اخذ آخرین دفاع متهم در مرحله تجدیدنظر

صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۹-۷۷۱۶
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۰۳/۲۷
برگزار شده توسط: استان کرمان/ شهر کرمان

موضوع

اخذ آخرین دفاع متهم در مرحله تجدیدنظر

پرسش

آیا آخرین دفاعیات از متهم در دادگاه تجدیدنظر، در هر صورت، چه تجدیدنظرخواه متهم باشد یا شاکی، لازم است یا خیر؟

نظر هیئت عالی

مقنن در ماده ۴۵۱ قانون آئین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ ترتیب رسیدگی دادگاه تجدید نظر استان را به شرح بندهای (الف) تا (ب) معین نموده است و مفاد بند (ت) ماده ۴۵۱ قانون فوق الذکر به معنای آن نیست که دادگاه تجدیدنظر استان در هر حال و در همه موارد مکلف به اخذ آخرین دفاع باشد، بلکه دادگاه تجدیدنظر نیز با عنایت به ماده ۳۷۱ قانون مارالذکر در صورت وجود دلایل کافی بر وقوع جرم موظف به اخذ آخرین دفاع است. بنابراین نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری کرمان، در حدود فوق الذکر مورد تایید است.

نظر اکثریت

با توجه به اینکه قانونگذار حکیم است و باید نفعی بر تصمیمات وی مترتب باشد در مورد اخذ آخرین دفاع هم که مقنن در ماده ۴۵۱ قانون آیین دادرسی کیفری اصلاحی ۱۳۹۴ باید قائل به تفصیل شد؛ چنانچه رای غیابی بوده یا اینکه تجدیدنظر خواه محکوم علیه باشد و همچنین در جائی که متهم تبرئه شده و تجدیدنظر خواه شاکی بوده و عقیده بر محکومیت وی باشد، اخذ آخرین دفاع ضرورت داشته، ولی در سایر موارد ضرورتی به اخذ آخرین دفاع نمی‌باشد.

نظر اقلیت

نظر به اینکه اخذ آخرین دفاع از حقوق متهم و در جهت تضمین آن بوده و از آثار اصل برائت بوده و مقنن در اصل ۳۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی به حق تفهیم اتهام و اخذ دفاع اشاره نموده و از طرفی ماده ۴۵۱ قانون آیین دادرسی کیفری اطلاق داشته و به طور کلی باید آخرین دفاع متهم اخذ شود و تقییدی نداشته و قواعد آیین دادرسی از قواعد آمره بوده که توافق بر خلاف آن امکان پذیر نبوده و به نص آن باید عمل کرد و از طرفی اعتقاد به تفصیل در تفهیم اتهام، اجتهاد در برابر نص بوده و باطل است و دلیلی از متن قوانین بر این تفصیل وجود ندارد. بنابراین در همه موارد باید آخرین دفاع اخذ شود.