دادگاه صالح برای دعاوی اعسار ناشی از اجراییههای اداره ثبت
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۹/۰۳
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر مرند
موضوع
دادگاه صالح برای دعاوی اعسار ناشی از اجراییههای اداره ثبت
پرسش
آیا دادخواست اعسار ناشی از اجراییههای صادره از اجرای مفاد اسناد رسمی اداره ثبت اسناد و املاک توسط محاکم دادگستری قابل پذیرش است؟
در صورت امکان پذیرش در صلاحیت چه مرجعی میباشد؟
نظر هیات عالی
اولاً به استناد تبصره ۳ بند ج ماده ۱۱۳ قانون برنامه ششم توسعه محاکم دادگستری مرجع پذیرش و رسیدگی به ادعای اعسار در قبال اوراق اجراییه ثبتی میباشند.
ثانیاً اعسار در قبال اوراق اجراییه ثبتی اعم از اینکه بابت مهریه باشد یا غیر آن هیچگونه تفاوتی ندارد و بنا بر اصل صلاحیت دادگاههای عمومی حقوقی و انحصاری بودن صلاحیت دادگاه خانواده، رسیدگی به چنین دعاوی در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی است.
ثالثاً از حیث صلاحیت محلی، سابقاً به موجب ماده ۲۰ قانون اعسار رسیدگی به این دعوا در صلاحیت دادگاه محل اقامت مدعی اعسار بود، نظر به اینکه قانون اعسار مصوب ۱۳۱۳ به موجب قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب ۱۳۹۴ نسخ صریح شد، لذا این مقرر نیز منتفی بوده و طرح دعوای اعسار از تعهدات موضوع اجراییههای ثبتی تابع عمومات بوده و در دادگاه محل اقامت خوانده دعوای مزبور (متعهدله) مطرح میگردد.
نظر اکثریت
برابر اصل ۱۵۹ قانون اساسی، محاکم دادگستری صلاحیت عام در رسیدگی به تظلمات دارد بنابراین دعوی اعسار ناشی از اجراییههای صادره از اداره ثبت اسناد و املاک در محاکم دادگستری قابل پذیرش است لکن به جهت اختصاصی بودن صلاحیت محاکم خانواده در رسیدگی به دعاوی ناشی از مطالبه مهریه من جمله دعوی اعسار ناشی از آن در همان محاکم قابل رسیدگی بوده و محاکم حقوقی فاقد اختیار رسیدگی در چنین دعاوی است (تبصره ۳ ماده ۱۱۳ قانون پنج ساله ششم توسعه و ماده ۴ قانون حمایت خانواده موید همین نظر است.)
نظر اقلیت
وفق اصل ۱۵۹ قانون اساسی چنین دعاوی در محاکم دادگستری قابل پذیرش است و به جهت صلاحیت عام محاکم حقوقی دعاوی اعسار با هر زمینهای اعم از مهریه و غیر آن در همان محاکم قابل رسیدگی بوده و رای وحدت رویه شماره ۷۲۳ مورخه ۱۳۹۰/۱۰/۲۷ موید همین نظر است.