی ارسال دارد.
ماده ۲۸ - درصورتی که هیات بازرسی ضمن انجام ماموریت مواجه با موضوعاتی شود که واجد اهمیت بوده ولی در احکام ماموریت آنها منظور نشده باشد باید مراتب را فوراً به بازرسی شاهنشاهی گزارش و کسب تکلیف نماید.
ماده ۲۹ - در ضمن بازرسی اقدامات بازرسان نباید موجب ایجاد وقفه در کارهای جاری قسمتهای تحت بازرسی گردد و عمل آنان نباید جنبه دخالت در کارها یا صدور دستور اجرایی نسبت به نحوه انجام امور پیدا کند و به طور کلی کارها نباید از مسیر جاری خود منحرف گردند.
ماده ۳۰ - هیات بازرسی نباید در اموری که جنبه خصوصی یا حقوقی دارد مداخله نماید و ورود در اختلافات بین اشخاص یا تعیین کار برای مراجعین خارج از وظیفه هیات میباشد.
ماده ۳۱ - در موردی که هیات بازرسی برکناری کارمندی را طبق مفاد ماده ۶ قانون بازرسی شاهنشاهی از پستی که دارد لازم بداند پس از اقدام به برکناری، مراتب را به بازرسی شاهنشاهی گزارش میدهد و بازرسی شاهنشاهی نیز موسسه متبوع کارمند را مطلع مینماید.
ماده ۳۲ - هرگاه هیات بازرسی غیر از مورد مذکور در ماده ۶ قانون سازمان بازرسی شاهنشاهی برکناری کارمندی را از پست خود لازم بداند مراتب را با ذکر دلائل کافی. لزوم برکناری کارمند را به بازرسی شاهنشاهی فوراً گزارش میدهد.
ماده ۳۳ - هرگاه هیات بازرسی در موسسات موضوع ماده یک قانون بازرسی شاهنشاهی سوء جریان یا خطای اداری یا بزههای عمومی کشف نماید به ترتیب زیر عمل میشود:
الف - در موارد سوء استفاده مالی کارمند قضایی هیات با استفاده از اختیارات دادستان دیوان کیفر و دادستان شهرستان در حدود قانون تشکیل سازمان بازرسی شاهنشاهی طبق اختیارات قانونی خود عمل مینماید.
ب - در موارد غیر سوء استفاده مالی طبق مواد ۳۰ و ۳۲ این آییننامه عمل خواهد شد.
ماده ۳۴ - کلیه گزارشهای بازرسی سری بوده و باید مستقیماً و به طور محرمانه به عنوان رئیس بازرسی شاهنشاهی فرستاده شود و بدون اجازه و اطلاع رئیس بازرسی دادن گزارش و هرگونه اطلاع راجع به موضوع ماموریت و نتیجه بازرسی بهر مقامی ممنوع میباشد.
ماده ۳۵ - مصاحبه با نمایندگان جراید، رادیو و تلویزیون بدون اجازه رئیس بازرسی شاهنشاهی ممنوع میباشد.
ماده ۳۶ - راجع به بازرسی استانها و شهرستانها پس از آنکه گزارش بازرسی هر هیات اعزامی از شرفعرض پیشگاه مبارک شاهانه گذشت رئیس هیات بازرسی در هیات دولت حضور یافته گزارش بازرسی استان مربوط و نظرات و اطلاعات حاصله از بازرسی را باستحضار هیات دولت میرساند.