دستورالعمل آزمایشی استاندارد زمان رسیدگی به پرونده های قضایی مصوب ۱۳۸۷/۱۰/۰۱

مقدمه
در اجرای ماده یک سیاستهای کلی قضایی مصوب مقام معظم رهبری و در راستای اجرای سند چشم انداز برنامه پنج ساله دوم توسعه قضایی مبنی بر اصلاح ساختار نظام قضایی کشور و به منظور تضمین عدالت و تامین حقوق فردی و اجتماعی و افزایش اعتماد عمومی و بهره مندی از دقت و سرعت در رسیدگی به پرونده‌های قضایی و همچنین در اجرای مفاد بند ۴ بخشنامه شماره ۳۹۲۶/۸۷/۰۱ مورخ ۱۳۸۷/۴/۱۹، دستورالعمل استانداردسازی زمان رسیدگی به پرونده‌های قضایی به شرح زیر ابلاغ می‌گردد:

۱ - منظور از «استاندارد زمان رسیدگی به پرونده‌های قضایی» تعیین سقف زمانی مناسب با رعایت ضوابط و مقررات در رسیدگی به پرونده‌های حقوقی و جزایی با توجه به اهداف مذکور در این دستورالعمل می‌باشد.

۲ - حداکثر زمان رسیدگی به پرونده‌های حقوقی و خانواده و جزایی به ترتیب مطابق جدول شماره‌های ۱، ۲ و ۳ خواهد بود. در صورت وجود وضعیت خاص پرونده، با اعلام مراتب به رئیس حوزه قضایی حداکثر نصف زمان به مهلت مقرر اضافه می‌گردد.

۳ - حداکثر زمان اختصاص یافته جهت انجام امور اداری و دفتری مطابق جدول‌های شماره ۴ و ۵ خواهد بود.

۴ - ضابطه رسیدگی در هر یک از شعب حقوقی یکصد پرونده و برای شعب جزایی یکصد و بیست پرونده تعیین می‌شود.

۵ - مدیران دفاتر موظف به تنظیم جدول‌های شماره ۶ و ۷ در پایان هر ماه و ارسال آن برای رئیس حوزه قضایی می‌باشند.

۶ - رئیس حوزه قضایی موظف به اتخاذ تدابیر لازم جهت تسریع در رسیدگی و تعیین تکلیف پرونده‌های معوقه می‌باشد.

۷ - روسای حوزه‌های قضایی موظف به نظارت و بازدید مستمر از شعب و واحدهای قضایی و ارتقاء رفتار سازمانی در جهت بهبود شرایط رسیدگی به پرونده‌ها می‌باشند.

۸ - این دستورالعمل طی یک دوره ۶ ماهه به صورت آزمایشی اجرا می‌گردد و نظارت بر حُسن اجرای آن به عهده روسای کل دادگستری‌ها می‌باشد.

رئیس قوه قضائیه- سید محمود هاشمی شاهرودی

جدول شماره ۱ - حداکثر زمان رسیدگی به پرونده‌ها در دادگاه‌های عمومی حقوقی به تفکیک دعاوی

-ردیف	موضوع دعوی	حداکثر زمان رسیدگی
۱	دعوی تخلیه	۶ ماه
۲	خلع ید و قلع و قمع بنا	۸ ماه
۳	ابطال شناسنامه	۳ ماه
۴	اصلاح شناسنامه	۳ ماه
۵	الزام به تنظیم سند رسمی مال غیر منقول و منقول	۵ ماه
۶	مطالبه خسارت و مطالبه وجه	۵/۴ ماه
۷	مطالبه اجرت المثل و اجور معوقه	۵ ماه
۸	تعدیل اجاره بها	۶ ماه
۹	فسخ قرارداد	۵/۶ ماه
۱۰	الزام به فک رهن	۴ ماه
۱۱	اعسار از هزینه دادرسی	۵/۱ ماه
۱۲	اعسار از محکوم به	۳ ماه
۱۳	استرداد چک و اسناد و اموال منقول	۶ ماه
۱۴	الزام به تحویل مبیع	۶ ماه
۱۵	دعاوی راجع به علائم تجاری	۷ ماه
۱۶	ابطال رای کمیسیون ماده ۱۲ زمین شهری	۶ ماه
۱۷	ابطال رای داوری	۶ ماه
۱۸	تعیین داور	۲ ماه
۱۹	فسخ اجاره	۴ ماه
۲۰	ابطال اجراییه	۳ ماه
۲۱	تنفیذ مبایعه نامه و صلح نامه	۶ ماه
۲۲	تنفیذ وصیت نامه و دعاوی مربوط به وصیت نامه	۴ ماه
۲۳	دعاوی مربوط به تابعیت	۵/۳ ماه
۲۴	انحلال شرکت	۱۰ ماه
۲۵	اعلان ورشکستگی	۶ ماه
۲۶	مطالبه ثمن معامله	۵/۳ ماه
۲۷	دعوی تقابل	۱۰ ماه
۲۸	دادخواست جلب ثالث	۱۰ ماه
۲۹	دعوی ورود ثالث	۱۰ ماه
۳۰	دعوی ابطال سند رسمی	۶ ماه
۳۱	درخواست اجازه فروش ملک مشاع غیرقابل افراز	۳ ماه
۳۲	دعاوی مربوط به پیمان‌ها	۱۰ ماه
۳۳	دعوی اثبات وقفیت	۶ ماه
۳۴	دعاوی مربوط به قرارداد حمل و نقل	۷ ماه
۳۵	دعاوی راجع به اسناد تجاری	۶ ماه
۳۶	درخواست حصر وراثت	۲ ماه
۳۷	اعتراض به تصدیق حصر وراثت	۲ ماه
۳۸	دعوی مربوط به فوت فرضی	۶ ماه
۳۹	دعوی مربوط به ابطال و انحلال شرکت و صورت حساب شرکت‌ها	۷ ماه
۴۰	حق شفعه	۶ ماه
۴۱	دعوی استرداد اموال از سوی مدیر تصفیه	۶ ماه
۴۲	رسیدگی به اعتراض نسبت به رای کمیسیون ماده ۵۶ جنگلها و مراتع	۶ ماه
۴۳	الزام به انجام تعهد	۶ ماه
۴۴	الزام به تنظیم سند اجاره	۵ ماه
۴۵	توقف عملیات اجرایی	۳ ماه
۴۶	تجویز انتقال منافع به غیر	۵/۳ ماه
۴۷	ابطال مزایده	۵/۳ ماه
۴۸	رفع توقیف دارائی تاجر یا شرکت ورشکسته	۲ ماه
۴۹	حکم به فروش اموال شرکت توسط مدیر تصفیه	۶ ماه
۵۰	ممانعت از استفاده از اسم و علائم تجاری	۳ ماه
۵۱	افراز ملک مشاع	۶ ماه
۵۲	تحویل مبیع	۳ ماه
۵۳	تقسیم و تحریر و مهر موم ترکه	۹ ماه
۵۴	واخواهی	۳ ماه
۵۵	دعوی تولیت	۵/۳ ماه
۵۶	اعتراض ثالث به حکم	۳ ماه
۵۷	اعاده دادرسی	۳ ماه

جدول شماره ۲ - حداکثر زمان رسیدگی به پرونده‌های حقوقی (خانواده) به تفکیک دعاوی در دادگاه‌های خانواده

-ردیف	موضوع دعوی	حداکثر زمان رسیدگی
۱	طلاق توافقی	۵/۲ ماه
۲	طلاق	۶ ماه
۳	استرداد جهیزیه	۴ ماه
۴	حضانت	۵/۲ماه
۵	ملاقات فرزند	۲ ماه
۶	مطالبات مهریه	۳ ماه
۷	مطالبات نفقه	۵/۳ ماه
۸	اجرت المثل ایام زناشوئی و نحله	۴ ماه
۹	اجازه ازدواج مجدد	۴ ماه
۱۰	تمکین	۵/۳ ماه
۱۱	نفی زوجیت	۴ ماه
۱۲	فسخ نکاح و بذل مدت و انقضای مدت	۵ ماه
۱۳	حکم رشد	۲۰ روز
۱۴	اثبات نسب	۶ ماه
۱۵	نفی ولد	۴ ماه
۱۶	اعسار و تقسیط مهریه	۳ ماه
۱۷	تقاضای ابطال ازدواج	۳ ماه
۱۸	اثبات نشوز و تمکین	۳ ماه
۱۹	نصب قیم و ناظر و ضم امین و عزل آن‌ها	۲ ماه
۲۰	تامین خواسته/توقیف اموال	۵/۱ ماه
۲۱	الزام به ثبت نکاح دائم	۲ ماه
۲۲	الزام به ثبت نکاح منقطع	۵/۲ماه
۲۳	الزام به ایفای شرط فعل (تعهد) ضمن عقد ازدواج	۴ ماه
۲۴	درخواست اذن ازدواج دختر باکره به لحاظ امتناع پدر از اجازه	۵/۲ ماه
۲۵	اثبات زوجیت	۴ ماه
۲۶	اجازه خروج از کشور	۵/۱ ماه
۲۷	اعاده دادرسی	۶ ماه
۲۸	استرداد فرزند شیرخوار	۲ ماه
۲۹	استرداد شیربها	۴ ماه
۳۰	منع اشتغال زوجه	۵/۳ ماه
۳۱	حجر و دفع آن	۵/۳ ماه

جدول شماره ۳ - حداکثر زمان رسیدگی به پرونده‌های جزایی در دادگاه‌های عمومی جزایی به تفکیک جرائم

-ردیف	موضوع دعوی	حداکثر زمان رسیدگی
۱	قتل غیر عمدی	۳ ماه
۲	نزاع دسته جمعی	۵/۴ ماه
۳	اختلاس	۵/۴ ماه
۴	ارتشاء	۵/۳ ماه
۵	جعل و استفاده از سند مجعول	۶ ماه
۶	کلاهبرداری	۶ ماه
۷	انتقال و فروش مال غیر	۶ ماه
۸	خیانت در امانت	۵/۴ ماه
۹	سرقت خرید و فروش مال مسروقه	۳ ماه
۱۰	تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق	۵/۳ ماه
۱۱	اعمال منافی عفت و رابطه نامشروع	۲ ماه
۱۲	صدمه بدنی غیر عمدی	۳ ماه
۱۳	تخریب	۵/۳ ماه
۱۴	صدور چک بلامحل	۵/۲ ماه
۱۵	شرب خمر	۱ ماه
۱۶	خرید و فروش و نگهداری مشروبات الکلی	۵/۱ ماه
۱۷	توهین، افترا و نشر اکاذیب	۵/۲ ماه
۱۸	آدم ربائی	۵/۴ ماه
۱۹	رباخواری	۵/۲ ماه
۲۰	قوادی و دایر کردن اماکن فساد	۵/۳ ماه
۲۱	تهدید و قدرت نمائی با اسلحه سرد و گرم	۳ ماه
۲۲	اخلال در نظم عمومی	۳ ماه
۲۳	مزاحمت تلفنی	۲ ماه
۲۴	ایراد جرح با چاقو	۵/۳ ماه
۲۵	استفاده و تصرف غیر مجاز در اموال دولتی	۴ ماه
۲۶	فک پلمپ	۵/۲ ماه
۲۷	جرائم پزشکی، داروئی و غذائی	۵/۳ ماه
۲۸	رانندگی بدون پروانه	۱۵ روز
۲۹	کیف قاپی و جیب بری	۵/۳ ماه
۳۰	گزارش خلاف واقع	۳ ماه
۳۱	استخدام اتباع بیگانه	۲ ماه
۳۲	عدم رعایت مقررات کار	۲ ماه
۳۳	ورود و اقامت غیر مجاز اتباع بیگانه	۵/۲ ماه
۳۴	تمرد از دستور قضایی	۵/۲ ماه
۳۵	فرار از زندان	۳ ماه
۳۶	قذف	۲ ماه
۳۷	قماربازی	۱ ماه
۳۸	تکدی گری	۱ ماه
۳۹	ولگردی	۱ ماه
۴۰	اخاذی	۵/۱ ماه
۴۱	اختفای ادله جرم و مجرم	۲ ماه
۴۲	افشاء سوالات امتحانی	۲ ماه
۴۳	اسید پاشی	۴ ماه
۴۴	حفاری و خرید و فروش اشیاء عتیقه	۴ ماه
۴۵	قطع اشجار	۲ ماه
۴۶	شکار غیر مجاز	۲ ماه
۴۷	تغییر کاربری	۱ ماه
۴۸	ورود به عنف	۵/۲ ماه
۴۹	تعلیف غیر مجاز	۲ ماه
۵۰	استراق سمع بدون مجوز	۳ ماه
۵۱	اختلال در نظام اقتصادی	۵/۳ ماه
۵۲	اذیت و آزار برای کسب اقرار	۲ ماه
۵۳	استعمال علامت تجاری جعل شده	۵/۲ ماه
۵۴	استفاده از نوشته غیر رسمی جعل شده	۳ ماه
۵۵	تخلف از مقررات ارزی	۳ ماه
۵۶	عدم رعایت مقررات ایمنی	۳ ماه
۵۷	تحصیل مال مسروقه	۶ ماه
۵۸	استفاده از اسکناس یا حواله جعلی	۵/۳ ماه
۵۹	استفاده از امضای جعلی مامور دولتی	۴ ماه
۶۰	مفقود شدن مدارک و اسناد معتبر	۱ ماه
۶۱	تضییع اموال دولتی	۵/۳ ماه
۶۲	جرائم رایانه ای	۵ ماه
۶۳	جرائم موضوع قانون کار	۵/۳ ماه
۶۴	جرائم مربوط به محیط زیست	۲ ماه
۶۵	تخریب اموال تاریخی و فرهنگی	۳ ماه
۶۶	بازداشت غیر قانونی	۳۰ روز تا ۲ ماه
۶۷	عکس برداری از اماکن ممنوعه	۵/۱ ماه
۶۸	حفر چاه غیر مجاز	۲ تا ۴ ماه
۶۹	اوراق کردن وسیله نقلیه بدون مجوز	۵/۱ ماه
۷۰	امتناع از استرداد طفل که به موجب قانون تحویل شده است	۵/۱ ماه
۷۱	جعل اسکناس داخلی یا خارجی	۴ ماه
۷۲	دسیسه و تقلب در کسب تجارت	۲ ماه
۷۳	نصب و استفاده از پلاک تقلبی	۱ ماه
۷۴	هتک حرمت اشخاص	۵/۱ ماه
۷۵	سرقت موجب حد	۵/۳ ماه
۷۶	سرقت موجب تعزیر	۵/۳ ماه
۷۷	غصب عناوین و مشاغل	۱ ماه
۷۸	شهادت کذب	۵/۲ ماه
۷۹	تهیه و ترویج سکه تقلبی	۵/۲ ماه
۸۰	محو یا شکستن مهر و پلمپ	۵/۱ ماه
۸۱	نگهداری و حمل و فروش تجهیزات ماهواره	۱ ماه
۸۲	معاونت و شرکت در قتل غیرعمدی	۶ ماه
۸۳	امتناع از انجام وظیفه قانونی	۱ تا ۳ ماه
۸۴	اخفای مقصرین یا متهمین	۳ ماه
۸۵	تقصیرات مقامات و مامورین دولتی	۵/۴ ماه
۸۶	تمرد نسبت به مامورین دولت در حین انجام وظیفه	۲ ماه

جدول شماره ۴ - حداکثر زمان اختصاص یافته جهت انجام امور اداری و دفتری در دادگاه‌های عمومی حقوقی

