تأثیر تسلیم بخشی از ثمن بر خیار تأخیر ثمن

رأی دادگاه بدوی

در خصوص دادخواست م.ص. با وکالت ح.د. به طرفیت ح.م. با وکالت الف.الف. به خواسته تأیید فسخ مبایعه‬‌نامه عادی مورخ ۱۳۹۱/۱/۱۸ با کلیه خسارت دادرسی با عنایت به توضیح وکیل خواهان دایر بر اینکه موکل در تاریخ ۱۳۹۱/۱/۱۸ یک باب منزل مسکونی به متراژ ۲۸۰ مترمربع واقع در کریم‬‌آباد به خوانده می‌فروشد مبلغ ده ملیون تومان ثمن معامله پرداخت می‌شود الباقی آن تاکنون پرداخت نشده است چون خوانده توانایی الباقی ثمن را به مبلغ ۴۰ میلیون تومان ندارد تقاضایی صدور حکم به شرح ستون خواسته دارد با توجه به پاسخ وکیل خوانده در جلسه دادرسی دایر بر اینکه اولاً خیار تاًخیر ثمن فوری است با گذشت یکسال و اندی از زمان این معامله اعمال این خیار فاقد وجاهت قانونی است ثانیاً موکل حاضر به پرداخت الباقی ثمن بوده خواهان امتناع کرده دادگاه با عنایت به‌ مراتب مرقوم و با توجه به اینکه خواهان و خوانده (وکیل) به تحقق عقد بیع نسبت به موضوع سند عادی مورخ ۱۳۹۱/۱/۱۸ اذعان کرده‌اند پس اصل تحقق بیع بابت مبیع موضوع مورد معامله با ثمن معین محرز است با توجه به اینکه فروشنده به ادعای تأخیر ثمن مدعی فسخ آن شده است تقاضایی تاًیید فسخ را کرده است نظر به اینکه اصل در بیع لزوم است فسخ برخلاف آن است. با توجه به تاریخ معامله فروردین سال ۱۳۹۱ و تاریخ ارسال اظهارنامه ۱۳۹۱/۱۱/۲۲ بوده که ابلاغ به خوانده هم محرز است که از تاریخ وقوع معامله چندین ماه سپری شده است با فرض داشتن خیار فسخ به جهت تاًخیر در پرداخت الباقی ثمن به فوریت اعمال نشده است بنابراین دعوای خواهان را موجه ندانسته به استناد ماده ۱۲۵۷ از قانون مدنی حکم بر بطلان دعوای خواهان صادر می‌گردد. حکم صادره حضوری ۲۰ روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان تهران می‌باشد.
رئیس شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی پاکدشت - کثیرلو

رأی دادگاه تجدیدنظر استان

در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای م.ص. با وکالت آقای ح.د. نسبت به دادنامه شماره ۹۶۲مورخ ۱۳۹۲/۹/۴ صادره از شعبه اول دادگاه عمومی دادگستری شهرستان پاکدشت که به‌ موجب آن و در مورد دادخواست تجدیدنظرخواه به طرفیت آقای ح.م. به خواسته تأیید فسخ مبایعه‌‬نامه عادی مورخ ۱۳۹۱/۱/۱۸ به دلیل اینکه تاریخ ارسال اظهارنامه فسخ مبایعه‌‬نامه مورخه ۱۳۹۱/۱۱/۲۲ بوده که از تاریخ وقوع معامله چندین ماه سپری و به فرض داشتن خیار فسخ به جهت تأخیر در پرداخت الباقی ثمن مقرر لیست اعمال نشده بنابراین به استناد ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی حکم به بطلان دعوی صادر گردیده است دادگاه با عنایت به ملاحظه اوراق و محتویات پرونده نظر به اینکه از ناحیه تجدیدنظرخواه ایراد و اعتراض مؤثری که موجبات نقض دادنامه را ایجاب نماید ارائه نگردیده و تجدیدنظرخواهی با هیچ‌یک از جهات مندرج در ماده ۳۴۸ از قانون آیین دادرسی مدنی منطبق نمی‌باشد و از حیث رعایت اصول دادرسی و استناد به مبانی قانونی دادنامه فاقد اشکال اساسی می‌باشد مضافاً به اینکه مطابق ماده ۴۰۲ قانون مدنی هرگاه مبیع عین خارجی و یا در حکم آن بوده و برای تأدیه ثمن با تسلیم مبیع اجلی معین نشده اگر سه روز از تاریخ بیع بگذرد و در این مدت نه بایع مبیع را تسلیم و نه مشتری تمام ثمن را به بایع بدهد بایع مختار در فسخ معامله می‌باشد و با توجه به اینکه بین طرفین مطابق مبایعه‬‌نامه ضمیمه پرونده برای تأدیه ثمن و تسلیم مبیع مدتی تعیین نگردیده است و مشتری نیز بخشی از ثمن معامله به میزان ۱۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال را به بایع و تجدیدنظرخواه داده بنابراین مشمول خیار تأخیر ثمن نمی‌گردد و استناد تجدیدنظرخواه به خیار غبن نیز صحیح نمی‌باشد زیرا اساساً درخواست اولیه چنین ادعای به عمل نیامده است فلذا دادگاه با عنایت به اینکه دادنامه صادره مطابق موازین قانونی صادر گردیده است ضمن رد تجدیدنظرخواهی با استناد به ماده ۳۵۸ از قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأیید می‌نماید رأی صادره قطعی است.
رئیس و مستشار شعبه ۳۱دادگاه تجدیدنظر استان تهران
شریعتی - افشار