ازدواج زوج با خواهرزاده و برادرزاده همسر

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۷۹/۱۰/۱۰
برگزار شده توسط: استان لرستان/

موضوع

ازدواج زوج با خواهرزاده و برادرزاده همسر

پرسش

با عنایت به صراحت ماده ۱۰۴۹ قانون مدنی دال بر اینکه : هیچ کس نمی تواند دختر برادرزن یا دختر خواهر زن خود را بگیرد مگر با اجازه زن خود چنان چه زوج بدون اجازه همسر خود با خواهر زاده یا برادر زاده وی به عقد نکاح ازدواج کند و صاحب فرزند نیز بشود وضعیت حقوقی عقد مزبور و نتایج حاصل از آن چیست؟

نظر هیئت عالی

ازدواج با دختر برادر یا خواهر همسر بدون اجازه زوجه غیرنافذ است و زوجه می تواند تقاضای ابطال نکاح مذکور را بنماید. بعد از طلاق رجعی عمه یا خاله تا انقضای مدت عده منع ازدواج با برادرزاده یا خواهرزاده همسر باقی است و به هر تقدیر فرزند حاصله ملحق به زوج و تحت ولایت وی است. نظر اتفاقی: نظر اول: عقد صحیح است و با وقوع عقد تبعات حاصله از آن نیز صحیح می باشد. همه استدلالات مطروحه در این خصوص این است که اذن زوجه شرط صحت عقد نکاح نمی باشد؛ بلکه یک شرط تکمیلی است و قواعد عقد فضولی قابل تسری در عقد نکاح و طلاق نمی باشد؛ زیرا این دو عقد دارای تشریفات خاص خود می باشند و عقد از ابتدا با ایجاب و قبول صحیحا واقع شده است (ماده ۱۰۶۲) و عدم اخذ اجازه دلیل بر انجام معصیت از جانب زوج است؛ لیکن انجام معصیت موجب بطلان عقد نمی شود. به عبارتی هر حرمتی دلیل بر بطلان نمی باشد و هر بطلانی هم دلیل بر حرمت نیست. عده یی از فقها حق فسخ برای همسر (عمه ـ خاله) قایل شده اند و خود این امر دلالت بر صحت عقد دارد چون فسخ نسبت به عقود صحیح جریان دارد و موضوع این ماده نهی از ازدواج بدون اذن است نه حرمت در اصل عقد واقعه قر‎آن کریم مصادیق بارز نکاح حرام را به طور حصری بیان فرموده و ذکر قید... واحل لکم ماورا ذالکم (آیه ۲۳ و ۲۴ سوره نسا) دلیل بر عدم حرمت این ازدواج می باشد. اقوال بعضی از فقهای شیعه نیز دلالت بر این امر دارد.