تاثیر فسخ عقد بر معاملات پیش از آن

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۱/۰۷/۱۲
برگزار شده توسط: استان قزوین/ شهر قزوین

موضوع

تاثیر فسخ عقد بر معاملات پیش از آن

پرسش

سازمان (الف) زمینی را به منظور احداث کارخانه به شخص (ب) فروخته است. در قرارداد قید شده است چنان چه مبیع به منظوری غیر از مورد تعیین شده در قرارداد مورد استفاده قرار گیرد معامله فسخ و کلیه خسارات وارده به عهده خریدار می باشد. شخص (ب) بدون رعایت شرط مذکور مورد معامله را به ثالث واگذار کرده است بر همین اساس سازمان (الف) فسخ معامله را اعلام و تقاضای استرداد مبیع را می کند. وضعیت معامله دوم و استرداد مبیع چگونه است؟

نظر هیئت عالی

نظریه اول اعلام شده در شرایطی که شخص ثالث اطلاعی از موضوع نداشته است با عدالت و انصاف قضایی مقرون می باشد ضمن این که به موجب ماده ۴۵۵ قانون مدنی اگر پس از عقد بیع مشتری تمام یا قسمتی از مبیع را متعلق حق غیر قرار دهد.. . فسخ معامله موجب زوال حق شخص مزبور نخواهد شد مگر این که شرط خلاف شده باشد. در عین حال استناد به ماده ۴۶۰ قانون مدنی نسبت به مورد سوال خروج موضوعی دارد زیرا ماده مزبور ناظر به "بیع شرط" است در حالی که در فرض سوال " خیار تخلف شرط" پیش بینی است که ناظر به تخلف از شرط فعل است. در صورتی که مبیع به موجب سند مسلم الصدور به ثالث واگذار شده باشد هرگونه ادعایی باید به طرفیت انتقال گیرنده نیز اقامه شود و بدون دعوی ابطال قرارداد ثالث دعوی استرداد مبیع نفیا یا اثباتا امکان پذیر نمی باشد. نظر اتفاقی: مستفاد از وحدت ملاک ماده ۲۸۶ قانون مدنی انتقال مال مورد معامله در حکم تلف تلقی شده (تلف حکمی) و به لحاظ حفظ حقوق اشخاص ثالث و رعایت نظم عمومی در این صورت به جای مبیع مثل در صورت مثلی بودن و قیمت آن در صورت قیمی بودن داده می شود.