بازداشت بیش از مهلت مقرر قانونی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۲/۰۳
برگزار شده توسط: استان البرز/ شهر ماهدشت

موضوع

بازداشت بیش از مهلت مقرر قانونی

پرسش

آیا طبق ماده ۲۴۲ و ۳۰۲ ق.آ.د.ک مصوب سال ۱۳۹۲ قرار تامین کیفری منجر به بازداشت متهم که بیش از دو سال در جرایم خاص (که متضمن سلب حیات) و بیش از یک سال در سایر جرایم تحت بازداشت بوده امکان پذیر است یا خیر؟ آیا فقط شامل بازداشت موقت است یا شامل سایر قرارها می شود؟ به عبارت دیگر آیا امکان بازداشت بیش از مهلت مقرر قانونی امکان پذیر است یا خیر؟

نظر هیئت عالی

اولا؛ حداکثر مدت قرار بازداشت موقت در جرایم موجب مجازات سلب حیات دو سال و در سایر جرایم یک سال است و در جرایم موجب مجازات سلب حیات مانند قتل عمدی پس از انقضای مهلت بازداشت موقت امکان ادامه بازداشت متهم با قرارهای کفالت و وثیقه در صورت عدم معرفی کفیل یا تودیع وثیقه وجود دارد.

نظر اکثریت

با توجه به تصریح ماده ۲۴۲ ق.آ.د.ک امکان بازداشت در جرایم موضوع ماده ۳۰۲ ق.آ.د.ک بیش از ۲ سال و در سایر جرایم بیش از یک سال نیست و تنها شامل بازداشت موقت نمی باشد و شامل کلیه قرارهای تامینی منجر به بازداشت است و امکان بازداشت بیش از مهلت قانونی نمی باشد. دلیل مهم این نظریه هم تصریح ماده ۲۴۲ قانون مذکور و هم اصل تسریع در رسیدگی تحقیقاتی و همچنین فرد متهم است و هنوز محکومیتی حاصل ننموده است و ماده ۲۴۲ قانون در مقام تکمیل ماده ۲۱۷ و محدود کننده دامنه آن است.

نظر اقلیت

با توجه به ماده ۲۱۷ ق.آ.د.ک اعمال ماده ۲۴۲ ق.آ.د.ک موجب عدم تناسب قرار تامینی با ضرر و زیان وارده است و ماده ۲۱۷ ق.آ.د.ک در مقام این است که صدور قرار تامینی با توجه به دلیل کافی صادر می کند و ماده ۲۱۷ و ۲۱۹ ق.آ.د.ک دلالت بر تامین حقوق بزه‎دیده دارد که در تمام قرارها باید رعایت شود و تعارض بین دو ماده تعارض بین دو ادله است و جمع بین دو ماده ترجیح بلامرجح است. امکان بازداشت بیش از مهلت های تعیین شده تحت قرار بازداشت موقت امکان پذیر نمی باشد اما با تبدیل قرار بازداشت موقت به قرار وثیقه یا کفالت و بازداشت متهم به دلیل عجز از تودیع وثیقه یا کفالت بیش از مهلت قانونی مانعی ندارد.