بررسی شمول یا عدم شمول رای وحدت رویه شماره ۸۱۲در مورد چک های قدیمی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۱۱/۰۶
برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر مشهد

موضوع

بررسی شمول یا عدم شمول رای وحدت رویه شماره ۸۱۲در مورد چک های قدیمی

پرسش

آیا رای وحدت رویه شماره ۸۱۲ نسبت به چک هایی که بیش از پنج سال از سر رسید آنها گذشته است تسری دارد یا خیر؟

نظر هیات عالی

مبدا خسارت تاخیر تادیه چک مطابق رای وحدت رویه شماره ۸۱۲ هیات عمومی دیوان عالی کشور از تاریخ سررسید چک می‌باشد بنابراین انقضای مهلت ۵ سال(موضوع ماده ۳۱۸ قانون تجارت) منافاتی با حکم مذکور ندارد. در نتیجه نظر اکثریت مورد تایید است.

نظر اکثریت

با توجه به اینکه اولا: ماهیت خسارت کاهش ارزش پول موضوع سوال، سود یا خسارت تاخیر نیست، بلکه فی الواقع پرداخت ارزش واقعی پول بر اساس شاخص اعلامی بانک می‌باشد و نباید به آن، به عنوان یک خسارت نگریسته شود و لزومی به احراز شرایط و ارکان ورود خسارت مسولیت مدنی نمی‌باشد و ورود این خسارت مفروض است.
ثانیا در مورد اصل نسخ یا عدم نسخ ماده ۳۱۸ قانون تجارت مباحث حقوقی مطرح است و نمی توان با استناد به آن دایره شمول رای وحدت رویه را محدود کرد، چرا که در زمان صدور رای وحدت رویه، قانون مذکور وجود داشته است.
ثالثا خسارت کاهش ارزش پول مشمول مرور زمان نمی شود و در صورت شک نیز باید به اصل مراجعه کنیم و حتی اگر بیشتر از پنج سال از سر رسید گذشته باشد باز هم، خسارت کاهش ارزش پول به آن تعلق می‌گیرد.
رابعااین چک سند تجاری می‌باشد و آثار سند تجاری را دارد.
خامسا علت اینکه خسارت کاهش ارزش پول از تاریخ سر رسید قابل مطالبه دانسته شده است این است که صادر کننده مکلف بوده است مبلغ را در سر رسید در حساب قرار دهد و مرور زمان هیچ خصوصیتی بر این تعهد و این خسارت ندارد، مگر اینکه دارنده مهلت داده باشد.
سادسا اساسا فلسفه صدور رای وحدت رویه برای جلوگیری از تشتت آرا و اخاتمه دادن به اختلاف نظرات بوده است و علت صددور رای وحدت رویه نیز همین نظرات بوده است و به نظر می‌رسد " دایره شمول رای وحدت رویه شماره ۸۱۲ نسبت به همه چکها می‌باشد مگر موارد استثنایی که دادگاه احراز می کند. "

نظر اقلیت

با توجه به اینکه اولا انتقال چک پس از مدت طولانی و پذیرفتن آن موجب رواج شر خری می‌گردد.
ثانیا با صدور گواهی عدم پرداخت حیات چک خاتمه می یابد و انتقال بعدی موجب زنده شدن چک نمی شود.
در نتیجه پس از گذشت پنج سال از تاریخ چک خسارتتاخیر تادیه طبق استفساریه ذیل ماده ۲ قانون صدور چک به آن تعلق نمی گیرد و و مشمول رای وحدت رویه نمی‌باشد و طبق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی در صورت وجود شرایط قابل مطالبه می‌باشد.