دعوی مطالبه دیه صدمات بدنی

رأی خلاصه جریان پرونده

آقای ع. الف. و خانم ر. ص.الف. دادخواست جداگانه ای با وکالت آقای ح. م. برعلیه آقای س. خ.م.ل. و شرکت بیمه د. و شرکت مسافربری بین المللی الف. به مدیریت آقای ک. ش. و شرکت خدمات ایران گردی و جهانگردی الف. به مدیریت آقای الف. و. به خواستۀ اولی (ع. ز. ) صدور حکم مبنی بر محکومیت خواندگان به پرداخت یکصد و دو میلیون وشش هزار ریال بابت تسبیب در ورود خسارت بدنی برابر گواهی پزشکی قانونی ت. با احتساب کلیه خسارات و هزینه های دادگستری و حق الوکاله و دوّمی (خانم ر. ص.) صدور حکم مبنی بر محکومیت خواندگان به پرداخت مبلغ یکصد و پنجاه و هفت میلیون و نود هزار ریال جهت تسبیب در ورود خسارت بدنی برابر گواهی پزشکی قانونی ت. با احتساب کلیه خسارات و هزینه های دادرسی و حق الوکاله منضم به مستندات و دلایل ابرازی به دادگستری ت. تقدیم و به طور جداگانه و مضموناً مرقوم داشته اند پیرو واژگونی اتوبوس به شماره انتظامی ... حامل زائران اعزامی به کشور س. در منطقه ... کشور ت. در تاریخ ۱۳۸۹/۳/۲۹ مجروح گردیده اند و به موجب گزارش حادثه تنظیمی از سوی پلیس کشور ت. خوانده آقای س. خ.م.ل. ۱۰۰% مقصر حادثه شناخته شده و تا به حال هیچ گونه دیه و خسارتی پرداخت نکرده است به محض ورود به کشور به پزشکی قانونی مراجعه کرده و هرکدام نسبت به جراحات وارده گواهی اخذ نموده اند با توجه به اینکه صورت وضعیت مسافری بین المللی مورخ ۱۳۸۹/۳/۲۸ ممهور به مهر شرکت بیمه د. بوده و شرکت مذکور بیمه سرنشینان اتوبوس را برعهده داشته است بنابراین تقاضای صدور حکم بر محکومیت خواندگان به پرداخت مبلغ مندرج در ستون خواسته با احتساب کلیه خسارات و هزینه های دادرسی مستنداً به مادۀ ۲۰ از قانون اصلاح قانون بیمه دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی مصوب ۱۳۸۷ و مواد ۳۰۸ الی ۳۱۲ قانون مدنی و مواد ۲و۱ قانون مسئولیت مدنی و مواد ۵۰۲و۵۱۹و۱۹۸ قانون آئین دادرسی مدنی را دارند. هردو پرونده در تاریخ ۱۳۹۲/۹/۹ به شعبه دوم دادگاه حقوقی ت. ارجاع گردیده و پس از تعیین وقت و ارسال نسخ ثانی و دعوت از طرفین در تاریخ ۱۳۹۲/۱۰/۲۵ جداگانه جلسۀ دادگاه با خواندۀ ردیف اول و سوم و مدیرعامل خوانده چهارم تشکیل گردید و وکیل خواهانها که در هردو پرونده آقای م. است اظهار داشته عرایض به شرح دادخواست تقدیمی است و لایحۀ خود را قرائت می کند وکیل خواندۀ اول در پرونده مربوط به آقای ع. ز. جهت ادامۀ دفاعیات ۲۴ ساعت استمهال می نماید. و وکیل خوانده سوم یعنی شرکت الف. مضموناً در هردو پرونده مرقوم داشته شرکت موکل وی در راستای تکلیف مادۀ ۱ قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مصوب ۱۳۸۷/۲/۳۱ به عنوان شخصیت حقوقی در قبال هرگونه حادثه وسایل نقلیه موجود خود را بیمه نموده است و مؤید آن صورتحساب خروج و تأییدیه صادره از سوی شرکت بیمه د. می باشد. بنابراین دعوی متوجه موکل نمی باشد و به صورت تضامنی و از بابت مسئولیت مدنی فاقد وجاهت قانونی است و در پرونده خانم ر. ص. در ادامه مرقوم داشته مضافاً به اینکه مطابق مادۀ ۱۰۳ قانون آئین دادرسی مدنی دعوی دیگری با موضوع واحد و ارتباط کامل در شعبۀ ۶ دادگاه حقوقی به کلاسۀ ۹۱۰۶۳۳ مطرح رسیدگی است که دارای سبق ارجاع می باشد. وکیل خواندۀ اول در دفاع مضموناً مرقوم داشته موکل وی مقصر حادثه اعلام شده و او به عنوان راننده با علم به اینکه وسیلۀ نقلیه برابر مدارک موجود دارای بیمه