اساسنامه بنیاد سعدی مصوب ۱۳۸۹/۰۸/۰۴

مصوبه «اساسنامه بنیاد سعدی» که در جلسه ۶۷۳ مورخ ۴ / ۸ / ۸۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی به شرح ذیل به تصویب رسیده است، برای اجراء ابلاغ می‌شود.

مقدمه
زبان فارسی با پشتوانه بیش از هزار سال ادبیات غنی، و آثار ارزنده شاعران و نویسندگانی چون فردوسی، بیهقی، خیام، عطار، مولوی، سعدی و حافظ، همواره مورد توجه و علاقه کسانی بوده است که خواستار فراگرفتن این زبان و آشنایی با فرهنگ اسلامی و ایرانی نهفته در ذخایر ادبی و علمی آن بوده‌اند. نظر به این که برای آموزش این زبان به صورت علمی و دقیق و با استفاده از امکانات آموزشی جدید، به سازمانی خاص نیاز است که بتواند دانش‌آموزان و دانشجویان و عموم علاقه‌مندان به زبان فارسی را با این زبان و ظرایف و لطایف ادبیات و محتوای غنی آن آشنا کند، موسسه‌ای به نام «بنیاد سعدی» که در این اساسنامه باختصار «بنیاد» نامیده می‌شود، با اهداف و وظایف مندرج در این اساسنامه تاسیس می‌گردد.

ماده ۱- هدف
به منظور تقویت و گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور و ایجاد تمرکز، هم‌افزایی و انسجام در فعالیت‌های مرتبط با این حوزه و بهره‌گیری بهینه از ظرفیت‌های موجود کشور، بنیادی به نام «بنیاد سعدی» تاسیس می‌شود تا براساس اهداف، سیاست‌ها، راهبردها و ضوابط حاکم بر روابط فرهنگی بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران، مدیریت راهبردی و اجرای فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و رسانه‌ای را در حوزه گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور با هماهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی عهده‌دار شود.

تبصره - سیاست‌ها و راهبردهای فرهنگی مصوب شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در عرصه بین‌الملل، مناطق و کشورهای مختلف جهان برای فعالیت‌های بنیاد سعدی و نمایندگی‌های آن در خارج از کشور، لازم‌الاتباع می‌باشد.

ماده ۲- وظایف
وظایف این بنیاد عبارت است از:

۱- مدیریت، سیاستگذاری، هماهنگی، هدایت، حمایت و نظارت بر فعالیت‌های جمهوری اسلامی ایران در زمینه‌های مرتبط با گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور

۲- تدوین استاندارد و شیوه‌های مناسب آموزش زبان و ادب فارسی برای مقاطع مختلف تحصیلی و دوره‌های آموزشی.

۳- حمایت از ایجاد و گسترش دوره‌ها، دروس، رشته‌ها و مراکز آموزش و تحقیقات زبان و ادبیات فارسی و اتاق‌های ایران در کشورهای دیگر و حمایت از فعالیت آن‌ها.

۴- تامین نیازهای نمایندگی‌های فرهنگی و نمایندگی‌های سیاسی (در کشورهای فاقد نمایندگی فرهنگی) جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور در حوزه زبان و ادبیات فارسی و حمایت از فعالیت آن‌ها.

۵ - برگزاری دوره‌های آموزشی، دانش‌افزایی و تخصصی زبان و ادبیات فارسی در داخل و خارج از کشور و حمایت از برگزاری این دوره‌ها.

۶ - گسترش خط، زبان و ادبیات فارسی در میان ایرانیان مقیم خارج از کشور.

۷- آموزش از راه دور زبان و ادب فارسی با استفاده از فناوری‌های نوین و حمایت از این فعالیت‌ها.

۸ - اعزام استاد برای تدریس در دوره‌های کوتاه و طولانی‌مدت زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور.

۹- تالیف و تولید کتاب، نرم‌افزار، منابع و وسایل آموزشی و کمک آموزشی زبان وادبیات فارسی به زبان‌های مختلف جهان و حمایت از تولید این منابع و محصولات.

