الگوی تهیه ضوابط و مقررات اجرایی طرح های جامع و هادی مصوب ۱۳۷۰/۲/۱۶، پیوست مصوبه ۱۳۷۰/۲/۹ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران

۱ - تعاریف
تا زمان تهیه و تصویب «راهنمای ضوابط و مقررات اجرایی طرح های جامع و هادی» که تعاریف مربوط به واژه ها و اصطلاحات لازم در آن ارائه خواهد گردید، در این بخش باید کلیه واژه ها و اصطلاحاتی که در متن مجموعه ضوابط و مقررات اجرایی به کار رفته و از لحاظ تعیین تکلیف برای استفاده کنندگان دارای معنای خاص و دقیقی است تعریف شود و حتی المقدور کوشش شود که از همان واژه ها و اصطلاحات رایج بین مردم استفاده گردد.

۲ - منطقه بندی

۱ - ۲ - تعیین مناطق اصلی (مسکونی، صنعتی، تجاری، تاریخی، فرهنگی، استحفاظی و یا هر منطقه دیگری که با توجه به شرایط خاص محلی تشخیص داده شده و تعریف شود مثل مناطق ساحلی، منطقه دیپلماتیک و غیره...).

۲ - ۲ - تعیین اجزاء مناطق اصلی:

الف: مناطق مسکونی به تعدادی منطقه فرعی تقسیم می‌گردد که برحسب انواع ساختمان های مسکونی مجاز از لحاظ تراکم جمعیتی، میزان مساحت و ارتفاع بنا و وسعت فضاهای باز و طرز ترکیب و قرارگیری آنها در کنار یکدیگر به طور مشخص تعریف می‌شود.
مناطق فرعی دیگری که علاوه بر شرایط مزبور استفاده های دیگر مثل تجاری و صنعتی نیز در داخل آن ها اجازه داده می‌شود به مناطق فرعی فوق الذکر اضافه می‌شوند.

ب: استفاده های تجاری و بازرگانی باید به دستجات مختلف براساس نوع مغازه و محلهای کار و کسب و براساس نوع و شکل معاملات مثل خرده و عمده فروشی یا براساس صنوف مختلف و نظایرآن تقسیم گردد و لازم است که فضاهای عمده مورد نیاز از قبیل بازارهای روز، فضاهای باز عمومیبرای فروش اتومبیل یا مصالح ساختمانی و نظایر آن نیز در این تقسیم بندیها ملحوظ و تعیین شود.

ج: مناطق صنعتی باید به بخش های مختلف براساس نوع صنایع،(هم گروه، خدماتی، تعمیراتی، بدون آلودگی و...) و بر مبنای میزان مجاز آلودگی هوا، لرزش، صدا و فاضلاب و موادزائد یا سایرعوامل تقسیم بندی شوند.

د: منطقه استحفاظی شهر باید به حوزه های استفاده مجاز در منطقه مذکور از قبیل منطقه کشاورزی و باغات، منطقه توسعه روستایی، منطقه کاربری های ویژه شهری که به طور معمول درمحدوده استحفاظی پیش بینی می‌شوند، منطقه کارگاه ها، انبارها و. .. تقسیم شوند.

۳ - ضوابط مربوط به نحوه استفاده از زمین تفکیک و احداث ساختمان در هر منطقه(به تفکیک اجزاء هر منطقه).

۱ - ۳ - موارد استفاده از زمین:
۱ - ۱ - ۳ - مجاز،
۲ - ۱ - ۳ - مشروط که نیاز به کسب مجوزهای خاص از مراجع معین دارد.
۳ - ۱ - ۳ - ممنوع.

۲ - ۳ - ضوابط مربوط به تفکیک زمین:
۱ - ۲ - ۳ - حداقل اندازه قطعات
۲ - ۲ - ۳ - ابعاد و تناسب قطعات.
۳ - ۲ - ۳نحوه دسترسی ها.

