تفاوت اعمال مرور زمان در جرایم مستمر قابل گذشت و غیر قابل گذشت
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۱۲/۰۳
برگزار شده توسط: استان تهران/ شهر شهریار
موضوع
تفاوت اعمال مرور زمان در جرایم مستمر قابل گذشت و غیر قابل گذشت
پرسش
حسب مواد ۱۰۵ و ۱۰۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، تفاوتی در اعمال مرور زمان در ارتکاب جرایم مستمر قابل گذشت و غیرقابل گذشت وجود دارد یا خیر؟ در صورت وجود تفاوت؛ مبدا مرور زمان در هرکدام از چه زمانی محاسبه میشود؟
نظر هیات عالی
بنابر نظریه اکثریت اعضاء هیات عالی در جرایم مستمر قابل گذشت، ملاک مرور زمان یک سال از تاریخ اطلاع از قطع استمرار جرم خواهد بود. معالوصف در جرایم آنی قابل گذشت یک سال از زمان اطلاع از وقوع جرم ملحوظ نظر قانونگذار میباشد.
نظر اکثریت
یکی از جهاتی که باید به آن توجه شود فلسفه وضع قاعده مرور زمان است و قانونگذار قصد دارد فرصتی را جهت طرح شکایت در اختیار شاکی قرار دهد و بعد از اتمام این فرصت امکان طرح شکایت کیفری و تعقیب متهم وجود ندارد و میان جرایم مستمر قابل گذشت و غیرقابل گذشت در اعمال مرور زمان تفاوت وجود دارد؛ به این صورت که در جرایم غیرقابل گذشت؛ مبدا مرور زمان، مطابق ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی محاسبه میشود و ماده اخیرالذکر مبنای مرور زمان را تاریخ وقوع جرم بیان داشته است ولی در جرایم قابل گذشت، توجه قانونگذار بیشتر به جبران ضرر و زیان بزهدیده میباشد و با اعلام رضایت ایشان، تعقیب در هر مرحلهای باشد موقوف میشود. در نتیجه قانونگذار اقدام به وضع ماده ۱۰۶ قانون مجازات اسلامی نموده و به جای اینکه مبدا مرور زمان را مطابق ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی تاریخ وقوع جرم بیان دارد، تاریخ اطلاع از وقوع جرم را مبدا مرور زمان عنوان میکند و تفاوت است بین تاریخ وقوع جرم و تاریخ اطلاع از وقوع جرم و اطلاع، عرفی بوده و زمانی که شخصی از وقوع جرایم قابل گذشت و مستمر علیه خودش مطلع میشود نمیتوان گفت چون دائماً عنصر مادی جرم در حال ارتکاب است بزهدیده در هر لحظه در حال مطلع شدن از وقوع جرم میباشد و در عرف نیز وقتی شخصی از موضوعی آگاه و مطلع شد در نوبتهای بعدی نمیتوان گفت که مجدداً مطلع شده است و اطلاع یک نوبت اتفاق میافتد و تکرار آن موجب مطلع شدن دوباره شخص نمیگردد. در نتیجه مرور زمان در جرایم قابل گذشت مشمول تمام جرایم آنی و مستمر میشود و جرایم مستمر غیر قابل گذشت به هیچ عنوان مشمول مرور زمان نمیشوند چون عنصر مادی جرم دائما در حال وقوع است و ماده ۱۰۵ تیز به زمان وقوع جرم اشاره دارد و مبدا مرور زمان در جرایم قابل گذشت چه مستمر و چه غیر مستمر، تاریخ اطلاع از وقوع جرم است.
نظر اقلیت
عنصر مادی بزه در جرایم مستمر چه قابل گذشت و چه غیر قابل گذشت دائماً در حال تکرار میباشد و بزهدیده دائم از آن مطلع میشود. در نتیجه تفاوتی بین جرایم قابل گذشت و غیرقابل گذشت مستمر در شمول مرور زمان وجود ندارد و به هیچ عنوان مشمول مرور زمان نمیشوند چراکه هر لحظه جرم در حال واقع شدن است و بزهدیده هر لحظه از آن مطلع میگردد.