۱۰- تهیه لغت نامه‌های دوزبانه و چندزبانه و سایر کتاب‌های مرجع در جهت تسهیل آموزش و پژوهش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور.

۱۱- حمایت از نشر آثار مرتبط با زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور.

۱۲- تجهیز کرسی‌ها، اتاق‌های ایران و کتابخانه‌های خارج از کشور به تجهیزات و منابع آموزشی، کمک آموزشی و مطالعاتی ذیربط.

۱۳- تهیه و ارسال کتاب و نیازهای آموزشی کرسی‌های زبان وادبیات فارسی و دیگر مراکز آموزشی زبان و ادبیات فارسی در جهان.

۱۴- اعطای راتبه (بورس تحصیلی) و فرصت مطالعاتی به دانشجویان، اساتید و محققان خارجی در زمینه زبان وادب فارسی.

۱۵- پشتیبانی و هدایت تحصیلی دانشجویان غیرایرانی زبان وادب فارسی مشغول تحصیل در ایران.

۱۶- حمایت از پژوهش‌ها و پایان‌نامه‌های برتر در زمینه زبان و ادب فارسی در خارج از کشور و اهدای جایزه به پژوهش‌ها و پایان نامه‌های برگزیده در این زمینه.

۱۷- برگزاری المپیادهای منطقه‌ای و جهانی و آزمون‌های استاندارد تعیین سطح زبان فارسی.

۱۸- برگزاری نشست‌ها و همایش‌های علمی وادبی مرتبط با زبان فارسی و مراسم نکوداشت مفاخر و استادان در این زمینه در داخل و خارج از کشور.

۱۹- حمایت و پشتیبانی از فعالیت‌های ادبی، فرهنگی، هنری و رسانه‌ای در زمینه زبان و ادب فارسی و استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری و رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران و کشورهای دیگر در این زمینه.

۲۰- تربیت استادان جوان و مستعد خارجی برای آموزش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور.

۲۱- تشکیل مجمع جهانی اساتید خارجی و کانون فارغ‌التحصیلان خارجی زبان و ادبیات فارسی و برگزاری نشست‌های دوره ای برای اساتید و فارغ‌التحصیلان، در داخل و خارج از کشور.

۲۲- امضای اسناد همکاری و مبادلات پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و رسانه‌ای در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی با موسسات، دانشگاه‌ها و مراکز ذیربط کشورهای دیگر.

۲۳- حمایت از ایجاد و گسترش رشته‌های مترجمی زبان فارسی، تدریس زبان فارسی و ادبیات فارسی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی ایران و سایر کشورها.

۲۴- حمایت از ایجاد و گسترش نهادها، انجمن ها و موسسات آموزشی، پژوهشی و ادبی بومی و مشترک در زمینه زبان و ادبیات فارسی در کشورهای دیگر

۲۵- حمایت از ایجاد پایگاه های اینترنتی و انتشار نشریات علمی، ادبی در زمینه زبان و ادب فارسی در خارج از کشور

ماده ۳- ارکان بنیاد
۱- ریاست عالیه بنیاد
۲- هیات امنای بنیاد
۳- رئیس بنیاد

ماده ۴- ریاست عالیه بنیاد
ریاست عالیه بنیاد با رئیس جمهور است که در هر سال حداقل ۲ جلسه هیات امنا با حضور ایشان تشکیل می‌شود و در صورت نیاز به برگزاری جلسات بیشتر با حضور ایشان، این امر با درخواست رئیس هیات امناء و موافقت رئیس جمهور صورت خواهد گرفت.

