بررسی جواز طرح دعوی انتقال منافع مال غیر توسط انتقال گیرنده

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۳/۲۶
برگزار شده توسط: استان همدان/ شهر بهار

موضوع

بررسی جواز طرح دعوی انتقال منافع مال غیر توسط انتقال گیرنده

پرسش

در صورتی که در پرونده فروش مال غیر، متهم مالی را بدون اجازه مالک به دیگری اجاره داده و مالک قبل از انقضای اجاره، مال را به شخص دیگری منتقل نماید، آیا انتقال‌گیرنده به عنوان ذی‌سمت، حق طرح دعوی انتقال منافع مال غیر را دارد؟

نظر هیات عالی

انتقال حق شکایت و تعقیب کیفری مستلزم تجویز قانون است و همچنین در دعاوی غیر کیفری نیز جز به تصریح قانون کسی نمی‌تواند به قائم‌مقامی دیگری طرح دعوا نماید. در فرض پرسش زیان‌دیده کسی است که صاحب حق است و حق متعلق به او مورد تعرض قرار گرفته باشد. خریدار مال در زمان تعرض نسبت به حق (منافع ملک) مالک آن نبوده و مشمول ماده ۱۰ قانون آیین دادرسی کیفری نیست. از جمله موارد تجویز طرح شکایت توسط غیر بزه‌دیده ماده‌ ۷۱ قانون مذکور و ماده‌ ۷۰ و ۶۶ همان قانون است؛ لذا نظر اکثریت تائید می‌شود.

نظر اکثریت

انتقال گیرنده به دلیل فقدان حق برای ایشان در زمان وقوع جرم، سمت نداشته است و در حقوق کیفری، طرح شکایت از طرف قائم‌مقام عام یا خاص استثناء بوده و برای مثال در خصوص شکایت وراث بزه‌دیده در مهلت خاص یا در خصوص پدر برای مولی‌علیه خود صراحت قانونی وجود دارد و در فرض مطروحه شکایت توسط قائم‌مقام پیش‌بینی نشده است و در حقوق کیفری، تفسیر موسع جایی ندارد.

نظر اقلیت

قانون آیین دادرسی کیفری پیرامون مسئله مطروحه ساکت بوده و در موارد سکوت در قانون موصوف، با وحدت ملاک از مواد ۱۵، ۱۷۷ و ۳۱۷ این قانون می‌توان به ترتیبات مقرر در قانون آیین دادرسی مدنی مراجعه نمود. اگرچه در قانون اخیرالذکر نیز پیرامون انتقال ارادی دعوی ساکت است ولیکن به نظر می‌رسد با توجه به ماده ۱۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی (در مورد انتقال قهری)، بند ۶ ماده ۸۴ همین قانون و ماده ۴۲ قانون ثبت اسناد و املاک و حسب اصول کلی حقوقی نظیر اصل قائم‌مقامی و اصل تبعیت فرع از اصل، توانایی شخص بر به جریان انداختن تعقیب کیفری به قائم‌مقامی از مالک اولیه نیز قائل گردید.