۳ - ۳ - ضوابط مربوط به احداث ساختمان:
۱ - ۳ - ۳ - حداکثر زیربنای طبقات (تراکم ساختمانی).
۲ - ۳ - ۳ - حداکثر سطح اشغال ساختمان در زمین
۳ - ۳ - ۳ - حداکثر ارتفاع ساختمان.
۴ - ۳ - ۳ - حداقل ابعاد حیاط.
۵ - ۳ - ۳ - نحوه استقرار ساختمان در زمین و اشراف
۶ - ۳ - ۳ - حداقل تعداد پارکینگ.
۷ - ۳ - ۳ - سایر فضاهای باز(مثل پاسیو ها و نورگیرها)
۸ - ۳ - ۳ - مقررات مربوط به نورگیری و تهویه طبیعی.
۹ - ۳ - ۳ - ضوابط مربوط به بازشوهای ساختمان ها به حیاطها و حیاط خلوتها.
۱۰ - ۳ - ۳ - مقررات مربوط به فضاها و تاسیسات روی بام.

۴ - مقررات مشترک (مورد عمل در تمام یا بعضی از مناطق)

۱ - ۴ - تفسیر مرزهای مناطق.

۲ - ۴ - قطعات و کاربری های ناهماهنگ(کاربری هایی که به موجب مقررات قبلی قانونی بوده ولی با این مجموعه ضوابط هماهنگی ندارد):
۱ - ۲ - ۴ - قطعات تفکیک شده و به ثبت رسیده قبلی و نحوه ساختمان در آنها.
۲ - ۲ - ۴ - ساختمان هایی که از قبل آغاز شده اند.
۳ - ۲ - ۴ - شرایط ادامه کار کاربری های ناهماهنگ و محدودیت های مربوط به آن.

۳ - ۴ - شرایط ساختمان در زمین های واقع در تقاطع شبکه های ارتباطی.

۴ - ۴ - مقررات مربوط به ارتفاع حصارها، دیوارها و...

۵ - ۴ - موارد استثنائی در مورد محدودیت های حیاط، میزان عقب نشینی و محدودیت های ارتفاع(مثلاً برای کاربری های خاص که در منطقه مجاز تشخیص داده شده اند همراه با ضوابط جدید هر یک).

۶ - ۴ - مقررات مربوط به همجواری و دسترسی های مجاز کاربری های مختلف.

۷ - ۴ - ضوابط مربوط به پارکینگ انتظار و مسیر سرویس در مورد ساختمان های عمومی پرتردد.

۸ - ۴ - ضوابط مربوط به احداث پارکینگهای مشترک و عمومی

۹ - ۴ - ضوابط مربوط به پارکینگ های عمومی چند طبقه.

۱۰ - ۴ - مساحت پارکینگ

۱۱ - ۴ - ضوابط مربوط به فضاهای باز همگانی.
۱ - ۱۱ - ۴ - استفاده های مجاز.
۲ - ۱۱ - ۴ - میزان محدودیت احداث ساختمان
۳ - ۱۱ - ۴ - تاسیسات و تجهیزات لازم و ضوابط مربوط به آنها.
۴ - ۱۱ - ۴ - ضوابط مربوط به سازه های موقت.
۵ - ۱۱ - ۴ - مقررات مربوط به ساختمان های مجاور نسبت به فضاهای بازهمگانی.

۱۲ - ۴ - ضوابط و مقررات بازشوها به طرف معابر، پارک ها و میادین عمومی و املاک مجاور.

۱۳ - ۴ - ضوابط مربوط به اقامت موقت (کمپینگ)

