امکان محول نمودن احراز مشارکت در قتل به دادگاه از سوی بازپرس
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۲/۱۲
برگزار شده توسط: استان بوشهر/ شهر بندر کنگان
موضوع
امکان محول نمودن احراز مشارکت در قتل به دادگاه از سوی بازپرس
پرسش
در بزه قتل عمدی که با دخالت سه نفر ارتکاب یافته است در صورتی که بازپرس در مباشرت، معاونت یا مشارکت مردد باشد آیا باید تحقیقات ادامه تا نحوه دخالت هر یک از سه نفر مشخص گردد یا با صدور قرار جلب به دادرسی تحت عنوان مشارکت، موضوع را به دادگاه محول نماید یا اینکه راه حل دیگری وجود دارد؟
نظر هیات عالی
طبق ماده ۲۶۴ قانون آیین دادرسی کیفری بازپرس تکلیف دارد که درباره موضوع پرونده (جرم، دلایل آن، عناوین منتسب به اشخاص و. ..) اظهارنظر کند. اگر نظر وی بر مشارکت همه متهمان باشد و یا برخی را معاون و برخی را مباشر بداند باید تصریح کند. دادستان نیز حسب مستفاد از مواد ۲۶۵ تا ۲۶۸ باید نظر خود را درباره قبول یا رد نظر بازپرس ابراز دارد. بنابراین بدون اظهار صریح نمیتوان پرونده را با عنوان تردید در انتساب مباشرت یا معاونت به دادگاه فرستاد. اختیار و صلاحیت دادگاه در تعیین عنوان مجرمانه مجوز عدم اظهارنظر صریح دادستان و بازپرس نیست.
نظر اکثریت
در موضوع سوال میبایست قائل به تفکیک شد طبق ماده ۱۲۵ قانون مجازات اسلامی که بیان داشته هرکس با شخص یا اشخاص دیگر در عملیات اجرایی جرمی مشارکت کند و جرم مستند به رفتار همه آنها باشدخواه رفتار هریک به تنهایی برای وقوع جرم کافی باشد خواه نباشد و خواه اثر کار آنان مساوی باشد خواه متفاوت شریک در جرم محسوب و مجازات او مجازات فاعل مستقل جرم است با توجه به تعریف قانونگذار از عنوان مشارکت به نظر میرسد چنانچه عاملی که منجر به فوت مقتول گردیده است در عالم واقع تحقق آن صرفاً با فعل یک نفر باشد (وارد شدن یک ضربه چاقو به قلب مقتول) و مستفاد از مواد ۳۶۸ و ۳۷۱ و ۳۷۲ قانون مجازات اسلامی در این حالت بازپرس میبایست تحقیقات خود را تا تعیین شخصی که فعل مستند به رفتار اوست به عنوان مباشر و شناسایی نقش احتمالی سایر افراد حاضر در درگیری به عنوان معاون یا هر عنوانی دیگر ادامه دهد و در حالت دوم در صورتی که عملی که منجر به قتل گردیده است تحقق آن در عالم واقع صرفاً باعمل یک نفر نباشد مثل (فوت مقتول بر اثر ضربات متعدد چوب به نقاط مختلف بدن) در این حالت در صورت تردید بازپرس به نظر میرسد که بازپرس میبایست با تعیین عنوان مشارکت برای تمامی عاملین قرار جلب به دادرسی صادر نماید.
نظر اقلیت
مستفاد از ماده ۲۸۰ قانون آیین دادرسی کیفری و با توجه به اختیار دادگاه در تعیین عنوان دقیق مجرمانه در صورت تردید بازپرس در تعیین عنوان صحیح عمل ارتکابی و نقش و نوع فعل هریک از متهمین بازپرس میبایست با تعیین عنوان مشارکت برای تمامی عوامل و افراد دخیل در قتل پرونده را با صدور قرار جلب به دادرسی به دادگاه ارسال نماید.