تصرفات مفروز در املاک مشاع

رأی خلاصه جریان پرونده

آقای م.ط. به وکالت از آقای م.الف. به‌طرفیت آقای ق.ر. و اداره ثبت اراک دادخواست ابطال رأی شماره ۳۶۸۸-۱۳۹۲/۵/۵ هیأت رسیدگی به اسناد عادی در مورد پلاک ... بخش ... اراک تقدیم نموده که در شعبه ۲ دادگاه عمومی اراک و پاسخ استعلام ثبتی حاکی است که شش‌دانگ پلاک مذکور به نام ش.ر. سند صادر شده که هنگام تحدید حدود قسمتی از پلاک‌های مجاور جزو محدوده مورد تقاضا معرفی شده و حدود ثبت شده با وضع محل مطابقت ندارد و جریان مورد اختلاف در دادگاه مورد رسیدگی است و نسبت به آن نقل ‌و انتقالات متعددی صورت گرفته و دارای مالکین مشاعی متعددی است (ص ۱۵) دادگاه مجدداً در پایان جلسه مورخ ۱۳۹۳/۲/۲۸ از اداره ثبت استعلام وضعیت ملک را نموده که پاسخ حاکی است که در اجرای ماده ۱۴۷ اصلاحی قانون ثبت مقادیری از پلاک مذکور به‌صورت شش‌دانگ مفروزی درآمده ضمناً پلاک مذکور فاقد مساحت و طول اضلاع می‌باشد. (ص ۳۶) متعاقباً دادگاه به موجب دادنامه شماره ۴۶۱- ۱۳۹۳/۵/۱ اجمالاً چنین رأی داده است: «... اولّاً مالک اصلی پلاک مذکور مالکیت خود را در ده‌ها سال قبل هرچند به‌صورت مشاعی به دیگران انتقال داده ولی قسمت مفروز و معین از ملک را به خریداران تسلیم نموده و صدها خانه مسکونی احداث و در اختیار متصرفین آن است با خریداری بخش‌هایی از آن مالکین مشاعی که دارای تصرفات مفروز بوده‌اند اقدام به احداث ساختمان شده است و در طول قریب نیم‌قرن از این نقل‌وانتقالات هیچ‌گونه اعتراضی به عمل نیامده و مسلماً متصرفات مورث خواهان نیز به‌صورت مفروز در بخش معین از این پلاک قرار داشته که اقدامات مالکانه چون دیگر مالکین نسبت به آن انجام داده‌اند و در غالب املاک مشاعی روستاهای ایران یا اطراف شهر نحوه واگذاری مشاعی ولی تصرفات مفروز بوده و به همین اعتبار قانون‌گذار در راستای مقررات مورد اشاره و دیگر قوانین ازجمله مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ اصلاحی قانون ثبت به‌منظور ساماندهی به تصرفات مفروز در املاک مشاع و ساختمان‌سازی در آن به وضع این قانون پرداخته و از آنجا که ید خوانده دعوی متصل به ید مالکانه مالک اولیه بوده و تصرفات بلامنازع ایشان و ایادی قبلی وی که قریب نیم قرن استمرار داشته حکایت از وارد نبودن ادعای خواهان می‌کند و مسلماً چنانچه خواهان یا مورث وی و دیگر وراث در سنوات گذشته برای خود حقی به‌عنوان مالک مشاعی قائل بودند سکوت نمی‌کردند لذا دعوی را وارد ندانسته و به بی‌حقی محکوم می‌کند ...» وکیل خواهان از این رأی فرجام‌خواهی نموده که پس از تبادل لوایح، پرونده به دیوان‌عالی کشور ارسال و در تاریخ ۱۳۹۳/۸/۷ به این شعبه ارجاع شده است.

رأی شعبه دیوان عالی کشور

با عنایت به استدلال دادگاه در رأی فرجام‌خواسته و با توجه به اوضاع‌واحوال منطقه و عرف محل و تصرفات مفروزی متعدد و ایادی سابقه خوانده قبل از سال ۴۳ تاکنون (ش.ر.، ج.ف.، ن.ف.، ر.ف.، ی.ع.، غ.م.، م.و، الف. ر.، ق.ر.) که قبل از سال ۶۱ نیز مسکونی بوده است، درمجموع رأی فرجام‌خواسته را مطابق مقررات قانونی و دلایل موجود در پرونده تشخیص و مستنداً به مواد ۳۶۷ و ۳۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ابرام می‌نماید.
رئیس و مستشارشعبه ۵ دیوان‌عالی کشور
معینی- کریم‌زاد