ماده ۵ - اعضای هیات امنای بنیاد
۱- معاون اول رئیس جمهور (رئیس هیات امنا)
۲- رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (دبیر هیات امنا)
۳- رئیس بنیاد
۴- وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
۵ - وزیر امور خارجه
۶ - وزیر علوم، تحقیقات و فناوری
۷- وزیر آموزش و پرورش
۸ - رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی
۹- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی
۱۰- رئیس جامعه المصطفی العالمیه
۱۱- رئیس سازمان صدا و سیما
۱۲- ۵ نفر صاحب نظر در حوزه زبان و ادبیات فارسی به پیشنهاد رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و تایید هیات امنا و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی

تبصره ۱- اعضای حقیقی هیات امنا با حکم رئیس جمهور به مدت ۵ سال به این سمت منصوب می‌شوند که تمدید مدت عضویت آنها برای دوره های بعد بلا مانع می‌باشد.

تبصره ۲- هر یک از اعضای حقوقی هیات امنا ملزم به همکاری با بنیاد در اجرای سیاستها و راهبردهای مصوب هیات امنا بوده و گزارش عملکرد سالیانه دستگاه خود در اجرای مصوبات هیات امنا و گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور را به هیات امنا ارائه خواهند کرد.

ماده ۶ - با تاسیس بنیاد و تشکیل هیات امنای آن، وظایف شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی به هیات مزبور منتقل خواهد شد.

ماده ۷- وظایف و اختیارات هیات امنای بنیاد
۱- بررسی و تصویب سیاستها و راهبردهای کلی حاکم بر تمامی فعالیتهای بخش‌های مختلف دولتی و غیر دولتی در گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور.
۲- بررسی و اعلام نظر در مورد پیشنهاد رئیس هیات امنا مبنی بر معرفی رئیس بنیاد.
۳- نظارت بر حسن اجرای سیاست ها و ارزیابی عملکرد سالیانه و کلی بخش های مختلف دولتی و غیر دولتی بویژه دستگاههای عضو بنیاد در گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور.
۴- بررسی و تصویب طرح ها و برنامه های کلان بنیاد و برنامه و بودجه سالیانه آن.
۵ - بررسی و اعلام نظر در مورد گزارش سالانه ریاست بنیاد درباره عملکرد بنیاد و دستگاههای عضو هیات امنا.
۶ - بررسی حسابهای نهایی و ترازنامه بنیاد براساس گزارش رئیس بنیاد.
۷- بررسی و تصویب پیشنهاد رئیس بنیاد در ارتباط با ایجاد شعب بنیاد، مراکز تحقیقاتی آموزشی و اتاق ایران در خارج از کشور و ایجاد شعبه در سایر شهرهای ایران.
۸ - بررسی و تصویب تشکیلات، دستورالعمل‌ها، ضوابط و آیین‌نامه های بنیاد از جمله آیین‌نامه های استخدامی، مالی و معاملاتی آن.
۹- بررسی و تایید هر گونه پیشنهاد تغییر و اصلاح در مفاد اساسنامه برای تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی.

تبصره۱- هیات امنا می‌تواند به منظور نظارت بر فعالیت ها و برنامه های بنیاد از وجود افراد صاحب نظر و با صلاحیت به عنوان بازرس استفاده نماید. رئیس بنیاد موظف است تسهیلات لازم را برای حسن اجرای وظایف آنان را فراهم آورد.

تبصره ۲- هیات امنا با تشکیل یک کمیسیون دائمی می‌تواند درصورت لزوم برخی از وظایف خود را به کمیسیون مزبور، تفویض نماید.

ماده ۸ - رئیس بنیاد
رئیس بنیاد با معرفی رئیس هیات امنا و با تایید هیات امنا با حکم ریاست عالیه بنیاد به مدت ۴ سال به این سمت منصوب خواهد شد و تمدید انتصاب وی برای دوره‌های بعد با پیشنهاد رئیس هیات امنا، تایید هیات امنا و تصویب ریاست عالیه بلا مانع است.

