امکان مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم از دادگاه تجدیدنظر استان

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۶/۰۶
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر سروستان

موضوع

امکان مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم از دادگاه تجدیدنظر استان

پرسش

آیا از دادگاه تجدیدنظر استان می‌توان ضرر و زیان ناشی از جرم را مطالبه کرد؟

نظر هیات عالی

با توجه به اطلاق ماده ۱۵ قانون آیین دادرسی کیفری، مقصود قانون‌گذار از «قبل از اعلام ختم دادرسی» منصرف به ختم دادرسی در همان مرحله نخستین رسیدگی کیفری است؛ زیرا طرح دعوای ضرر و زیان در ضمن دعوای کیفری استثناء بر اصل استقلال دعاوی مدنی و کیفری است و طبق اصول تفسیر مضیق در استثنائات، این استثناء باید محدود به قدر متیقن یعنی مرحله نخستین دانسته شود. همچنین براساس ماده ۴۳۵ همان قانون، دادگاه تجدیدنظر صرفاً در محدوده موارد تجدید نظرخواهی و رای صادر شده در مرحله بدوی رسیدگی می‌کند و به اقتضای اصل دو درجه‌ای بودن دادرسی، برای رسیدگی ابتدایی به دعوای ضرر و زیان صلاحیت ندارد. بنابراین، نظر اتفاقی که عدم امکان مطالبه ضرر و زیان در مرحله تجدیدنظر و لزوم مراجعه مدعی خصوصی به دادگاه حقوقی را پذیرفته، با اصول و منطق حقوقی، منطبق و مورد تایید است.

نظر اتفاقی

مطابق ماده ۱۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی، پس از آن که متهم تحت تعقیب قرار گرفت، زیان‌دیده از جرم می‌تواند تصویر یا رونوشت مصدق تمام ادله و مدارک خود را جهت پیوست به پرونده به مرجع تعقیب تسلیم و ارائه نماید و تا قبل از اعلام ختم دادرسی (نخستین) دادخواست ضرر و زیان خود را تسلیم دادگاه کند. مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم و رسیدگی به آن مستلزم رعایت تشریفات مقرر در قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ می‌باشد، ولی پس از آن و یا در مرحله تجدیدنظر دیگر امکان مطالبه ضرر و زیان وجود نداشته و مدعی خصوصی باید به محاکم عمومی حقوقی شهرستان مراجعه نماید.