کامل می باشد اقدام به قبول مسئولیت نموده و بدون آن مدارک اجازۀ خروج از کشور داده نمی شد لذا مسئولیت موجود بر عهدۀ شرکت بیمه است که توسط خواهان به عنوان خواندۀ ردیف دوّم اعلام شده و متعهد پرداخت خسارات بر اساس قانون است و خسارت بدنی اعم است از دیه و غیره و ملاک عمل نیز مادۀ ۲۰ قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مصوب ۱۳۸۷ می باشد. لایحۀ دفاع وکیل مدافع خواهانها ضمیمه پرونده گردیده است و همچنین لایحۀ دفاعیه شرکت الف. پس از ختم جلسۀ رسیدگی رئیس شعبۀ دوّم دادگاه در تصمیم متخذه نسبت به هردو پرونده مرقوم داشته از آنجا که موضوع پروندۀ حاضر با کلاسۀ ۹۱۰۶۲۳ شعبۀ ۶ دادگاه حقوقی ت. ارتباط کامل دارد و منشأ هردو دعوی یکسان است و کلاسۀ یاد شده بنا به استعلام شفاهی از شعبه مذکور به سبق ارجاع هنوز در شعبه ۶ در جریان رسیدگی قرار دارد لذا در اجرای مادۀ ۱۰۳ قانون آئین دادرسی مدنی پرونده از آمار کسر و برای ارجاع به شعبه مزبور به نظر مقام محترم ارجاع برسد.و در ذیل تصمیم مذکور به استناد مادۀ یاد شده هردو پرونده جهت رسیدگی توأمان به شعبۀ ششم دادگاه عمومی حقوقی ت. ارجاع گردیده است. پرونده کلاسۀ ۹۱۰۶۲۳ مطرح رسیدگی در شعبۀ ۶ دادگاه حقوقی ت. بنا به دعوی آقای ج. ج. برعلیه شرکت سهامی بیمه د. و آژانس ایران گردی و جهانگردی الف. و شرکت مسافرتی الف. و آقای ک. ق. و آقای س. خ.م.ل. به خواسته: ۱- صدور حکم مبنی بر محکومیت خواندگان به پرداخت خسارت به مبلغ پانصد و هفتاد و نه میلیون و شصت هزار ریال بابت تسبیب در ورود و خسارت جانی با احتساب کلیه خسارات قانونی و هزینه های دادرسی و ۲- اعسار از پرداخت هزینه دادرسی تشکیل گردید. و خواهان مضموناً مرقوم داشته،شرکت الف. با همکاری دیگر خواندگان به ثبت نام و اعزام مسافرین جهت زیارت به کشور س. اقدام نموده اند که اتوبوس حامل مسافرین به شماره انتظامی مرقوم و به رانندگی آقای س. خ.م.ل. پس از تأیید صورت وضعیت مسافری بین المللی که در آن شرکت بیمه د. مسئولیت بیمه سرنشین را بعد از خروج از کشور برعهده گرفته و آن را تأیید و مهر نموده است. از مرز بازرگان خارج و در داخل خاک کشور ترکیه بنا به گزارش پلیس آن کشور براثر بی توجهی راننده اتوبوس به مقررات و عدم رعایت شرایط لازم و تنظیم سرعت اتوبوس واژگون شده و راننده مقصر شناخته شده است و خواهان به شدت مجروح و مصدوم گردیده و مطابق گواهی پزشکی قانونی توان و کارایی یک دست خویش را بطور کامل از دست داده است لذا تقاضای محکومیت خواندگان به پرداخت مبلغ خواسته را دارد و بیش از دو سال است که شغل خود را از دست داده و لذا قادر به تأمین هزینه دادرسی نبوده و خواهان صدور حکم بر اعسار خویش از پرداخت هزینه دادرسی می باشد و تصویر مدارک ادعایی را ابراز نموده است. طرفین دعوت گردیده اند در تاریخ ۱۳۹۱/۱۱/۱۵ جلسۀ دادگاه جهت بررسی ادعای اعسار خواهان تشکیل گردیده از گواهان تعرفه شده تحقیق شده و حکم اعسار خواهان از پرداخت هزینه دادرسی صادر گردیده است.