ماده ۹- اختیارات و وظایف رئیس بنیاد
۱- برنامه ریزی راهبردی و تنظیم راهبردها و سیاستهای کلی حاکم بر امور و فعالیتهای گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور مبتنی بر راهبردها و سیاستهای فرهنگی بین المللی مصوب شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و ارائه به هیات امنا.
۲- تهیه و تنظیم طرحها و برنامه های کلان برای پیشنهاد به هیات امنا.
۳- تهیه و تنظیم برنامه و بودجه سالانه بنیاد و پیشنهاد به هیات امنا.
۴- نظارت و ارزیابی عملکرد کلی و سالیانه بخشها و دستگاههای دولتی و غیردولتی بویژه دستگاههای عضو هیات امنا در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور و ارائه گزارش به هیات امنا.
۵ - امضای موافقت نامه ها و قراردادهای داخلی و خارجی در چارچوب وظایف بنیاد با رعایت قوانین و مقررات مربوط.
۶ - اداره امور شعب و موسسات و مراکز تحقیقاتی آموزشی بنیاد در داخل و خارج از کشور.
۷- پیشنهاد و معرفی افراد مناسب برای انتصاب در سمت روسای شعب، موسسات و مراکز تحقیقاتی آموزشی بنیاد در داخل و خارج از کشور، به هیات امنا.
۸ - تهیه و پیشنهاد ساختار سازمانی و تشکیلات تفصیلی بنیاد و هرگونه تغییر یا اصلاح بعدی در آن به هیات امنا.
۹- تهیه و تنظیم آیین‌نامه‌های مالی و سایر آیین‌نامه‌های بنیاد و اجرای آن پس از تصویب در هیات امنا.
۱۰- نصب و عزل معاونان و مدیران بنیاد، و همچنین روسای شعب و موسسات و مراکز پژوهشی آموزشی بنیاد در داخل و خارج از کشور.
۱۱- اجرای مصوبات و تصمیمات هیات امنا و پیگیری اجرای مصوبات در دستگاه‌های دیگر بویژه دستگاه‌های عضو هیات امنا.
۱۲- ارائه گزارش‌های دوره‌ای و موردی از عملکرد بنیاد و دستگاه‌های عضو هیات امنا به هیات امنا.

تبصره ۱- رئیس بنیاد در مقابل هیات امنا مسئول است و در کلیه مواردی که بر طبق این اساسنامه به عهده وی گذاشته شده است پاسخگو خواهد بود.

تبصره ۲- رئیس بنیاد بالاترین مقام اداری و اجرایی بنیاد است که می‌تواند بخشی از وظایف خود را به دبیر یا قائم مقام بنیاد تفویض نماید.

ماده ۱۰- شورای بنیاد
بنیاد دارای شورایی مرکب از تعدادی از صاحب‌نظران و استادان می‌باشد که ترکیب و وظایف آن به پیشنهاد رئیس بنیاد، به تصویب هیات امنا خواهد رسید.

ماده ۱۱- محل فعالیت بنیاد
مرکز اصلی بنیاد در تهران است و بنیاد می‌تواند نسبت به ایجاد شعبه در سایر شهرهای ایران و ایجاد شعبه، مراکز تحقیقاتی و آموزشی و اعطای نمایندگی به طرف‌های خارجی در خارج از کشور اقدام نمایند.

تبصره - ایجاد و فعالیت شعب، مراکز تحقیقاتی و آموزشی و اعطای نمایندگی به طرف‌های خارجی، در خارج از کشور با پیشنهاد بنیاد و موافقت شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی انجام می‌شود.

ماده ۱۲- بنیاد سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، هدایت، حمایت و نظارت در فرآیند گسترش زبان و ادبیات فارسی و اجرای وظایف آموزشی(با استثنای مدارس زیر نظر آموزش و پرورش) در خارج از کشور را در چهارچوب سیاست‌های فرهنگی مصوب شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی بر عهده دارد.

ماده ۱۳- بنیاد در جاهایی که سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی رایزنی فرهنگی دارد، نمایندگی مستقل ایجاد نخواهد کرد و معلمان و اساتید اعزامی وظایف محوله از سوی بنیاد را زیر نظر رایزنی فرهنگی انجام خواهند داد و در مناطقی که رایزنی فرهنگی وجود نداشته باشد این وظایف زیر نظر نمایندگی‌های سیاسی جمهوری اسلامی ایران انجام خواهد شد.

