رابطه سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت

رأی دادگاه بدوی

در خصوص دعوی آقای س. ط. و ح. ل. به وکالت از آقای م. م. به طرفیت آقایان ۱- ح. ۲- ج. شهرت هر دو م.ط. به خواسته صدور حکم مبنی بر تخلیه مورد اجاره با پرداخت حق کسب و پیشه یا تجارت با جلب نظر کارشناس به لحاظ نوسازی و تجدید بنا، توضیح اینکه وکلای خواهان اظهار داشته‌اند موکل مالک ۶ دانگ عرصه پلاک‌های ثبتی ... و ... الی ... و ... فرعی از ... اصلی بخش ۲ تهران به انضمام ۴ دانگ از ۶ دانگ سرقفلی ۱ باب مغازه به پلاک شهرداری ... از پلاک‌های مذکور بوده، حسب گواهی موجر و مالک قبلی و مطابق سند رسمی اجاره ... مورخ ۱۳۷۷/۱۰/۲۳ دفترخانه اسناد رسمی ... تهران، خواندگان بر اساس قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۵۶ مالک حق کسب و پیشه ۱ باب مغازه مزبور می‌باشند، با عنایت به تصمیم موکل مبنی بر تخریب و نوسازی و گواهی صادره از شهرداری منطقه ۱۲ تهران، خواسته فوق مورد استدعاست، خواندگان تقاضای صدور رأی قانونی را نموده‌اند. دادگاه در خصوص خواسته مزبور قرار ارجاع امر به کارشناس صادر، النهایه هیات ۳ نفره کارشناسان به موجب نظریه تقدیمی مورخ ۱۳۹۳/۹/۲۲ حق کسب و پیشه ملک موصوف را بدون احتساب حق سرقفلی به مبلغ ۲/۲۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال تعیین و برآورد نموده‌اند نظریه مزبور مصون از ایراد و اعتراض قرار گرفته است. مع‌الوصف دادگاه با توجه به محتویات پرونده و با عنایت به اینکه نظریه مزبور مغایرتی با اوضاع و احوال محقق قضیه ندارد، دعوی خواهان را ثابت و محرز تشخیص، مستنداً به ماده ۱۹۸ ق.آ.د.م و بند ۱ ماده ۱۵ قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۵۶ با رعایت ماده ۲۷ قانون اخیرالذکر حکم به تخلیه مورد اجاره موصوف و اعطای ۲ ماه مهلت از تاریخ ایداء مبلغ مزبور پس از قطعیت دادنامه، بابت حق کسب و پیشه در حق خواهان‌ها به نحو بالمناصفه صادر و اعلام می‌نماید. ضمناً موجر مستنداً به ماده ۲۸ قانون مزبور مکلف است مبلغ تعیین شده بابت حق کسب و پیشه را ظرف ۳ ماه از تاریخ ابلاغ حکم قطعی در صندوق دادگستری تودیع یا ترتیب پرداخت آن را به مستأجر بدهد و الا حکم مزبور ملغی الاثر خواهد شد. رأی صادره حضوری، ظرف مدت ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان تهران است.
رئیس شعبه ۲۰ دادگاه حقوقی تهران - محمدباقر سروی

رأی دادگاه تجدیدنظر استان

در خصوص تجدیدنظرخواهی آقایان ۱-ج. ۲- ح. شهرت هر دو م.ط. به طرفیت آقای م. م. (با وکالت آقای س. ط.) نسبت به دادنامه شماره ۹۶۹-۱۳۹۳/۱۰/۲۸ صادره از شعبه بیستم دادگاه عمومی حقوقی تهران که طی آن حکم بر تخلیه مغازه استیجاری با پرداخت ۲/۲۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال حق کسب و پیشه صادر گردیده است اولاً دادنامه در قسمت مربوطه به تخلیه ملک با عنایت به صدور پروانه ساخت که همان گواهی تجدید بنا می‌باشد مواجه با اشکالی نیست این دادگاه ضمن رد تجدیدنظرخواهی این قسمت از دادنامه را تأیید می‌نماید. ثانیاً قسمت دیگر دادنامه در خصوص میزان حق کسب و پیشه مورد اعتراض تجدیدنظرخواهانها می‌باشد که این اعتراض وارد است زیرا کارشناسان چه کارشناسی اولیه و سپس هیات سه ‌نفره کارشناسان حق کسب و پیشه و سرقفلی را مبلغ ۷/۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال تعیین و سپس سرقفلی را از حق کسب و پیشه تفکیک نموده و مبلغ ۲/۲۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال به‌ عنوان حق کسب و پیشه تعیین کرده‌اند که این امر صحیح نیست زیرا در قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۵۶ تفاوتی بین این دو مفهوم نبوده و به عبارتی مترادف با یکدیگر می‌باشند. به هرحال آنچه را که در بادی امر مستأجر به موجر به‌ عنوان سرقفلی پرداخت می کرد به‌ عنوان یکی از فاکتورهای تعیین حق کسب و پیشه و تجارت لحاظ می‌گردید. بنابراین دادنامه تجدیدنظرخواسته از این حیث مخدوش است، این دادگاه ضمن نقض این بخش از دادنامه میزان حق کسب و پیشه و تجارت مستاجرین را مبلغ ۷/۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال تعیین می‌نماید این رأی به استناد ماده ۳۵۸ قانون آئین دادرسی مدنی صادر و قطعی می‌باشد.
رئیس و مستشار شعبه ۲۸ دادگاه تجدیدنظر استان تهران
قاسم توکلی - رمضان نامدار