مدیر دفتر مسافرتی الف. با تقدیم لایحۀ دفاعیه مضموناً مرقوم داشته اتوبوس حامل مسافران بر اساس مادۀ ۲۰ قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مصوب ۱۳۸۷ توسط بیمه د. تمامی سرنشینان آن بیمه گردیده که اصل صورتحساب شماره ۴۱۹۳۱ در اختیار شرکت سهامی بیمه د. قرار دارد چنانچه اتوبوس در طول زمان تردد دچار حادثه گردد و به تبع آن خسارات مالی و جانی به مسافران وارد شود شرکت بیمه مسئول پرداخت خسارات وارده خواهد بود و با توجه به گزارش پلیس کشور ت. راننده مقصر اصلی بروز حادثه بوده و به تبع آن شرکت بیمه د. مسئول پرداخت خسارات وارده به مسافران می باشد صرفنظر از اینکه بنا به اطلاع واصله خواهان خسارت خود را از طریق بیمه در کشور ت. وصول نموده است لذا تقاضای رد دعوی خواهان برعلیه خود را دارد، کارشناس حقوقی شرکت بیمه د. نیز لایحۀ دفاعیه ای تقدیم نموده که چکیده مطالب آن عبارتند از اینکه ۱- حسب اطلاع خواهان خسارت خود را از بیمه کشور ت. دریافت کرده لذا مطالبۀ مجدد آن فاقد وجاهت شرعی و قانونی است ۲- قرارداد شرکت متبوع با بیمه گزار فقط مشمول غرامات فوت و نقص عضو خواهد بود و دیات مورد ادعای خواهان ارتباطی به قرارداد و تعهد شرکت متبوع ندارد ۳- مستدعیست مراتب وصول خسارت توسط خواهان از بیمه گر ت. از طریق کنسول گری استعلام شود لذا تقاضای رد ادعای خواهان را دارد. در تاریخ ۱۳۹۲/۴/۲ جلسۀ دادگاه با حضور خواهان و خواندگان ردیف اول و وکیل خوانده ردیف سوم و ردیف پنجم تشکیل شده خواهان خواسته خود را تکرار کرده خوانده ردیف پنجم آقای خ.م.ل. بیان داشته من راننده اتوبوس بودم قبول دارم تصادف در ترکیه اتفاق افتاد اتوبوس بیمه دارد اطلاع ندارم چرا پرداخت نشده البته خواهان در کشور ت. خسارت دریافت کرده است مدیر عامل شرکت الف. نیز مطالب قبلی را تکرار کرده و اظهار داشته بیمه مسئول است و شرکت متبوع وی مبرا از مسئولیت است وکیل شرکت بین المللی الف. نیز مطالب قبلی را تکرار نموده و با ذکر اینکه شرکت موکل وی به وظایف قانونی عمل کرده و اتوبوس را بیمه نموده لذا دعوا توجهی به آن ندارد (موضوع از سرکنسولگری در ت. استعلام شده که در پاسخ اطلاعات مبسوطی از خواسته شده تا بتوانند موضوع را بررسی کنند و ظاهراً دادگاه نیازی به ادامه ندیده) در ادامه مدیر دفتر شرکت مسافرتی الف. و کارشناس حقوقی شرکت بیمه د. لوایحی تقدیم نموده اند که تکرار مطالب قبلی است در تاریخ ۱۳۹۲/۲/۳ جلسۀ دادگاه با شرکت طرفین تشکیل گردید، و وکیل آقای خ.م.ل. راننده اتوبوس اظهار داشته به لحاظ بیمه بودن اتوبوس موکل وی فاقد مسئولیت است النهایه در تاریخ ۱۳۹۳/۹/۱۰ جلسۀ دادگاه با حضور خواهانها، آقای ج. ج. و ع. ز. و وکیل وی خانم ر. ص. و خواندگان نماینده بیمه د. و مدیر الف. و وکیل الف. و وکیل راننده تشکیل گردید، خواهانها و وکیل ایشان بیان کرده اند خواسته به شرح دادخواست تقدیمی است و خواندگان به جز شرکت بیمه د. خود را مبرا از مسئولیت اعلام کرده و اظهار داشته اند مسئولیت پرداخت خسارات ادعایی بر عهدۀ شرکت بیمه د. است و نماینده بیمه د. نیز دفاعیات قبلی را تکرار کرده و مضموناً اظهار داشته تعهد شرکت صرفاً در خسارات منجر به فوت و نقص عضو است لذا نسبت به خواهانها که نقص عضو نداشته اند چیزی تعلق نمی گیرد و آقای ج. از کشور ت. خسارت دریافت کرده لذا بیمه مبلغی پرداخت نمی کند و وکیل خواهانها بیان کرده بر اساس صورت وضعیت که ممهور به مهر شرکت بیمه است و حق بیمه دریافتی چندین برابر حق داخلی است متعهد به پرداخت خسارات دیه و صدمات است و آقای ج. نیز اظهار داشته از شرکت بیمه گر ت. مبلغ سی میلیون خسارت دریافت کرده است دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و با استدلال به اینکه مضموناً: در خصوص وقوع حادثه و مصدومیت خواهانها راننده آقای س. خ.م.