تبصره ۱- وظیفه تسهیم، تقسیم و اولویت‌گذاری در بودجه، اعتبارات این فعالیتها، تامین اساتید، تهیه متون و محتوای آموزشی، تجهیزات و مواد آموزشی و سایر حمایت‌های علمی و تخصصی به عهده بنیاد می‌باشد.

تبصره ۲- نحوه فعالیت و همکاری بنیاد با نمایندگی‌های فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی بر اساس توافق‌نامه‌ای که در چهارچوب مفاد اساسنامه حاضر تنظیم می‌شود، تعیین خواهد شد.

ماده ۱۴- وضعیت حقوقی و مالی بنیاد
بنیاد تابع قانون تشکیل هیئت‌های امنای دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و قانون نحوه انجام امور مالی و معاملاتی مصوب سال ۱۳۶۹ می‌باشد.

ماده ۱۵- منابع مالی بنیاد
بودجه بنیاد پس از تصویب و پیشنهاد هیات امنا به عنوان کمک دولت با ردیف مستقل در اعتبارات سالانه دولت دیده خواهد شد.

تبصره - بنیاد می‌تواند از کمک‌های سایر دستگاه‌ها و نهادهای دولتی و غیردولتی و درآمدهای خود برای گسترش زبان و ادبیات فارسی استفاده نمایند.

ماده ۱۶(اصلاحی ۱۴۰۳/۰۵/۰۲)- انسجام بخشی فعالیت‌ها
با تاسیس بنیاد سعدی، شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی از سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به بنیاد سعدی منتقل می‌شود و بنیاد عهده‌دار وظایف آن در داخل و خارج از کشور خواهد شد. مراکز تحقیقات و آموزش زبان فارسی در خارج از کشور نیز به بنیاد منتقل می‌شود و مدیران این مراکز که از سوی بنیاد منصوب می‌شوند فعالیت خود را در خارج از کشور به استثناء مرکز تحقیقات زبان فارسی پاکستان زیر نظر رایزنی فرهنگی و بر طبق توافق‌نامه میان بنیاد و سازمان انجام خواهند داد.

تبصره ۱- با تاسیس بنیاد تمامی فعالیت‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور از جمله: اعطای بورس تحصیلی به دانشجویان خارجی، تبادل استاد و دانشجو، اعطای فرصت مطالعاتی، انعقاد اسناد همکاری، اعزام استاد زبان فارسی، برگزاری دوره‌های آموزشی و حمایت از ایجاد و گسترش کرسی‌های زبان و ادبیات فارسی در کشورهای دیگر بر اساس سیاست‌ها و برنامه‌های بنیاد و در انطباق با سیاست‌گذاری‌های هیات امنای بنیاد صورت خواهد گرفت.

تبصره ۲- با تاسیس بنیاد تمامی فعالیت‌ها و امکانات وزارت امور خارجه در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی در داخل و خارج از کشور به بنیاد منتقل می‌شود تا بر اساس این اساسنامه مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

تبصره ۳- بخشی از امکانات اتاق‌های ایران نیز بر طبق موافقت‌نامه‌ای که میان بنیاد و سازمان منعقد خواهد شد در اختیار بنیاد و در مسیر فعالیت‌های آن قرار می‌گیرد.

ماده ۱۷- تغییر و اصلاح اساسنامه
هرگونه تغییر یا اصلاح اساسنامه مطابق راهکارهای ذیل صورت می‌پذیرد:
۱- به پیشنهاد رئیس هیات امناء و تصویب دو سوم اعضاء هیات امنا و با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی.
۲- بنا به پیشنهاد و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی.

ماده ۱۸- تصویب اساسنامه
این اساسنامه در ۱۸ ماده و ۱۴ تبصره در جلسه ۶۷۳ مورخ ۱۳۸۹/۸/۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.

محمود احمدی نژاد
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی