اشتباه در محاسبه یا سهو قلم، موضوع ماده ۳۸۱ قانون مزبور

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۱۱/۰۲
برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر چهارمحال وبختیاری

موضوع

اشتباه در محاسبه یا سهو قلم، موضوع ماده ۳۸۱ قانون مزبور

پرسش

چنانچه پس از صدور رای در دادگاه بدوی و قطعیت آن در دادگاه تجدیدنظر، دادستان یا دادگاه بدوی صادر کننده رای متوجه سهو قلم و یا اشتباه در محاسبه گردد، اصلاح رای در اجرای ماده ۳۸۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با کدام مرجع می‌باشد بدوی یا تجدیدنظر؟

نظر هیات عالی

در موارد سهو قلم، دادگاه بدوی مطابق ماده ۳۸۱ قانون آیین دادرسی کیفری فقط در صورتی امکان صدور حکم تصحیحی را دارد که رای به موجب قانون غیر قابل تجدید نظر باشد و یا مدت تجدید نظر خواهی سپری شده و یا هنوز از آن تجدید نظر نشده باشد اما اگر رای مورد تجدید نظر خواهی قرار گرفته دیگر دادگاه بدوی امکان صدور رای تصحیحی ندارد و موضوعی مطابق ماده ۴۵۷ قانون آیین دادرسی کیفری در صلاحیت دادگاه تجدید نظر است. پس از قطعیت رای در دادگاه تجدید نظر نیز اگر ادعای سهو قلم مطرح شود باید موضوع در دادگاه تجدید نظر مورد رسیدگی قرار گیرد. همچنین دادگاه بدوی در مدت زمان تجدید نظرخواهی چنانچه متوجه اشتباه خود شود می‌تواند راسا یا به درخواست شاکی و متهم نسبت به اصلاح حکم اقدام نماید.

نظر اتفاقی

صدور حکم تصحیحی بر اساس ماده ۳۸۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با الحاقات و اصلاحات بعدی، ناظر به مواردی است که تصحیح رای، موجب تغییر رای یا ورود دادگاه در ماهیت نباشد؛ بنابراین در صورتی که در محاسبه، اشتباه و یا سهو قلمی صورت پذیرفته و سپس پرونده به لحاظ تجدیدنظرخواهی از رای اصداری، در دادگاه تجدیدنظر قطعی گردیده باشد (با ملاک از ماده ۳۵۱ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹) از آنجایی که دادگاه تجدیدنظر ضمن رسیدگی ماهوی خود نسبت به رای نخستین، وظیفه تصحیح اشتباه در محاسبه و امثال آن را در رای مزبور بر عهده داشته؛ لذا در فرض سوال، دادگاه تجدیدنظر وظیفه اخیر را انجام نداده و تصحیح اشتباه مذکور نیز با دادگاه تجدیدنظر می‌باشد.(نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه به شماره ۲۳۰۵/۹۷/۰۷ مورخ ۱۳۹۷/۰۸/۱۵ موید همین برداشت است.)