-ردیف	مراحل رسیدگی	مرجع	زمان (روز)	ماده قانونی
۱	ثبت دادخواست	دفتر شعبه	۱(فوری)	م ۴۹ ق.آ.د.م
۲	ثبت نقایص پرونده به وسیله مدیر دفتر	دفتر شعبه	۲	م ۵۴ ق.آ.د.م
۳	ابلاغ رفع نقص	اداره ابلاغ	۲	م ۳ ق.آ.د.م
۴	رفع نقص از تاریخ ابلاغ	خواهان	۱۰	م ۶۶ ق.آ.د.م
۵	ابلاغ رد دادخواست	اداره ابلاغ	۲	م ۳ ق.آ.د.م
۶	اعتراض به قرار رد	خواهان	۱۰	م ۵۴ ق.آ.د.م
۷	ارسال پرونده از دفتر به شعبه و دستور تعیین وقت توسط رئیس شعبه و بازگشت پرونده به دفتر	دفتر شعبه	۱	--
۸	اعاده پرونده به دفتر در صورت نقص از طرف دادگاه	شعبه	۱	--
۹	رفع نقص توسط خواهان	خواهان	۱۰	م ۶۶ ق.آ.د.م
۱۰	تعیین وقت دادرسی	دفتر	۳۰	به طور میانگین (شامل زمان ابلاغ نیز می‌شود)
۱۱	انشاء رای پس از پایان دادرسی	شعبه	۷	م ۲۹۵ ق.آ.د.م
۱۲	پاکنویس رای و امضا صادرکننده آن	دفتر/شعبه	۵	م ۲۹۷ ق.آ.د.م
۱۳	ابلاغ رای به طرفین دعوی	اداره ابلاغ	۲	م ۳۰۰ ق.آ.د.م
۱۴	واخواهی از تاریخ ابلاغ در صورت غیابی بودن	خوانده	۲۰	م ۳۰۶ ق.آ.د.م

جدول شماره ۵ - حداکثر زمان اختصاص یافته جهت انجام امور اداری و دفتری در دادگاه‌های عمومی جزایی

-ردیف	مراحل رسیدگی	مرجع	زمان (روز)	ماده قانونی
۱	ثبت شکایت	دفتر شعبه	۱(فوری)	م ۴۹.ق.آ.د.م
۲	ابلاغ وقت دادرسی	اداره ابلاغ	۲	م ۳.ق.آ.د.م
۳	اعاده پرونده به دادسرا در صورت کامل نبودن تحقیقات و برگشت آن به دفتر دادگاه	دفتر شعبه	۲۰ روز	--
۴	ارسال پرونده از دفتر شعبه و صدور دستور تعیین وقت توسط رئیس شعبه و بازگشت پرونده به دفتر	دفتر شعبه	۱	--
۵	تعیین وقت رسیدگی	دفتر	۳۰	به طور میانگین (شامل زمان ابلاغ نیز می‌شود)
۶	انشاء رای پس از پایان دادرسی	شعبه	۷	م ۲۱۲.ق.آ.د.ک
۷	پاکنویس رای و امضا صادر کننده آن	دفتر شعبه	۳	م ۲۱۳.ق.آ.د.ک
۸	ابلاغ دادنامه به طرفین	اداره ابلاغ	۲	م ۳۰۰.ق.آ.د.م
۹	واخواهی از تاریخ ابلاغ در صورت غیابی بودن	مشتکی عنه	۱۰	م ۱۸۰.ق.آ.د.ک

جدول شماره ۶ - گزارش پرونده‌هایی که در موعد مقرر تعیین تکلیف نشده است (پرونده‌های حقوقی)

نوع دعوی	تاریخ تنظیم دادخواست	مدت زمان مقرر	مشکل موجود		شرح مشکل	پیشنهاد مدیردفتر	پیشنهاد رئیس شعبه
			قضایی	اداری

رئیس شعبه................... مدیر دفتر شعبه................. دادرس

جدول شماره ۷ - گزارش پرونده‌هایی که در موعد مقرر تعیین تکلیف نشده است (پرونده‌های جزایی)

نوع جرم	تاریخ تنظیم کیفر خواست	مدت زمان مقرر	مشکل موجود		شرح مشکل	پیشنهاد مدیردفتر	پیشنهاد رئیس شعبه
			قضایی	اداری

رئیس شعبه................... مدیر دفتر شعبه........... دادرس