تشریفات اخذ تامین کیفری متعدد نسبت به جرایم ارتکابی اطفال و نوجوانان
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۸/۰۴
برگزار شده توسط: استان تهران/ شهر ورامین
موضوع
تشریفات اخذ تامین کیفری متعدد نسبت به جرایم ارتکابی اطفال و نوجوانان
پرسش
با توجه به ماده ۲۱۸ قانون آیین دادرسی کیفری ۹۲ که اشاره بر اخذ تامین کیفری مستقل در خصوص جرایم ارتکابی با صلاحیت ذاتی مختلف دارد و با امعان نظر به مقررات مربوط به دادرسی جرایم اطفال و نوجوانان و در نظر داشتن ماده ۲۸۵ و تبصره آن از قانون موصوف و مواد ۲۹۸ و ۳۱۵ همان قانون، همکاران محترم بیان فرمایند که آیا تشریفات اخذ تامین کیفری متعدد (با صلاحیت ذاتی متفاوت جرم) نسبت به جرایم ارتکابی اطفال و نوجوانان کمتر از ۱۸ سال شمسی همچون مرتکبین بزرگسال ضروری است؟
نظر هیات عالی
با توجه به اینکه کلیه جرایم اطفال و نوجوانان طبق ماده ۳۱۵ قانون آیین دادرسی کیفری تنها در دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرایم نوجوانان رسیدگی میشود و تعدد مرجع رسیدگی که مبنای حکم ماده ۲۱۸ این قانون است وجود ندارد.
نظر اکثریت
با توجه به فلسفه اخذ تامین کیفری در جرائم به منظور دسترسی سهل به متهم (تا مرحله اجرای حکم) و با امعان نظر به اینکه بر خلاف خلاء قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۷۸ در ماده ۲۱۸ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ به ضرورت اخذ تامین کیفری مستقل مطابق با صلاحیت ذاتی جرم و دادگاه رسیدگی کننده در اتهامات متعدد متهم، تاکید شده است؛ لیکن باید به این نکته توجه داشت که دادرسی مربوط به اطفال و نوجوانان در ق.ا.د.ک ۹۲ که مبتنی بر دادرسی افتراقی بوده و ضرورت اخذ تامین کیفری در ماده ۲۸۷ و نحوه آن تبیین گردیده و از آنجا که مطابق ماده ۲۸۵ و تبصره ۱ آن و ماده ۳۱۵ قانون اخیر الذکر، رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان در دادگاه کیفری اطفال و نوجوانان (در صورتی که جرم غیر ماده ۳۰۲ و غیر موارد رسیدگی دادگاه انقلاب با تعدد باشد) و یا دادگاه کیفری ۱ ویژه نوجوانان (در موارد شمول ۳۰۲ و یا دادگاه انقلاب با تعدد قاضی) میباشد؛ لذا با صلاحیت اعطائی قانونگذار به دادگاه اطفال و نوجوانان یا کیفری ویژه نوجوانان، کلیه اتهامات فرد نوجوان (اعم از صلاحیت انقلاب یا کیفری) تماماً در یک محکمه رسیدگی میگردد که ضرورت مذکور در اخذ تامین کیفری و دسترسی متهم تا پایان رسیدگی و اجرای حکم را تضمین مینماید. بنابراین اعمال ماده ۲۱۸ در مواقعی که رسیدگی به جرائم متهم واحد در دو دادگاه با صلاحیت ذاتی متفاوت در حال انجام باشد و متهم بالای ۱۵ سال شمسی باشد اخذ ۲ تامین کیفری برای جرائم با صلاحیت ذاتی مختلف ضروری است اما در جرائم افراد کمتر از ۱۸ سال که دادگاه انقلاب به هیچ وجه امکان رسیدگی به جرائم افراد کمتر از ۱۸ سال را (ماده ۲۸۵ و ۳۱۵ ق.آ.د.ک ۹۲) ندارد؛ لذا اخذ یک تامین برای تمام اتهامات متهم کمتر از ۱۸ سال شمسی کفایت مینماید.
نظر اقلیت
با عنایت به اینکه ماده ۲۱۸ قانون آ.د.ک ۹۲ اطلاق دارد و تکلیف بر اخذ تامین جداگانه و مستقل در خصوص جرائم ارتکابی متعدد متهم با صلاحیت ذاتی است و موضع دادگاه رسیدگیکننده نقش موثری در عدم اخذ تامین ندارد؛ لذا ضرورت و تکلیف در اخذ تامین مستقل و جداگانه بنا به وضعیت جرم ارتکابی فرد نوجوان تکلیف قانونی میباشد. بنابراین در جرائم متعدد اطفال و نوجوانان کمتر از ۱۸ سال با صلاحیت ذاتی متفاوت ولو اینکه صرفاً در یک دادگاه رسیدگی شود، بایستی ۲ نوع تامین حسب جرائم با صلاحیت ذاتی به نص مقرر در ماده ۲۱۸ مختلف اخذ شود.