ل. مقصر شناخته شده است و بر اساس قرار داد شرکت بیمه با شرکت پایانه های حمل و نقل کشور و بیمه د. در پرداخت خسارت وارده به مسافران اتوبوس تصادفی متعهد شده است و خواهانها جزو لیست مسافران بیمه شده در نزد شرکت د. می باشند لذا بر اساس اسناد و مدارک مربوط به صدمات و جراحات وارده به خواهانها و گواهی قطعی پزشکی قانونی دادگاه دعوی خواهانها را وارد دانسته و به استناد مادۀ ۲۰ از قانون اصلاح قانون بیمه دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی و مواد ۱و۲ قانون مسئولیت مدنی و ۱۰و۲۱۹و۲۲۱ قانون مدنی و ۱۹۸ و ۵۱۵ و ۵۱۹ قانون آئین دادرسی مدنی حکم به الزام خوانده ردیف اول (شرکت بیمه د.) به عنوان متعهد در قبال تقصیر خوانده ردیف دوّم آقای س. خ.م.ل. به پرداخت مندرج در دادنامۀ درحق خواهانها به همراه هزینه های دادرسی و حق الوکاله وکیل صادر نموده و در خصوص دعوی خواهانها به طرفیت خواندگان ردیفهای سوم و چهارم و پنجم و آقای ک. ق. به لحاظ عدم توجه دعوی به استناد مواد ۸۴ و ۸۹ قانون آئین دادرسی قرار رد دعوی صادر نموده است. پس از ابلاغ رای به طرفین دادنامۀ شماره ۰۸۳۷-۹۳۰ صادره از شعبه ششم دادگاه عمومی حقوقی ت. به لحاظ انقضاء مهلت تجدیدنظر خواهی و به استناد بند ۱ از شق الف مادۀ ۳۶۷ قانون آئین دادرسی مدنی مورد فرجام خواهی وکیل شرکت سهامی بیمه د. واقع گردید و وکیل مذکور با ذکر مطالب تکراری قبلی مبنی بر عدم تعلق خسارت ناشی از جرح مطابق بیمه نامه و تعهدات شرکت صرفاً شامل خسارت فوت و نقص عضو می باشد و اینکه آقای جلالی خسارت خود را از بیمه گر ترکیه دریافت نموده لذا مستحق اخذ دوباره آن نیست و اینکه هرچند بیمه گر قائم مقام مقصر است لکن صرف تقصیر یکی از ارکان اساسی تشکیل پرونده خسارت بیمه گر است ولی شرط کافی در پرداخت خسارت نمی باشد. و باید تمامی مدارک مربوط به حادثه و مکمل پرونده، تحویل شخص بیمه گر شود. و در حکم فرجام خواسته حتی به سقف ریالی تعهدات توجهی نشده لذا تقاضای نقض دادنامه را دارد. سایر اصحاب دعوی نیز با تقدیم لایحه ای تقاضای ابرام دادنامۀ فرجام خواسته را نموده اند پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور به این شعبه ارجاع گردیده است. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای حسین اکبری عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد:

رأی شعبه دیوان عالی کشور

استفهام از خواستۀ خواهان مطالبه دیه و ارش صدمات بدنی ناشی از وقوع حادثه تصادف و تقصیر خواندگان در سبب ایجاد آن است که تحت عنوان خسارت با تعیین رقم ریالی مشخص و معین مورد مطالبه قرار گرفته است با عنایت به اینکه در فرض احراز ادعا یعنی وقوع تصادف و احراز تقصیر باعث آن مطابق قانون مجازات اسلامی، الزام قانون امر پرداخت دیه و ارش صدمات وفق گواهی پزشکی قانونی می باشد، مطالبۀ رقم ریالی به عنوان خسارت جایگاه قانونی ندارد لذا طرح دعوی به نحو کنونی به لحاظ مقررات مادۀ ۲ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی و این که تکلیف به پرداخت خسارت به عنوان دیه و ارش، منطبق با موازین قانونی نمی باشد، دعوی قابلیت استماع نداشته است به لحاظ مراتب مذکور مستند به بند دوّم ماده ۳۷۱ قانون مذکور با نقض رای به تجویز بند الف مادۀ ۴۰۱ همان قانون رسیدگی مجدد را به شعبه هم عرض دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می نماید و مقرر می دارد پرونده به مرجع مربوطه اعاده شود.
شعبه اول دیوان عالی کشور - عضو معاون و عضو معاون
حسین اکبری - عنایت حیاتی