تلقی نمودن حکم یا قرار در صورتی که به ادله خواهان رسیدگی نشده باشد
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۱/۰۵/۲۸
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر اصفهان
موضوع
تلقی نمودن حکم یا قرار در صورتی که به ادله خواهان رسیدگی نشده باشد
پرسش
رای دادگاه عمومی که بدون رسیدگی به ادله خواهان صادر شده است حکم است یا قرار؟
نظر هیئت عالی
مطابق ماده ۲۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب چنانچه رای دادگاه راجع به ماهیت دعوا و قاطع آن بـه طـور کلـی و جزیی باشد حکم است و در غیر این صورت قرار نامیده میشود. با این وصف حکم دادگاه عمومی باید از دو خصیصه برخوردار باشد اول اینکه دادگاه به ماهیت دعوا رسیدگی کرده و رای ناظر به ماهیت دعوا باشد و دیگر اینکه دعوا را از نظر ماهوی جز یا کلا قطع کرده باشد در چنین صورتی با لحاظ ماده ۳۵۸ قانون مزبور چنانچه دادگـاه تجدیـدنظر ادعـای تجدیدنظر خواه را در مورد صحیح و قانونی نبودن با رعایت جهات مـذکور در مـاده ۳۴۸ قانون فوق الذکر موجه تشخیص دهد رای را نقض و راسا به صـدور رای (حکـم) مقتضـی مبادرت مینماید. لکن به حکم ماده ۳۵۳ قانون اگر دادگاه تجدیدنظر قرار دادگـاه بـدوی را با موازین قانونی تشخیص دهد آن را تایید میکند در غیر این صورت قرار تجدیدنظر خواسته را نقض و پرونده را به دادگاه صادرکننده قرار عودت میدهد. بنابراین و با عنایت به مفاد ماده ۷ قانون در صورتیکه رای بدوی از خصایص مـذکور در مـاده ۲۹۹ برخـوردار و حکم ماهیتی باشد دادگاه تجدیدنظر در صورت نقـض آن لاجـرم بایـد خـود بـه موضـوع رسیدگی و انشای رای کند و نمیتواند از رسیدگی احتراز و حکم دادگاه بدوی را قرار تلقی کند و با نقض آن پرونده را برای رسیدگی ماهوی به دادگاه صادرکننده حکم بـدوی اعـاده دهد و مقررات ماده ۳۵۵ قانون هم به دادگاه تجدیدنظر اجازه داده است قرار صادره از دادگاه نظر اتفاقی: نظر اول: با توجه به اینکه ملاک تشخیص و تمیز حکم از قرار ورود در ماهیت موضوع اسـت و ورود در ماهیت بدون رسیدگی به دلایل ممکن نخواهد بود و از طرفی در فرض سوال دادگاه هر چند به طور ناقص ولی به همان میزان که به بعضی از دلایـل رسـیدگی کـرده وارد ماهیـت موضوع شده است و با توجه به ماده ۲۵۲ قانون آیین دادرسی کیفری که پیش بینی نموده که در مواردی هم که تحقیقات انجام شده ناقص بوده یا بررسی سایر دلایل ابـرازی مسـتلزم احضـار اشخاص ذی ربط باشد دادگاه تجدیدنظر را مکلف به تشکیل جلسه دادرسی ورود در ماهیـت و در نهایت انشای حکم کرده است لذا رای دادگاه بدوی در فرض سوال حکم است نه قرار.