ماده ۱ - کلیه اطفال و جوانان ایرانی که واجد شرایط تحصیل میباشند باید بدون هیچگونه مانعی به تحصیل بپردازند و هیچکس نمیتواند آنانرا از تحصیل باز دارد جز با مجوز قانونی.
ماده ۲ - در هر محل که بر اساس قانون آموزش و پرورش عمومی اجباری و مجانی مصوب ۶/ ۵/ ۱۳۲۲ و اصلاحی آن مصوب ۲۹ خردادماه ۱۳۵۰ موجبات تحصیل مراحل تعلیمات ابتدائی و راهنمائی که اجباری و مجانی است فراهم و اعلام شده باشد پدر یا مادر یا سرپرست قانونی کودک که وظیفه نگاهداری و تربیت کودک بر عهده او میباشد موظف است نسبت به ثبت نام و فراهم کردن موجبات تحصیل کودک تحت سرپرستی خود اقدام کند و در صورتی که از انجام این وظیفه خودداری نماید وزارت آموزش و پرورش نسبت به ثبت اسامی کودکان مندرج در آمار ارسالی اداره کل ثبت احوال موضوع تبصره ماده ۵ قانون آموزش و پرورش عمومی اجباری و مجانی و همچنین نسبت به ثبت نام کودک واجد شرایط تحصیل در مراحل اول و دوم موضوع ماده ۲ قانون اصلاح قانون مذکور اقدام خواهد نمود.
ماده ۳ - پدر یا مادر یا سرپرست قانونی نوجوان کمتر از هیجده سال مکلف است به ثبت نام نوجوانی که دوره راهنمائی را طی نموده و طبق ضوابط وزارت آموزش و پرورش برای تحصیلات بالاتر مستعد شناخته میشود اقدام نماید و وسائل ادامه تحصیل او را فراهم کند و در صورت عدم تمکن مالی، دولت مکلف است امکانات لازم را برای ادامه تحصیل این قبیل نوجوانان با رعایت ماده ۶ این قانون فراهم نماید. مرجع و ضوابط تشخیص عدم تمکن مالی پدر یا مادر یا سرپرست در آیین نامه ایکه توسط وزارت آموزش و پرورش تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید تعیین میشود.
ماده ۴ - هر یک از پدر یا مادر یا سرپرست قانونی کودک و نوجوان کمتر از هیجده سال که قانوناً مسئول پرداخت مخارج زندگی او میباشد و با داشتن امکانات مالی از تهیه وسائل و موجبات تحصیل کودک یا نوجوان واجد شرایط تحصیل مشمول این قانون در محلی که موجبات تحصیل دوره های مربوط از طرف وزارت آموزش و پرورش فراهم شده باشد امتناع کند یا به نحوی از انحاء از تحصیل او جلوگیری نماید به حکم مراجع قضایی که خارج از نوبت رسیدگی میکنند به جزای نقدی از ده هزار ریال تا دویست هزار ریال و بانجام تکالیف فوق نسبت به کودک یا نوجوان محکوم خواهد شد. هرگاه پس از ابلاغ حکم پدر یا مادر یا سرپرست به تکلیف مقرر در حکم دادگاه اقدام ننماید یا پس از اجرای حکم مجدداً کودک یا نوجوان را از تحصیل باز دارد به حبس جنحه ای از یک تا سه سال و تامین هزینه معاش و تحصیل کودک یا نوجوان خود محکوم خواهد شد.
تبصره - وجوه حاصل از جزای نقدی موضوع این ماده در اختیار شورای آموزش و پرورش منطقه ای مربوط قرار میگیرد تا جهت تکمیل کتابخانه مدارس همان منطقه بمصرف برسد.
ماده ۵ (اصلاحی ۱۳۵۵/۱۱/۱۱)- تحصیلات فنی و حرفه ای تا پایان دوره دانشبهری (فوق دیپلم) مجانی است.
