تفاوت بلوغ شرعی و قانونی
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۷۹/۰۸/۱۰
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر جویبار
موضوع
تفاوت بلوغ شرعی و قانونی
پرسش
سن رشد چه سالی است و از چند سالگی قانونا دختر و پسر را رشید می دانند؟ تفاوت بلوغ شرعی و بلوغ قانونی کدام است؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (۵): رای وحدت رویه شماره ۳۰ ـ ۳/۱۰/۶۴ هیات عمومی دیوان عالی کشور متضمن این معناست که: ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی که علی القاعده رسیدن صغار به سن بلوغ را دلیل رشد قرار داده و خلاف آن را محتاج به اثبات دانسته ناظر به دخالت آنان در هر نوع امور مربوط به خود می باشد مگر در موارد امور مالی که به حکم تبصره ۲ ماده مرقوم مستلزم اثبات رشد است.. . با این ترتیب با توجه به ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی و تبصره ۲ آن و رای وحدت رویه مذکور که در اتفاق نظر اشتباها شماره ۳۰ ـ ۳/۱۰/۶۴ قید گردیده صغیر پس از رسیدن به سن بلوغ و اثبات رشد می تواند نسبت به اموالی که از طریق انتقالات عهدی یا قهری مالک شده مستقلا تصرف و مداخله کند و قبل از اثبات رشد از این نوع مداخله ممنوع است. در گذشته قانونگذار در ماده واحده راجع به رشد متعاملین برای انجام معاملات و اهلیت استیفا در حالتی که پس از سن بلوغ حکم رشد صادر نشده باشد حداقل سن هجده سالگی را انتخاب کرده بود. نظر اتفاقی: با عنایت به این که قانونگذار در ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی صراحتا بیان داشته است که: هیچ کس را نمی توان بعد از رسیدن به سن بلوغ به عنوان جنون و یا عدم رشد محجور نمود مگر آن که عدم رشد یا جنون او ثابت شده باشد. و در تبصره ۱ ماده فوق قید شده است که: سن بلوغ پسر پانزده سال تمام قمری و دختران نه سال تمام قمری است ؛ پس به محض رسیدن به سن بلوغ شرعی دیگر کسی را نمی توان محجور یا غیررشید دانست و باید وفق ماده موصوف اموال و دارایی را در اختیار شخص رشید قرار داد و اما در خصوص اداره اموال و برای رفع ابهام رای وحدت رویه شماره ۳۰ ـ ۳/۱۰/۶۴ تکلیف افراد را مشخص کرده و عنوان داشته که: ... تنها می تواند نسبت به اموالی که از طریق انتقالات عهدی یا قهری قبل از بلوغ مالک شده است مستقلا تصرف و مداخله کند و در امور مالی باید برای آن دسته از افرادی که ولی خاص ندارند قیم تعیین کنند؛ پس همان طوری که ملاحظه شد قانونگذار سن بلوغ شرعی را جهت اداره اموال و دارایی کافی و وافی ندانسته؛ بلکه جهت اثبات رشد واقعی نیاز به صدور حکم رشد از طریق مراجع قضایی است و این با بلوغ شرعی که پانزده سال تمام قمری در پسران و نه سال تمام قمری در دختران است تفاوت دارد.