حبس غیر قانونی و شکنجه روحی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۹/۱۷
برگزار شده توسط: استان خراسان شمالی/ شهر اسفراین

موضوع

حبس غیر قانونی و شکنجه روحی

پرسش

دو نفر از محیط بانان اداره منابع طبیعی احد از اشخاصی را که از شکارچیان به نام منطقه بوده را در منطقه حفاظت شده در فصل شکار ممنوع دستگیر مینمایند با فاصله حدود ۷۰۰ متری از محل دستگیری متهم، لاشه یک بز کوهی نیز یافت میگردد و شخص دستگیر شده منکر شلیک و شکار بزکوهی میگردد اما ازآنجا که از مجموع قراین بر میاید شخص مذکور به بز کوهی شلیک نموده لذا محیط بانان بدون کسب دستور قضایی شخص مذکور را برای چند ساعت در اتاقی محبوس نموده و جهت اخذ اقرار بر ارنکاب شکار وی را شکنجه روحی میکنند. چه جرم یا جرایمی توسط محیط بانان ارتکاب یافته است ؟ ایا صرف شکنجه روحی جرم انگاری شده و قابلیت تعقیب و مجازات را دارد؟ چنانچه این اقدامات توسط اشخاص عادی (نه مامور دولت در فرض مساله) ارتکاب یابد پاسخ سوالات قبل چه خواهد بود ؟

نظر هیات عالی

اولاً بزه بازداشت غیر قانونی شامل سایر اشخاص غیر دولتی با توجه به عبارت " یا غیر آنها" در ماده ۵۸۳ قانون تعزیرات هم می‌گردد. ثانیاً ماده ۵۸۷ فقط موضوع تهدید به قتل یا شکنجه و آزار بدنی را جرم انگاری کرده و شکنجه روحی در این ماده جرم انگاری نشده است.

نظر اکثریت

ارتکاب جرم حبس غیر قانونی وفق مفادماده ۵۸۳ قانون مجازات اسلامی فصل تعزیرات با توجه به اینکه نامبردگان مامورین دولتی بوده و بدون اخذ دستور از مقام قضابی نسبت به توقیف شخص مذکور اقدام نموده است واضح است لیکن در خصور شکنجه روحی ارتکاب یافته به نظر موضوع مشمول ماده ۵۸۷ قانون مجازات اسلامی فصل تعزیرات نمیگردد چرا که در ماده مذکور اقدام مامورین دولت و مقامات به ارتکاب تهدید یا شکنجه بدنی قید شده است و نمیتوان آن را به شکنجه روحی سرایت داد. هر چند تهدید، خود یکی از مصادیق شکنجه روحی است لیکن مواردی هست که شکنجه روحی تلقی میگردد لیکن از مصادیق تهدید نبوده و در این موارد نمیتوان مستند به این ماده یا ماده دیگری قایل به مجازات مرتکبین شد.
تهدید که نوعی شکنجه روحی تلقی میگردد چنانچه توسط افراد عادی ارتکاب یابد به موجب ماده ۶۶۹ ق. م. ا مجازات میشود و در خصوص مامورین دولت با توجه به سمت آنان مستندا به ماده ۵۸۷ ق. م. ا فصل تعزیرات، شدید تر برخورد میگردد.حبس غیر قانونی نیز توسط اشخاص عادی نیز قابل ارتکاب است چرا که در ماده ۵۸۳ آمده است هرکس از مقامات یا مامورین دولتی یا نیروهای مسلح یا غیر آنها... از عبارت یا "غیر آنها " افاده میگردد که ارتکاب این جرم توسط افراد عادی نیز جرم انگاری شده است.

نظر اقلیت

حبس غیر قانونی ارتکاب یافته است. شکنجه روحی نیز مستند به ماده ۵۸۷ قانون مجازات اسلامی فصل تعزیرات قابل مجازات است و قید تهدید از بابت مصداق بارز شکنجه روحی و از باب غلبه در این ماده قید شده است و لذا شامل سایر مصادیق شکنجه روحی نیز میگردد. شکنجه روحی به صراحت قید شده و در خصوص شکنجه روحی به اشاره مصادیق اکتفا شده است.
حبس غیر قانونی توسط افراد عادی نیز قابل ارتکاب است. شکنجه روحی توسط افراد عادی مستند به ماده ۵۷۸ ق. م. ا قابل مجازات هست و مستند آن نیز عبارت یا غیر آنها مذکور در ماده ۵۸۳ ق. م اسلامی که مواد بعدی یعنی ۵۷۸ ق. م. ا اسلامی نیز عطف به همان ماده حکم خود را بیان کرده است بر فرض که قایل به این نظر نباشیم نیز مستند به قاعده فقهی التعزیرمایراه الحاکم و از باب ایذای مومن، شکجه گر عادی که مامور دولت نباشد را نیز میتوان تعزیز نمود.