تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زن ایرانی با مرد خارجی

صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۸-۶۱۱۴
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۷/۰۹
برگزار شده توسط: استان لرستان/ شهر نورآباد

موضوع

تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زن ایرانی با مرد خارجی

پرسش

خانم الف (اصالتا اهل و متولد نورآباد) در سال ۷۵ به عقد دایم آقای ب (اصالتا اهل و تبعه عراق) درآمده است. توضیح اینکه زوج در این ازدواج خود را تبعه ایران اعلام و از شناسنامه فردی ایرانی به نام ج برای ثبت ازدواج استفاده نموده است. لذا عقد و ازدواج نیز برابر مقررات به تایید وزارت خارجه نرسیده است حاصل این ازدواج سه فرزند دختر به ترتیب متولد سال ۷۵ و ۷۹ و ۸۴ بوده که بر اساس شناسنامه جعلی برای ایشان نیز شناسنامه صادر شده است. مدتی بعد نهادهای امنیتی متوجه تابعیت عراقی زوج (پدر) شده و ضمن تعقیب کیفری وی (صدور حکم محکومیت کیفری به اتهام استفاده از شناسنامه ایرانی توسط دادگاه کیفری) توسط اداره ثبت احوال شناسنامه پدر و به تبع آن شناسنامه فرزندان نیز باطل شده است. (به جهت اینکه پدر آنها تابع عراق بوده است.)

نظر هیئت عالی

موضوع پرسش طرح شده مشمول مقررات بند ۵ ماده ۹۷۶ قانون مدنی است؛ یعنی فرزندان پدر تبعه عراقی و مادر ایرانی تابعیت ایران را ندارند مگر پس از رسیدن به ۱۸ سال تمام و یک سال سکونت در ایران درخواست تابعیت نمایند و در فرض سوال فرزندی که متولد ۱۳۷۵ می باشد چون بعد از ۱۸ سال بیش از یک سال سکونت در ایران دارد مطابق مقررات می تواند درخواست تحصیل تابعیت ایران را نماید.

نظر اکثریت

بر اساس قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی مصوب ۱۳۸۵ در فرض سوال فرزندان پس از رسیدن به سن ۱۸ سال تمام با رعایت شرایط مقرر در قانون می توانند تابعیت ایرانی را تحصیل نمایند. ضمن اینکه بر اساس مقررات تابعیت ایران سیستم تابعیت پذیرفته شده سیستم خون (پدر) می باشد و در این موارد می بایست به اصل رجوع نمود. بنابرین تا زمانی که تابعیت ایرانی را تحصیل ننمایند دعوی مطروحه قابلیت رسیدگی ندارد.

نظر اقلیت

برابر منطوق بند ۴ ماده ۹۷۶ قانون مدنی اگر کسی در ایران از پدر و مادر خارجی که یکی از آنها در ایران متولد شده باشد به وجود آید ایرانی محسوب می شود. علت این حکم تولد یکی از پدر و مادر در ایران می باشد. مفهوم موافق این حکم این است که اگر مادر ایرانی باشد و در ایران متولد شود فرزند حاصل از ازدواج آنها که در ایران متولد شده است را ایرانی فرض کنیم که این فرض به طریق اولی قابل تصور بوده لذا علت حکم و نتیجتا حکم بند ۴ ماده ۹۷۶ قانون مدنی را می توان به فرض سوال تسری داد و اینکه در فرض سوال فرزندان ایرانی محسوب و بدون نیاز به تحصیل تابعیت حق بهره برداری از کلیه حقوق از جمله داشتن اسناد سجلی را دارند.