بررسی صدور قرار قبولی واخواهی در فرض نقص دادخواست آن
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۱۱/۱۷
برگزار شده توسط: استان تهران/ شهر صفادشت
موضوع
بررسی صدور قرار قبولی واخواهی در فرض نقص دادخواست آن
پرسش
آیا صدور قرار قبولی واخواهی در فرض نقص دادخواست واخواهی از حیث هزینه دادرسی مطابق قانون است یا آن که ابتدائاً باید در فرض نقص دادخواست اخطار رفع نقص ارسال و پس از تکمیل هزینه دادرسی قرار قبولی واخواهی صادر کرد؟ به عبارت دیگر اگر دادخواست واخواهی توام با اعسار از هزینه دادرسی تقدیم شعبه شده باشد رسیدگی به عذر موجه واخواه در فرض ابلاغ واقعی و یا عدم اطلاع واخواه در فرض ابلاغ قانونی و صدور قرار قبولی واخواهی قبل از رسیدگی به اعسارو تعیین تکلیف قطعی هزینه دادرسی و تکمیل دادخواست امکانپذیر است یا خیر؟
نظر هیات عالی
نظر بر اینکه بعد از تقدیم دادخواستی که با پرداخت هزینه بهای اوراق دادخواست ثبت شده است، تا قبل از صدور قرار قبولی دادخواست واخواهی معلوم نیست که آیا دادگاه پرونده را در وقت رسیدگی قرار خواهد داد یا نه؟ هنوز تکلیف به پرداخت هزینه رسیدگی و صدور رای در اصل موضوع واخواهی ایجاد نشده است. بنابراین مطابق نظریه مشورتی ۱۶۳۵/۹۶/۷ مورخ ۱۳۹۷/۰۷/۱۸، نظریه اکثریت صائب به نظر میرسد.
نظر اکثریت
در خصوص موضوع سوال یک نظریه مشورتی با مفاد متعارض از اداره حقوقی قوه قضائیه صادر شده است. مطابق نظریه مشورتی ۲۱۶/۹۷/۷ مورخ ۵/۳/۹۸ اعلام شده است مادام که از دادخواست واخواهی رفع نقص نشده باشد صدور قرار قبولی واخواهی امکانپذیر نیست لیکن مطابق ذیل همین نظریه مشورتی عنوان شده است که اگر دادخواست واخواهی توامان با اعسار از هزینه دادرسی مطرح شود امکان صدور قرار قبولی واخواهی قبل از تعیین تکلیف اعسار ممکن است. به نظر میرسد مفاد این نظریه مشورتی متعارض است زیرا تا قبل از تعیین تکلیف اعسار نیز دادخواست ناقص است و تفاوت قائل شدن میان فرض تقدیم اعسار با فرض عدم تقدیم آن فاقد مبنای قانونی است. به عقیده اکثریت همکاران قضایی دادگاه صفا دشت هرچند مطابق ماده ۳۰۵ ق.آ.د.م کلیه مقررات رسیدگی بدوی شامل رسیدگی واخواهی نیز میشود و رعایت مفاد مواد ۵۳ و ۵۴ ق.آ.د.م در رسیدگی واخواهی ضروری است لکن مطابق مواد ۵۳ و ۵۴ ق.آ.د.م قانون مزبور نصی در خصوص منع صدور قرار قبولی واخواهی ندارد. به عبارت دیگر مطابق ماده ۵۳ ق.آ.د.م دادخواست ناقص به جریان نمیافتد تا قبل تکمیل آن و معنای جریان دادخواست درفصل سوم و مبحث اول از فصل سوم ق.آ.د.م مشخص شده است و به بیان دیگر جریان دادخواست مطابق ماده ۶۴ ق.آ.د.م صرفآ به معنای تعیین وقت رسیدگی میباشد. بدین معناکه دادگاه نمیتواند تا قبل از تکمیل دادخواست به موضوع خواسته رسیدگی اعم از شکلی و ماهوی به عمل بیاورد زیرا مطابق ماده ۲۰۰ ق.آ.د.م رسیدگی به دلایل طرفین درجلسه دادرسی به عمل میآید؛ لذا منظور قانونگذار از جریان نیفتادن دادخواست، صرفاً تعیین وقت رسیدگی است و نه صدور قرار قبولی واخواهی. زیرا صدور قرار قبولی واخواهی اساسا مستلزم وقت رسیدگی نیست. نظریه مشورتی شماره ۱۶۳۵/۹۶/۰۷مورخ۱۳۹۷/۷/۱۸موید این نظر است.
نظر اقلیت
صدور قرار قبولی واخواهی مستلزم تکمیل دادخواست است و تا زمانی که دادخواست تکمیل نشود اساساً دادخواست به نظر رئیس شعبه دادگاه نمیرسد تا امکان صدور قرار قبولی واخواهی وجود داشته باشد. به عبارت دیگر در فرض نقص دادخواست، مدیر دفتر دادگاه مبادرت به صدور اخطار رفع نقص وفق ماده ۵۴ق آ.د.م مینماید و تا دادخواست تکمیل نشود اساساً به نظر قاضی دادگاه نمیرسد.