بررسی الزام یا عدم الزام به صدور اجراییه در مورد حکم تعدیل نفقه

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۳/۰۵/۱۵
برگزار شده توسط: استان کرمان/ شهر کرمان

موضوع

بررسی الزام یا عدم الزام به صدور اجراییه در مورد حکم تعدیل نفقه

پرسش

اصولاً آیا حکم صادره در تعدیل و افزایش نفقه، نیاز به صدور اجراییه دارد؟ در صورت عدم نیاز به صدور اجراییه، چنانچه دادخواست اعسار از پرداخت یک‌جای معوقات مبلغ افزایش یافته نفقه از سوی محکوم علیه مطرح گردد، محاسبه مهلت یک ماهه تقدیم دادخواست اعسار از تاریخ ابلاغ اجراییه برای رعایت ممنوعیت جلب و بازداشت ایشان (موضوع ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب ۱۳۹۳) از چه تاریخی باید محاسبه گردد؟

نظر هیات عالی

حکم تعدیل میزان نفقه، چه مبنی بر افزایش نفقه باشد که کاهش آن، حکم جدیدی است! این حکم مبتنی بر دو موضوع است: ۱- کان لم یکن کردن محکومیت خوانده به پرداخت نفقه به میزانی که در حکم سابق بوده است.
۲ - محکومیت خوانده به پرداخت نفقه‌ای که در حکم جدید آمده است.
بنابراین در مقام اجرای حکم جدید استفاده مستقیم از توابع و آثار حکم سابق نیز منتفی است. یعنی اگر قبلاً اجراییه برای اجرای دادنامه سابق صادر شده بوده است یا حکم به اعسار محکوم‌علیه دادنامه سابق صادر گردیده بوده است، در مقام اجرای دادنامه جدید، ادامه اجرای اجراییه سابق یا استفاده از حکم اعسار قبلی، منتفی خواهد بود.
نتیجتاً در پاسخ به پرسش‌های مطرح شده باید گفت:
اولاً، اجرای حکم جدید نیاز به صدور و ابلاغ اجراییه دارد.
ثانیاً، در صورت تقدیم دادخواست اعسار در مهلت یک ماه از تاریخ ابلاغ اجراییه جدید، نباید محکوم‌علیه به جهت عدم اجرای حکم جدید جلب و بازداشت شود.

نظر اکثریت

با توجه به اینکه برای محکومیت اولیه نفقه، اجراییه صادر گردیده است، برای ادامه اجرا بر اساس حکم تعدیل نفقه نیازی به صدور اجراییه جدید نیست و صرفاً با ارسال حکم صادره به اجرای احکام، ادامه اجرای محکومیت نفقه طبق حکم تعدیل اقدام می‌گردد؛ در این حالت در صورت تقدیم دادخواست اعسار از سوی محکوم علیه، می‌توان تاریخ ابلاغ حکم قطعی صادره در خصوص تعدیل نفقه به ایشان را ملاک استمهال یک ماهه قانونی برای تقدیم دادخواست اعسار در نظر گرفت.

نظر اقلیت

از آنجا که طی حکم تعدیل نفقه صادره، مبلغ نفقه موضوع حکم و اجراییه سابق الصدور تغییر می‌نماید و محکومیت جدیدی محسوب می‌گردد و نیز حکم مذکور ممکن است شامل محکومیت خوانده به پرداخت هزینه‌های دادرسی و کارشناسی باشد، برای اجرای آن صدور اجراییه جدید لازم است؛ و به این ترتیب در صورت تقدیم دادخواست اعسار از سوی محکوم‌علیه، محاسبه مهلت یک ماهه ممنوعیت حبس وی، بر اساس تاریخ ابلاغ اجراییه جدید به ایشان انجام می‌گردد.

نظر ابرازی

از آنجا که برای حکم تعدیل نفقه، اجراییه صادر نمی‌شود، لذا در صورت تقدیم دادخواست اعسار نسبت به اقساط معوقه، مهلت یک ماهه مطرح نمی‌شود و صرفاً معرفی ضامن، مانع جلب محکوم‌علیه می‌شود.