حق قصاص معاون در جنایات عمدی
صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۹-۷۲۵۵
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۱۰/۲۴
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر اردستان
موضوع
حق قصاص معاون در جنایات عمدی
پرسش
برابر ماده ۳۵۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ اگر مرتکب یا شریک در جنایت عمدی از ورثه باشد ولی دم به شمار نمی آید و حق قصاص و دیه ندارد حال اگر شخصی از وراث نقش معاونت در جنایت عمدی را داشته باشد باز هم مشمول این ماده خواهد بود؟ بعباره الاخری در چنین فرضی معاون در جنایت عمدی نیز حق قصاص و دیه نخواهد داشت؟
نظر هیئت عالی
نظریه اقلیت قضات محترم دادگستری شهرستان اردستان موجه و مورد تایید است. ضمنا تصویر نظریه مشورتی شماره ۷/۹۳/۲۱۷ مورخ ۹۳/۹/۱۵ اداره کل حقوقی بشرح زیر موید این استنتاج است.
نظر اکثریت
مقنن در این ماده در مقام بیان صرفا مرتکب و شریک در جرم را ذکر نموده است. در عالم حقوق مرتکب به مباشر منصرف است. اکتفا به قدر متیقن در موارد استثنا دلالت بر خروج معاون از حکم استثنایی فوق دارد. زوال حق منصوص در قانون مستلزم تصریح است و در موارد تردید اصل عدم (زوال) است. بنابراین معاون حق قصاص و دیه خواهد داشت. در تایید این نظر ماده ۸۸۰ قانون مدنی (در بحث از موانع ارث) صرفا قاتل عمد بالمباشر یا بالتسبیب را ممنوع از ارث دانسته است. نظریه مشورتی شماره۹۴۴/۷ مورخ ۱۳۸۰/۱۰/۱۵اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز موید این نظر است.
نظر اقلیت
هر چند از ظاهر ماده ۳۵۷ قانون مجازات اسلامی ۹۲ چنین استنباط می شود که معاون در زمره اشخاص معنون در ماده نمی باشد لکن فی الواقع باید گفت معیار شمول مقرره مزبور مباشرت یا معاونت در ارتکاب جنایت عمدی نیست بلکه مستند بودن جنایت ارتکاب یافته به مرتکب یا مرتکبان باید به عنوان معیار تشخیص لحاظ گردد. به این ترتیب دخالت در جنایت و اثبات آن ممنوعیت موضوع ایجاد می نماید اعم از اینکه مباشرت یا شراکت یا معاونت یا تسبیب باشد. نظر مخالف این نظر از نگاه عرف ناپسند است. اداره حقوقی قوه قضاییه نیز طی نظرات مشورتی به شماره های ۲۹۸۵/۷ مورخ ۹۴/۱۰/۸و ۴۴۲۶/۷ مورخ ۸۱/۵/۱۵ به این ترتیب موضوع شمول معاونت در زمره اشخاص ممنوع از حق قصاص و دیه را تایید کرده است.