تبصره (الحاقی ۱۳۵۵/۱۱/۱۱)- دانشجویان و دانش آموختگان فنی و حرفه ای دوره دانشبهری موسسات آموزش عالی وابسته به وزارتخانه ها و موسسات و شرکت های دولتی که برای سازمان های دولتی مزبور کارمند فنی تربیت خواهند کرد ملزم به انجام دادن تعهدی که سپرده اند خواهند بود این دسته از موسسات آموزش عالی باید در آگهی پذیرش دانشجو این استثنا را اعلام دارند.
تشخیص رشته های فنی و حرفه ای حسب مورد در وزارت آموزش پرورش با شورای عالی آموزش و پرورش و در وزارت علوم و آموزش عالی با شورای مرکزی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی کشور خواهد بود.
ماده ۶ - تحصیلات دوره متوسط غیرحرفه ای برای کسانی که میخواهند در دستگاههای دولتی خدمت کنند مجانی خواهد بود مشروط بر اینکه این افراد حداقل به مدت سنوات تحصیل برای دولت خدمت کنند ضوابط مربوط بخدمت در دستگاههای دولتی و نحوه اجرای این ماده طبق آییننامه ای خواهد بود که به پیشنهاد وزارت آموزش و پرورش به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
ماده ۷ (اصلاحی ۱۳۵۸/۰۷/۳۰)- دانشجویان و هنرجویانیکه بخواهند از آموزش رایگان در دانشگاهها و موسسات آموزش عالی داخل کشور استفاده نمایند مکلفند برابر مدتی که از تحصیل رایگان استفاده کرده اند در ایران خدمت نمایند. در صورت استنکاف از انجام تمام یا قسمتی از خدمت مذکور باید هزینه تحصیلات رایگان را تمام یا به تناسب مدتیکه خدمت نکرده اند به دولت بپردازند.
دانشجویان و هنرجویانیکه مایل به استفاده از تحصیلات رایگان نیستند مکلف به پرداخت شهریه و هزینه تحصیلی میباشند.
تبصره(الحاقی ۱۳۵۸/۰۷/۳۰): آییننامه مربوط به احتساب هزینه تحصیلات عالی و نحوه خروج از کشور افراد مذکور و نیز نحوه اشتغال آنان از طرف وزارت فرهنگ و آموزش عالی تهیه و پس از تصویب هیات وزیران اجرا خواهد شد.
ماده ۸ (اصلاحی ۱۳۵۸/۰۷/۳۰)- دانشجویان و هنرجویان دانشگاهها، دانشکده ها و موسسات آموزش عالی وابسته به وزارتخانه ها و موسسات عام المنفعه که برای خدمت در دانشگاهها، وزارتخانه ها، موسسات و شرکتهای مذکور آموزش میبینند، مکلفند طبق تعهدنامه رسمی که در بدو ورود برابر مقررات مربوط از آنان اخذ میشود تعهدات خود را انجام دهند. در آگهی پذیرش دانشجو و هنرجو برای این نوع موسسات، دانشگاهها و دانشکده ها و تعهدنامه مزبور باید شرایط تحصیل و کیفیت و ضمانت اجرای تعهدات قید شود.
ماده ۹ - محصلینی که با استفاده از کمک هزینه تحصیلی و یا مقرری نیروهای مسلح شاهنشاهی به منظور خدمت در ارتش شاهنشاهی - ژاندارمری کشور و شهربانی کشور تحصیل مینمایند از شمول مقررات این قانون مستثنی بوده و در هر مورد تابع مقررات سازمان متبوع خواهند بود.
قانون فوق مشتمل بر نه ماده و یک تبصره پس از تصویب مجلس سنا در جلسه فوق العاده روز دوشنبه ۱۷ /۴/ ۱۳۵۳، در جلسه روز یکشنبه سی ام تیرماه یکهزار و سیصد و پنجاه و سه شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی