دفاع مهدورالدم بودن مقتول در روند دادرسی

رأی خلاصه جریان پرونده

(در پی گزارش قبلی این شعبه) آقایان ۱- ع.، ۶۵ ساله، ۲- ی.، ۲۴ ساله، ۳- س.، ۴۲ ساله، ۴- الف.، ۴۳ ساله، متهم‌اند، اولی و سومی به معاونت در قتل مرحوم غ. و دومی متهم است به مباشرت در قتل عمدی مرحوم مذکور توسط سلاح گرم و نگهداری سلاح جنگی که با شکایت اولیای‌دم مورد تعقیب قرار گرفته‌اند و اصل موضوع حسب محتوای پرونده در رابطه با اتهام ناموسی بوده است که آقای م. در تاریخ ۱۳۹۱/۰۸/۱۹ می‌گوید: حدود دو سه سال پیش فردی به نام ه. به من گفت خانم شما(م.) با فردی به نام غ. (مقتول) رفیق است و من سراغ زنم رفتم و او را کتک زدم و او انکار نمود بعد این مسئله را با برادرش آقای ی. در میان گذاشتم و تصمیم گرفتیم که امکانات از من اقدام از ی. باشد. سپس ما مقتول را تعقیب نمودیم و ی. به مقتول چهار تیر شلیک نمود و پدرزنم هم از موضوع خبر داشت ولی زمان آن را نمی‌دانست و همین مضمون را در صفحه ۳۸ پرونده تکرار نموده و معاونت در قتل عمدی را قبول کرده است. البته متهم در تاریخ ۱۳۹۲/۱۲/۰۵ قاتل را پدرزن خود یعنی متهم ردیف اول ع. معرفی نموده و آقای ع. معروف به الف. در مورخ ۱۳۹۱/۱۱/۰۲ عنوان داشته است که: من سلاح را مخفی نمودم و می‌گوید: من به ی. گفتم تو که مرحوم را نکشته‌ای چرا فرار کردی؟ گفت: پدرم گفت و م. در تاریخ ۱۳۹۱/۰۸/۲۳ عنوان نموده: بالاجبار با غ. ارتباط برقرار کردم و ... ضمناً عکس‌هایی وجود دارد که منتسب به خانم و مقتول است و متهم ردیف دوم ی. قتل را منتسب به م. و ع. می‌کند و می‌گوید نمی‌داند کدام کشته‌اند و اولیای‌دم از ی. به‌عنوان مباشر و از م. و ع. به‌عنوان معاون در قتل شکایت نموده‌اند و از الف. به‌عنوان مخفی نمودن متهم به قتل شکایت نموده‌اند و درخواست قصاص کرده‌اند. هرچند متهم ردیف اول در مراحل اولیه(صفحه ۲۷۳،۲۶۵) اعتراف به قتل توسط خود نموده. مع‌ذلک با عنایت به قرائن و شواهد علم آور که موجب علم و یقین شده مبنی بر این‌که قاتل ی. است توسط سلاح گرم غیرمجاز و دیگر اتهامات متوجه متهمین دیگر است و شرایط دفاع مشروع در پرونده امر محقق نیست چون این امور و اقدامات در هنگام تجاوز رخ نداده است. نهایتا دادگاه در دادنامه شماره ۰۰۰۲۰- ۱۳۹۳/۰۶/۱۲ ردیف دوم را به قصاص نفس با پرداخت سهم دیه صغار توسط بقیه اولیاء دم و ردیف ۱ و ۳ به‌عنوان معاونت در قتل، هرکدام را به پنج سال حبس از درجه ۳ و ردیف چهارم را از باب اخفا متهم ردیف دوم، به یک سال حبس و از باب نگه‌داری و مخفی نمودن سلاح، هر یک را به یک سال حبس محکوم نموده و ... و رأی صادره مورد اعتراض وکلای متهمین و وکیل متهم ردیف دوم قرار گرفته و پرونده به این شعبه از این دیوان عالی کشور ارسال شده است.

رأی شعبه دیوان عالی کشور

با توجه به این‌که حسب محتویات پرونده و تحقیقات انجام‌شده و مندرجات رأی تجدیدنظرخواسته، انگیزه ارتکاب قتل، مسئله ناموسی بوده که دادگاه نیز در رأی صادره صریحاً نسبت به آن اذعان داشته است و صرفاً با این استدلال که شرایط دفاع مشروع (که عوامل موجهه جرم است) فراهم نبوده رأی قصاص صادر نموده است. درحالی‌که در مانحن‌فیه موضوع اعتقاد به مهدورالدم بودن مقتول مطرح و موضوع نیاز به تحلیل و بررسی و اظهارنظر دارد، لذا صدور حکم قصاص موجه نبوده و از این حیث دادنامه تجدیدنظر خواسته شماره ۲۰ – ۱۳۹۳/۰۶/۱۲ صادره از شعبه کیفری استان ... مستقر در شهرستان ... مستنداً به بند ۲ شق ب ماده ۲۶۵ قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد و بررسی موضوع اعتقاد به مهدورالدم بودن مقتول و اتخاذ تصمیم مقتضی و صدور رأی به همان دادگاه ارجاع می‌گردد. بدیهی است در فرض اثبات اعتقاد به مهدورالدم بودن مقتول نیز نوع قتل از عمدی بودن خارج نخواهد شد و مورد از موارد پرداخت دیه و تعزیر خواهد بود.
شعبه ۲۷ دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار
مرتضی فاضل - عزیزالله رزاقی