اختلاف در حضانت فرزندی که به سن بلوغ رسیده

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۱/۱۱/۰۴
برگزار شده توسط: استان ایلام/ شهر ایلام

موضوع

اختلاف در حضانت فرزندی که به سن بلوغ رسیده

پرسش

اطفال در چند سالگی از حضانت ابوین خود خارج می شوند؟ در صورتی که بعد از سن بلوغ به جهت متارکه ابوین یا هر علت دیگری در این که طفل تحت حضانت کدام یک باشد اختلاف نظر وجود داشته باشد و هر دو تقاضای حضانت فرزند را بکنند علی الاصول حضانت با کدام یک از ابوین خواهد بود و بر چه مبنایی تعیین تکلیف خواهد شد؟

نظر هیئت عالی

در پاسخ قسمت اول سوال باید گفته شود که با توجه به ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی که تنها اطفال را تحت حضانت ابوین دانسته است و به موجب تبصره ۱ ماده ۴۹ قانون مجازات اسلامی منظور از طفل کسی است که به حد بلوغ شرعی نرسیده باشد و تبصره ۱ ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی می گوید سن بلوغ در پسر پانزده سال تمام قمری و در دختر نه سال تمام قمری است حضانت اطفال در ذکور به سن پانزده سالگی و در اناث در سن نه سالگی تمام می شود. خصوصا مسیله ۱۸ کتاب تحریر الوسیله حضرت امام خمینی (ره) در (القول فی الحکام الولاده و ما یلحق بها) می فرماید: (تنتهی الحضانه به بلوغ الولد رشیدا فاذا بلغ رشیدا لیس لاحد حق الحضانه علیه حتی الابوین بل هو مالک لنفسه ذکرا کان اوانثی).

نظر اکثریت

با عنایت به این که قانونگذار در ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی نگاهداری اطفال را هم حق و هم تکلیف ابوین دانسته است و منظور از طفل همان صغیر است و قانونگذار در تبصره ۱ ماده ۱۲۱۰ همین قانون سن بلوغ را در پسر پانزده سال تمام قمری و در دختر نه سال تمام قمری دانسته است. بعد از رسیدن به سن بلوغ شرعی این حق و این تکلیف ساقط می شود و در نتیجه طبق نظر فرزند عمل می شود که کدام یک سرپرستی او را داشته باشند. البته با عنایت به این که پرداخت نفقه یکی از مصادیق حضانت می باشد به دلالت مواد ۱۱۹۸ و ۱۱۹۹ و ۱۲۰۴ همین قانون در صورت تحقق شرایط انفاق فرزند می تواند از پدر خود نفقه مطالبه کند و یا سایر اشخاص

نظر اقلیت

چون قانونگذار به صراحت در هیچ جای قانون عنوان نکرده که اطفال در چه سنی از حضانت ابوین خود خارج می شوند و مضافا آن که طفل معنای شناخته شده یی ندارد نمی توان گفت که اطفال بعد از رسیدن به سن بلوغ شرعی از حضانت والدین خود خارج می شوند علی الخصوص آن که قانونگذار پرداخت نفقه را که اخص حضانت است مقید به سن خاصی نکرده است کماکان استصحاب می شود که بعد از رسیدن به سن بلوغ حضانت اطفال با پدر آن ها و در صورت فوت با مادر آنهاست.