احراز وجود ترکه در ید ورثه و مطالبه مهر

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۱/۰۷/۰۸
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر محمود آباد

موضوع

احراز وجود ترکه در ید ورثه و مطالبه مهر

پرسش

در دعوای مطالبه مهر و ارثیه از ناحیه زوجه از ماترک متوفی چنان چه ورثه منکر وجود ترکه نزد خود باشند آیا ضرورت دارد دادگاه احراز کند ماترک زوج در ید ورثه می باشد و آیا زوجه از دیه زوج متوفی ارث می برد؟

نظر هیئت عالی

نشست قضایی (۱): مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی به مجرد عقد زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بکند مفاد این ماده علی الظاهر در جایی است که مهر زن (مهر المسمی) عین معین باشد که در این صورت مالکیت زن در مهریه ای که عین معین است از زمان وقوع عقد ازدواج محقق می شود و در چنین موردی عین معینی که به عنوان مهر در عقد ازدواج معین گردیده داخل در ماترک مرد متوفی نیست که سایر وراث در آن حقی داشته باشد لکن در موردی که مهر زوجه عین کلی یا حق بر ذمه مرد است به مجرد عقد زن طلبکار می شود و تادیه آن به عهده شوهر است و با فوت شوهر مثل سایر دیون و تعهدات متوفی وراث یا وراثی که وفق مقررات قانون امور حسبی ترکه را قبول کرده یا در مهلت قانونی رد نکرده مراتب را به دادگاه اطلاع نداده باشند (مواد ۲۴۹ ۲۵۰ تا ۲۵۴ قانون امور حسبی ) باید مهر زوجه را از متروکات متوفی تادیه کنند. بدیهی است در صورتی که وراث ترکه را قبول نموده یا در مهلت مقرر در ماده ۲۵۰ قانون امور حسبی آن را رد نکرده باشند هر یک از وراث مسیول ادای تمام دیون متوفی به نسبت سهم خود خواهند بود و مهر زن که در مقام تقدم و رجحان تا میزان ده هزار ریال در طبقه چهارم دیون متوفی می باشد مثل هر دین دیگری باید تادیه شود و از این جهت با قبول ترکه یا رد نکردن آن دیگر نیازی به اثبات وجود ترکه در ید وراث نخواهد بود. در نهایت حکم محکومیت وراث به پرداخت مهر زوجه باید از محل ترکه اجرا شود و با لحاظ ماده ۲۴۸ قانون امور حسبی اگر وراث ثابت کنند که پس از فوت متوفی ترکه بدون تقصیر آنها تلف شده و باقی¬مانده ترکه برای پرداخت مهر کافی نیست در این صورت نسبت به زاید از ترکه مسیول نخواهد بود. در صورتی که مهر زن عین معین و تحت تصرف یک یا چند نفر از وراث باشد در چنین صورتی دعوای زن باید به طرفیت ذوالید و متصرف اقامه شود (ماده ۲۳۹ قانون امور حسبی ).

نظر اکثریت

دادگاه وفق خواسته رسیدگی می کند و خواهان که مدعی وجود ماترک است باید وجود ماترک و مالکیت مورث بر اموال موجود و همچنین وجود اموال و ماترک مورث در ید وراث را اثبات کند و دادگاه هم وفق مقررات آیین دادرسی مدنی و قوانین موضوعه جهت احراز واقع و کشف حقیقت و پیرامون خواسته و دادخوست تقدیمی هر نوع تحقیقی را لازم بداند انجام می دهد. همچنین زوجه از دیه زوج متوفی به لحاظ این که از دارایی حین الفوت و ماترک زوج تلقی می شود ارث می برد مواد استنادی ماده ۸۶۹ و ۸۷۰ قانون مدنی و ۲۲۵ و ۲۳۲ و ۲۴۰ قانون امور حسبی .

نظر اقلیت

در خصوص مطالبه مهر نظر بر استحقاق زوجه به تمـام مهرالمسمـی بوده چون در ماده ۱۰۹۲ قانون مدنی لفظ طلاق ذکر شده و در جایـی که پرونـده و دعـوای طـلاق مطرح نباشد زوجه مستحق تمام مهر است.