امکان کسر ۱/۴ حقوق مستمری عاقله توسط اجرای احکام کیفری در پرداخت دیه توسط عاقله

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۱۱/۰۹
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر کازرون

موضوع

امکان کسر ۱/۴ حقوق مستمری عاقله توسط اجرای احکام کیفری در پرداخت دیه توسط عاقله

پرسش

چنانچه شخصی به لحاظ ارتکاب ضرب و جرح عمدی محکوم به دیه شده باشد و به لحاظ جنون حین ارتکاب جرم دادگاه تجدیدنظر قرار موقوفی صادر و عاقله را مسئول پرداخت دیه معرفی نماید؛ و در مرحله اجرای احکام کیفری، عاقله (پدر متهم) اقدام به پرداخت ننماید و شناسایی سایر اموال نیز ممکن نباشد و عاقله تنها یک حقوق مستمری ماهیانه دریافت می‌نماید؛ آیا اجرای احکام کیفری می‌تواند کسر ۱/۴ از حقوق وی را انجام دهد؟

نظر هیات عالی

نظر به اینکه دریافت مستمری از سوی عاقله به معنای داشتن مال است و از شمول ماده ۴۷۰ قانون مجازات اسلامی خروج موضوعی دارد، لذا نظر اکثریت مورد تایید است.

نظر اکثریت

هیچ ممنوعیتی در کسر ۱/۴ حقوق عاقله وجود ندارد؛ زیرا ممنوعیت در خصوص جلب و بازداشت در خصوص عاقله وجود دارد و نه اموال وی و اذن در شی، اذن در لوازم آن نیز هست. حال که عاقله مسئول هست، پس امکان برداشت از حقوق وی نیز وجود دارد. از طرف دیگر بیت‌المال یعنی وزارت دادگستری در چنین پرونده‌های که اموالی از عاقله وجود دارد اقدام به پرداخت نمی‌نماید؛ زیرا ایشان تمکن به پرداخت داشته است، مگر آنکه اعسار مطلق وی توسط دادگاه پذیرفته شود. از طرف دیگر اصل حفظ حقوق بیت‌المال و مراجعه آخری به آن است و حال‌آنکه عاقله خود امکان پرداخت دیه را دارد.

نظر اقلیت

حقوق مستمری حق شخصی افراد هست. از طرف دیگر کسر ۱/۴ یا ۱/۳ مربوط به محکومیت مالی می‌باشد؛ لذا اجرای احکام کیفری نمی‌تواند کسر از حقوق عاقله را انجام دهد؛ بلکه می‌تواند در صورت شناسایی مال دیگر آن را ضبط نماید؛ بنابراین در فرض سوال مسئول پرداخت بر اساس ماده ۴۷۰ قانون مجازات اسلامی بیت‌المال می‌باشد.