آییننامه نظام ارزیابی استراتژیک کشور
شورایعالی اداری در صد و شانزدهمین جلسه مورخ ۱۳۸۳/۵/۳۱ بنابه پیشنهاد سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور و دراجرای ماده ۱۱ آییننامه ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی کشور (موضوع مصوبه شماره ۴۴۶۴۲ /ت ۲۷۷۰۱ه- مورخ ۱۳۸۱/۱۰/۲۸ هیات وزیران) آییننامه نظام ارزیابی استراتژیک کشور را بهشرح ذیل تصویب نمود:
ماده ۱- در این آییننامه واژهها و عبارات مربوط، با تعریف بهشرح ذیل بهکار میروند:
الف : ارزیابی - فرایند سنجش، ارزشگذاری و قضاوت.
ب : شاخص - مشخصهای که در اندازهگیری ورودیها، فرآیندها، ستادهها یا پیامدها مورداستفاده قرار میگیرد.
ج : شاخصهای استراتژیک - مفهومی است که در آییننامه بیانگر موضوعهای مربوط در سطح کلان کشور بوده و در ابعاد بینالمللی کاربرد دارند.
د : استاندارد - حد مطلوب تعیینشده برای سنجش شاخصهای موردنظر.
ماده ۲- هدف از ارزیابی استراتژیک کشور عبارت است از:
سنجش، ارزشگذاری و قضاوت در خصوص عملکرد کلان بخشهای مختلف کشور و تعیین جایگاه ایران دربین کشورهای منطقه و جهان.
ماده ۳- ارزیابی استراتژیک کشور براساس سند چشم انداز ۲۰ ساله کشور و سیاستهای کلی نظام، توسعه اقتدار در موازنه استراتژیک جهان، برنامههای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و همچنین شاخصهای سازمانهای معتبر بینالمللی (موسسات وابسته به سازمان مللمتحد، بانک جهانی و....) و شاخصهای اختصاصی عملکرد دستگاههای اجرایی در ۵ محور ذیل صورت میپذیرد:
۱- عناوین محورها:
الف: اقتصادی
ب: اجتماعی و فرهنگی
ج: کیفیت دولت
د: علم و فنآوری
ه-: زیرساختی
شاخصهای هر یک از محورها به پیوست میباشد.
تبصره - سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور موظف است ظرف مدت سه ماه از ابلاغ این آییننامه نسبت به تدوین دستورالعمل روش و چگونگی محاسبه شاخصها، اقدام نماید.
ماده ۴ - فرآیند ارزیابی استراتژیک کشور به شرح ذیل است:
۱- سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور موظف است براساس شاخصهای بخشی و فرابخشی و دستگاهی نسبت به جمعآوری و تولید آمار و اطلاعات سالانه شاخصهای ارزیابی استراتژیک با همکاری مرکز آمار ایران اقدام نماید.
۲- سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور پس از انجام مقایسه تحلیلی عملکرد شاخصها با سایر کشورها و عملکرد سالهای گذشته کشور، رتبه کشور در سطح منطقهای و بینالمللی را در هر یک از شاخصها و محورهای مذکور تعیین مینماید.
۳- سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور موظف است بر مبنای ارزیابی صورت گرفته، گزارش جامعی را مشتمل بر نقاط ضعف، قوت و تهدیدها و فرصتها، تهیه نموده و همراه با ارایه راه حل کاربردی و پیشنهادهای لازم به مراجع ذیربط ارایه نماید.
۴- سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور موظف است حسب شرایط و نیاز، نسبت بهبازنگری شاخصهای ارزیابی استراتژیک اقدام نماید.
ماده ۵ - نتایج حاصل از ارزیابی استراتژیک به شرح ذیل مورد استفاده قرار میگیرد:
۱- آگاهی از وضعیت موجود کشور در محورها و شاخصهای مذکور، در مقایسه با کشورهای منطقه و جهان.
۲- ایجاد زمینه قضاوت کلان و نهایی دولت و فراهم نمودن بسترهای لازم برای برنامهریزی و ارتقای عملکرد دولت.
۳- تصحیح اهداف، سیاستها، استراتژیها و خط مشیهای کلی برنامههای توسعه کشور.