۱۴ - ۴ - طبقه بندی راه ها و دسترسیها و تعریف و ارائه ضوابط زیر برای هر یک از معابرطبقه بندی شده فوق:
۱ - ۱۴ - ۴ - نوع تقاطع.
۲ - ۱۴ - ۴ - تعداد خطوط عبوری
۳ - ۱۴ - ۴ - ضوابط مربوط به احداث خطوط عبور دوچرخه (در صورت شمول)
۴ - ۱۴ - ۴ - حداقل عرض سواره رو
۵ - ۱۴ - ۴ حداقل عرض پیاده رو (به تفکیک مناطق)
۶ - ۱۴ - ۴ - حداقل فاصله بین تقاطعها
۷ - ۱۴ - ۴ - حداقل عرض نسبت به طول معبر با توجه به عملکرد.
۸ - ۱۴ - ۴ - حداکثر شیب.
۹ - ۱۴ - ۴ - عرض حریم معبر
۱۰ - ۱۴ - ۴ - پارکینگ حاشیه ای.
۱۱ - ۱۴ - ۴ - دوربرگردان (در صورت نیاز) و مقررات مربوط به آن.
۱۲ - ۱۴ - ۴ - مقررات مربوط به امکان ارتباط طرفین معبر از طریق ایجاد پل، سرپوشیده وساختمان های عمومی و نظایر آن و ضوابط لازم در این زمینه.
۱۳ - ۱۴ - ۴ - مشخصات و ضوابط مسیرهای مخصوص پیاده.
۱۴ - ۴ - ۴ - ضوابط عبور و مرور معلولین جسمی و حرکتی.
۱۵ - ۱۴ - ۴ - پیشامدگی های مجاز در گذرها و مقررات مربوط به آنها.

۱۵ - ۴ - حریم های قانونی و ضوابط آنها: این ضوابط ممکن است باعث ممنوعیت و محدودیت تمام یا بعضی از فعالیت های مربوط به استفاده و بهره برداری از زمین باشد.
۱ - ۱۵ - ۴ - حریم هائی که رعایت آن به عهده ایجادکنندگان ساختمان و تاسیسات داخل آن حریم است:
۱ - ۱ - ۱۵ - ۴ - حریم تاسیسات و منابع مولد رادیو اکتیویته.
۲ - ۱ - ۱۵ - ۴ - ضوابط مربوط به ساختمان ها و تاسیساتی که دارای حریم امنیتی هستند.
۳ - ۱ - ۱۵ - ۴ - حریم صنایع مزاحم و آلوده کننده.
۴ - ۱ - ۱۵ - ۴ - سایر حریم هایی که رعایت آنها در ایجاد ساختمان های خاص الزامی است.
۲ - ۱۵ - ۴ - حریم هایی که رعایت آن به عهده استفاده کنندگان از زمین و ساختمان در خارج ازحریم است.
۱ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم فضای سبز اتوبانها و بزرگراه ها.
۲ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم سبز معابر درجه ۱ و ۲.
۳ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم حفاظتی یا محدودیت احداث ساختمان در اطراف جاده های بین شهری وکمربندی های داخل محدوده استحفاظی و راه آهن.
۴ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم رودخانه ها و انهار و قنوات و چاه های تامین آب مشروب.
۵ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم خطوط فشار قوی.
۶ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم خطوط انتقال گاز.
۷ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم دریا(در صورت لزوم).
۸ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم مسیلها و تالابها و. ..
۹ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم فرودگاه.
۱۰ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم خطوط و تصفیه خانه های فاضلاب
۱۱ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم آثار تاریخی بناهای با ارزش.
۱۲ - ۲ - ۱۵ - ۴ - حریم کوه های آتشفشان.
۱۳ - ۲ - ۱۵ - ۴ - کلیه حریم هایی که قانوناً تعیین گردیده و جهت تصمیم گیری مراجع مربوطه در نحوه استفاده از اراضی و صدور پروانه ساختمان و تفکیک اراضی لازم است.

۱۶ - ۴ - ضوابط اجرایی در مورد کاربری هائی که تولید صدا، ارتعاش، لرزش، دود، و سایر آلودگی های هوا، بو، رادیو اکتیویته و ضایعات مایع و جامد و یا روشنائی زننده می نمایند.

۱۷ - ۴ - ضوابط و مقررات خاص فنی که باید در مناطق مختلف به دلیل مسائل خاص زمین شناسی ساختمانی و سطح آب های زیر سطحی و نظایر آن در صدور پروانه ساختمان سازی رعایت گردد.

۱۸ - ۴ - ضوابط و مقررات خاص برای بخش هایی از شهر که در آنها گسل یا عوارض زمین شناسی وجود دارد.

۵ - سایر مقررات و ضوابط لازم در ارتباط با شرایط و مقتضیات خاص محلی.