بررسی لزوم تبعیت مرجع مجری نیابت وفق نیابت اعطایی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر ممسنی

موضوع

بررسی لزوم تبعیت مرجع مجری نیابت وفق نیابت اعطایی

پرسش

چنانچه در نیابت ارسالی از مرجع معطی نیابت، مفاد نیابت تفهیم اتهام متهمی باشد که از نظر مرجع مجری نیابت، ادله در حد تفهیم اتهام نباشد؛ آیا مرجع مجری نیابت می‌تواند تفهیم اتهام نکند یا مرجع مجری نیابت باید وفق نیابت اعطایی تبعیت کند؟

نظر هیات عالی

با توجه به مفاد ماده ۱۱۹ ق.آ.د.ک و قید مطابق مقررات قانونی قبل از بیان اقدامات مجری نیابت و بعد از عبارت صدور قرار نیابت قضایی قانون‌گذار فرض را بر این گذاشته که معطی نیابت ابتدا شرایط لازم برای احضار فرد به عنوان متهم (ماده ۱۶۸ ق.آ.د.ک) را احراز کرده است و بر این اساس نیابت اجرای قسمتی از تحقیقات را که مستلزم احضار و تفهیم اتهام است به مرجع دیگر داده است و مجری نیابت مکلف است آن را انجام دهد. اختیار مذکور در ماده ۱۲۰ به مرجع مجری نیابت به این دلیل داده شده که دفاعیات فردی که به عنوان متهم احضار شده در تشخیص تناسب قرار موثر است و این مرجع مجری است که ابتدائاً از این دفاعیات مطلع می‌شود؛ لذا حکم ماده ۱۲۰ قانون تذکاریه نمی‌تواند مانع حکم ماده ۱۱۹ درباره انجام نیابت طبق خواسته معطی نیابت باشد.

نظر اکثریت

با توجه به اینکه در ماده ۱۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری ۹۲ قید ((مطابق مقررات قانونی)) در انجام نیابت قید گردیده که احضار و تفهیم بدون ادله کافی مطابق ماده ۱۶۸ قانون اخیرالذکر و تبصره آن تخلف محسوب می‌شود و با توجه به وحدت ملاک از ماده ۱۲۰ همین قانون که نوع تامین را در صورت تشخیص مرجع مجری به ایشان واگذار نموده و همچنین قید ((توجه اتهام)) در ذیل همین ماده همگی حاکی از این است که چنانچه مرجع مجری نیابت ادله را در حد احضار و تفهیم اتهام ندانسته می‌توانند وفق مقررات استنکاف و نیابت را اعاده نمایند. نظریه مشورتی شماره ۲۰۵۷/۹۶/۰۷ مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۱۳ موید این نظریه می‌باشد.

نظر اقلیت

با توجه به اینکه ارزیابی ادله با مرجع معطی نیابت می‌باشد و مرجع مجری صرفاً نایب و اجرا کننده مفاد نیابت می‌باشد باید تماماً وفق نیابت اقدام نماید؛ چراکه موجب اختلافات متعدد فی‌مابین مراجع معطی و مجری خواهد گردید.