خوانده دعوی اصلاح نوع عقد نکاح در فرض فوت زوج

رأی خلاصه جریان پرونده

خانم م. ش. فرزند ع.الف. به طرفیت آقای ی. ک. و دفترخانه .. تهران به خواسته الزام خواندگان به اصلاح دفتر ازدواج از غیر دائم انقطاعی به دائم مستنداً به تصویر مصدق سند نکاحیه ... مورخ ۱۳۸۰/۱۱/۲۷ تنظیمی در دفتر ازدواج ... تهران که با الحاق کلمه غیر به غیردائم تغییر داده شده است به موجب نامه .....مورخ ۱۳۸۸/۳/۱۸ دفتر بازرسی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مراتب تخلف خوانده ردیف اول و مغایرت ثبت دفتر و دفترچه نکاحیه در نوع ازدواج محرز گردیده است هم چنین کارشناس رسمی دادگستری نیز به دلالت گزارش تقدیمی اعلام نموده « در ابتدا کلمه دائم نگارش یافته سپس در مرحله دیگری با همان قلم اولیه کلمات غیر انقطاعی ده ساله خورشیدی در محل مربوطه درج و اضافه گردیده است بنابمراتب باستناد مواد ۱۹۸ و ۵۱۹ قانون آئین دادرسی مدنی ضمن صدور حکم به شرح خواسته رسیدگی قانونی مورد استدعاست پرونده به شعبه ۱۵۵ دادگاه عمومی تهران در تاریخ ۱۳۹۲/۱۰/۱۸ ارجاع شده است دادگاه وقت جهت رسیدگی تعیین نموده است. در تاریخ ۱۳۹۲/۱۰/۲۱ قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه محاکم خانواده صادر نموده است که به شعبه ۲۵۶ خانواده ارجاع شده است وقت برای رسیدگی به تاریخ تعیین شده و طرفین دعوت شده اند خانم م. ش. آقای ن. ق. را بعنوان وکیل خود تعیین نموده است در این جلسه که خواهان و خوانده حضور داشته اند خوانده درخواست تجدید جلسه را نموده است در لایحه ای وکیل زوجه استعلام از سازمان ثبت را درخصوص موضوع به لحاظ تشکیل پرونده ای در این رابطه در بازرسی ثبت خواستار شده است دادگاه نیز استعلام نموده است در لایحه ای که برای جلسه مورخ ۱۳۹۳/۴/۷ ی. ک. تقدیم نموده و در اوراق ۳۸ الی ۳۰ پرونده پیوست شده است گفته است خواهان در تاریخ ۱۳۸۰/۱۱/۲۷ حدود ۱۳ سال پیش به اتفاق م. ک. ف.با مراجعه به دفتر اینجانب تقاضای ثبت انقطاعی ده ساله ازدواج خود را نمودند که پس از مقدمات لازم اخذ مدارک عقد انقطاعی فی مابین زوجین جاری و ثبت گردید در اثنی مدت زوج با مراجعه به دفترخانه و بذل مدت باقیمانده در تاریخ ۱۳۸۵/۲/۱۷ که فتوکپی برابر اصل دفتر ثبت شده در ستون ملاحظات مؤید مطلب است صرف نظر از اینکه مشارٌالیها هنوز حق التحریر قانونی مورد ثبت را پرداخت نکرده زوج نیز فوت نموده است زوجه به طرح ادعای مختلف کیفری و حقوقی درصدد تغییر مورد ثبت شده براساس ادعایش به دائم می باشد که در این راستا تا به حال نتوانسته با توسل به حیله و نیرنگی که به کار برد حرف خود را به کرسی نشاند که در این رابطه به قرار منع پیگرد بازپرس شعبه پنجم کارکنان دولت که قطعیت یافته و رأی قطعی پرونده کلاسه ۸۹۰۵۰۶ شعبه چهلم دادگاه تجدیدنظر که فتوکپی آن را به پیوست تقدیم نموده گردیده است ادعا متوجه اینجانب نیز نمی باشد در واقع خواسته او اثبات زوجیت است که می بایست به طرفیت زوج و حالیه که فوت نموده است به طرفیت ورثه او مطرح می گردید که قبل چنین دعوائی طی کلاسه پرونده ۹۱۰۱۰۸۸ مطرح نموده که در شعبه ۲۶۸ دادگاه خانواده منتهی به صدور حکم به بیحقی او گردید در جلسۀ دادرسی مورخ ۱۳۹۳/۴/۷ وکیل خواهان درخواست قرار ارجاع امر به کارشناس را خواستار شده است دادگاه نیز در برگ ۳۶ پرونده قرار ارجاع به کارشناس صادر نموده است. تا در مورد خط و جعل و الحاق از طریق استکتاب در سند اظهار نظر نماید در برگ ۴۶ پرونده اعلام نموده عقد دائم دارای اصالت تنظیمی در سند بوده و عقد غیردائم فاقد اصالت تنظیمی است نسبت به نظریه کارشناس خانم م. ش. و وکیل او اعتراض نداشته اند لیکن آقای ی. ک. اعتراض نموده و گفته است چون موضوع بحث جعل در سند رسمی است از بین کارشناسان امور ثبتی و یا جامعه سردفتران ازدواج اخذ نظر شود دادگاه قرار ارجاع امر به هیأت کارشناسان صادر نموده و برای معترض اخطاریه جهت پرداخت حق الزحمه کارشناسان ارسال نموده است که در مهلت تودیع ننمودن لذا دادگاه با اعلام ختم دادرسی به شرح دادنامه ۱۲۷۱/۹۳ دعوی خواهان را با استناد به نظریۀ کارشناس واحد که کلمات غیرانقطاعی ده ساله خورشیدی به سند الحاق و اضافه گردیده است با توجه به ادعای خواهان و دفاعیات بلاوجه خوانده و صدور قرار امر ارجاع به کارشناس و اثبات موضوع مبنی بر اثبات ادعای خواهان با وصف اعتراض به کارشناس و عدم پرداخت هزینه کارشناس دعوی خواهان را وارد تشخیص و مستنداً به ماده ۱۹۹ قانون آئین دادرسی مدنی حکم به عقد دائم بین زوجین صادر و اعلام می نماید از این رأی آقای ی. ک. تجدیدنظرخواهی نموده است پس از تبادل لوایح و ارجاع پرونده به شعبه ۳۰ هیأت شعبه مذکور پس از بررسی اوراق پرونده با اعلام ختم دادرسی طی دادنامۀ ۱۵۱۳/۹۳ رأی تجدیدنظرخواه را با وارد دانستن اعتراض موجه ندانسته زیرا صرفنظر از اینکه خواسته خواهان اصلاح نوع نکاح در دفتر ازدواج از غیر دائم انقطاعی به دائم بوده و دادگاه حکم به عقد دائم بین زوجین صادر نموده است که با خواسته انطباق ندارد اساساً دعوی مطابق قانون مطرح نشده و به نحوی که مطرح شده قابلیت استماع ندارد چون تجدیدنظرخوانده مدعی است همسر دائم مرحوم م. ک. ف. بوده و سر دفتر بر خلاف واقع با تخدیش دفتر دائم را به غیر دائم انقطاعی تغییر داده است چنین دعوائی لازم است به طرفیت کلیه افراد ذینفع مطرح شود یعنی ورثه مرحوم م. ک. نیز طرف دعوی قرار گیرند بنابراین با استناد به ماده ۳۵۸ قانون آئین دادرسی مدنی دادنامه تجدیدنظرخواسته نقض می گردد و با استناد به ماده ۲ قانون مزبور قرار رد دعوی صادر می گردد رأی صادره را قطعی اعلام نموده است که ظرف ۲۰ روز قابل فرجام خواهی است. اکنون از این رأی خانم م. ش. فرجام خواهی نموده است که هنگام شور لایحۀ فرجام خواهی او با گزارش پرونده قرائت می شود.هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای عبدالعلی ناصح عضوممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای حمید درخشان نیا دادیار دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر صدور رأی شایسته با توجه به محتویات پرونده مورد استدعاست. درخصوص دادنامه شماره ۱۵۱۳/۹۳ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد:

