تخلیه ید در املاک غارس - مالکی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۲/۲۱
برگزار شده توسط: استان هرمزگان/ شهر بندر عباس

موضوع

تخلیه ید در املاک غارس - مالکی

پرسش

آیا دعوی تخلیه ید از سوی مالک رسمی به طرفیت غارس در املاک غارس- مالکی مسموع است؟

نظر هیات عالی

در فرض سوال، اولاً: با توجه به اینکه راجع به غارس - مالکی عرف محل ها متفاوت است و از سوی دیگر دارای پایه و منشا قراردادی (قرارداد بی‌نام منطبق با ماده ۱۰ قانون مدنی) است؛ لذا میزان حق و مالکیت غایی مالک و مالک اصلی تابع شرایط مندرج در قرارداد و توافق طرفین است. ثانیاً: پرسش طرح شده بنا به توضیح مذکور مبهم است.

نظر اکثریت

بحث مالک - غارسی با بحث مساقات متفاوت است. در مساقات عامل در مقابل گرفتن حصه مشاع از ثمره از درختان باغ مالک در مدت معین نگهداری می‌کند. لیکن در بحث غارس - مالکی، مالک زمینش را در اختیار غارس قرار می‌دهد تا در آن درخت بکارد و سرپرستی نماید و در پایان قرارداد و‌ زمانی که درختان باغ از آب و گل درآمدند و مثمر شدند مقداری از زمین و درختان آن متعلق به غارس باشد. در واقع بحث غارس - مالکی یک قرارداد بی نام و مشمول ماده ۱۰ قانون مدنی است. لذا بعد از اتمام مدت مالکیت غارس بر عین زمین و درختان خود مستقر می‌شود و قبل از تقسیم مال و پیش از تعیین حصه امکان تخلیه ید وجود ندارد. زیرا غارس با مالک مشاعاً در زمین و درختان شریک هستند. لیکن امکان خلع ید از مال مشاع ممکن است که در این فرض حسب ماده ۴۳ قانون اجرای احکام مدنی از کل ملک خلع ید می‌شود.

نظر اقلیت

بحث غارس - مالکی همان بحث مساقات در ماده ۵۴۳ قانون مدنی است. در مساقت عامل مالک زمین نیست بلکه با اجازه عامل مبادرت به کاشت یا نگهداری از درختان باغ مالک در مدت معین می‌کند تا در ثمره آن مشاعاً شریک باشد. پس با انقضای مدت و ارسال اظهارنامه طبق ماده ۱۷۱ قانون آیین دادرسی مدنی ید امانی غارس ضمانی و امکان تخلیه ید غارس ممکن است.