۴- فراهم نمودن تعامل مناسب با سازمانهای بینالمللی برای آگاهی از وضعیت کشور با سایر کشورها و استفاده از تجربیات کشورهای پیشرو در زمینههای مختلف.
ماده ۶ - ارزیابی استراتژیک کشور به صورت مستمر و سالانه انجام و گزارش آن هرسال توسط سازمان مدیریت و برنامهریزی کشورتهیه و تنظیم و تا پایان تیر ماه هر سال به مقام معظم رهبری، رئیسجمهور، هیات دولت و مجلس شورایاسلامی ارایه میگردد.
ماده ۷ - کلیه وزارتخانهها، سازمانها، موسسات و شرکتهای دولتی، همچنین موسسات و شرکتهایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است و نهادهای عمومی غیردولتی، مکلفند با مرکز آمار ایران و سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور در تولید آمار و اطلاعات مورد نیاز همکاری لازم را به عمل آورند.
معاون رئیس جمهور و دبیر شورای عالی اداری - حمید شرکاء
پیوست
شاخصهای ارزیابی استراتژیک
۱- محور اقتصادی
الف: اقتصاد
۱- نرخ رشد اقتصادی(۱)
۲- درآمد سرانه (دلار جاری)(۱)(۲)(۳)
۳- درجه بازبودن اقتصاد(۱)
۴- سهم بخش خصوصی از GDP (۱)
۵ - سهم درآمد مالیاتی دولت ازGDP (۱)
۶ - میزان صادرات غیرنفتی (دلار جاری) (۱)
۷- نرخ بیکاری(۱)(۲)(۳)
۸- نرخ تورم(۱)(۲)(۳)
۹- سهم سرمایهگذاری خارجی به کلGDP (۳)
۱۰- شاخص بهرهوری کل(TFP) (۸)
۱۱ - GDP حاصل شده به ازای هر واحد انرژی مصرف شده (شدت انرژی)(۲)
ب: شاخص توزیع درآمد و فقر
۱- ضریب جینی(GINI)(۱)(۴)
۲- شاخص فقر انسانی (HPI) (۴)
۳- درصد جمعیت زیر خط فقر مطلق (تامین حداقل کالری مورد نیاز روزانه)(۱)
۴- نسبت درآمد دهک اول جمعیت به دهک آخر(۱)(۴)
ج: محور اجتماعی و فرهنگی
۱- شاخص توسعه انسانی (HDI)(۴)
۲- سرانه تولید دیاکسیدکربن(۲)
۳- شاخص توسعه جنسیتی (GDI)(۴)
۴- آنومی (ناهنجاریهای ناشی از توسعه)
۵ - تیراژ کتب منتشره(۱)
۲- علم و فنآوری
۱- تولید علم(۲)
۲- نسبت تولید علمی به GDP (۲)
۳- سهم تولید با فنآوری بالا(HiTech) به کل GDP (۱)
۴- میزان همکاریهای پژوهشی و تحقیقاتی بین شرکتها و موسسات تجاری و دانشگاهها(۲)
۳- زیرساختی
۱- طول شبکههای آبرسانی(۱)
۲- درصد زمینهای آبی از کل زمینهای قابل کشت(۱)
۳- شاخص دسترسی دیجیتال (DAI)(۷)
۴- نسبت راههای آسفالته به کل راهها(۱)
۵ - طول شبکه راهآهن(۱)
۶- پوشش آبهای هرز(۱)
۷- تولید الکتریسیته(۱)
۴- دولت
۱- کیفیت دولت()(۱)
۲- پاسخگویی عمومی()(۱)
۳- فساد(۱)(۶)
۴- کیفیت بودجهریزی و مدیریت مالی(۱)
۵ - دولت الکترونیک(۲)
ماخذ:
(۱)- بانک جهانی (WBG)
(۲)- برنامه توسعه سازمان ملل متحد(UNDP)
(۳)- صندوق بینالمللی پول (IMF)
(۴)- سازمان ملل (UN)
(۵)- سازمان بهداشت جهانی (WHO)
(۶)- سازمان شفافیت (TI)
(۷) - اتحاد ارتباطات بینالمللی (ITU)
۸ - سازمان بهرهوری آسیایی (APO)