رأی شعبه دیوان عالی کشور

صرفنظر از اینکه در ماده ۳۶۸ قانون آئین دادرسی مدنی در بند ب مادۀ مرقوم قرارهای قابل فرجام خواهی احصاء شده و رأی فرجام خواسته در زمرۀ اینگونه قرارهای احصاء شده نیست و هیأت این شعبه فرجام خواهی بعمل آمده را غیر قابل طرح می داند چون موضوع خواسته مطروحه از جانب خانم م. ش. اصلاح نوع عقد مندرج در سند رسمی است که منصرف از صحت و سقم ادعای جعل و الحاق در مندرجات سند چون هرگونه اصلاحی در اسناد رسمی و ثبت شده در دفاتر ثبت نسبت به واقعه یا عقود ثبت شده نیاز به اقامه دعوی به طرفیت افراد ذینفع از مفاد سند یعنی طرفین متعاقدین یا قائم مقام قانونی آنان دارد که طبق ماده ۲ قانون آئین دادرسی مدنی ذینفع در دعوی محسوب می شوند لذا شایسته است با وصف اینکه توضیحات دادگاه محترم تجدیدنظر در رأی از باب لزوم رعایت آئین دادرسی مدنی در اقامۀ دعوی برای خانم م. ش. با فرض ذیحق بودن در قضیه بوده است مشارٌالیها می تواند با رعایت قواعد مربوط به نحوۀ اقامه دعوی با خواسته مطروحه که باید بطرفیت ذینفع اقامه شود مجدداً طرح دعوی نماید لذا پرونده از موجودی کسر گردد و با توجه به غیرقابل طرح بودن درخواست فرجامی مردود اعلام می گردد.
شعبه ۴۱ دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار و عضومعاون
علی رازینی - عبدالعلی ناصح - محسن یکتن خدائی