رای وحدت رویه شماره ۱۰۴ مورخ ۱۳۹۵/۰۲/۲۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

تاریخ: ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۵

کلاسه پرونده: ۹۵/۲۷۵

شماره دادنامه: ۱۰۴

شاکی: رئیس دیوان عدالت اداری

موضوع رای: در صورت اعتراض مودیان و کارمندان نسبت به کسر اضافه بر مبلغ و ماخذ واقعی مالیات بر حقوق ابتدا باید به هیات های حل اختلاف مالیاتی مراجعه کنند.

گردش کار: رئیس هیات مدیره و مدیرعامل وقت شرکت خدمات هوایی آسمان به موجب نامه شماره م/۲۱۶۵/۰۱-۱۷/۹/۱۳۸۸ اعلام کرده است که در موضوع دادخواست کارکنان این شرکت به طرفیت سازمان امور مالیاتی و به خواسته الزام به استرداد اضافه مالیات کسر شده، شعب دیوان عدالت اداری حکم بر وارد دانستن شکایت صادر کرده اند. نامبرده با ارائه آراء مذکور، اعمال ماده ۴۴ قانون دیوان عدالت اداری (ماده ۹۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲) و صدور رای ایجاد وحدت رویه را خواستار می‌شود. با توجه به این که در خصوص موضوع، شعبه ۱۴ دیوان عدالت اداری رای شماره ۶۸۵- ۲۱/۶/۱۳۸۹ را صادر کرده بود و در این رای شعبه مذکور پیش از طرح موضوع در هیاتهای حل اختلاف مالیاتی، شعبه دیوان عدالت اداری را در رسیدگی به خواسته صالح تشخیص نداده بود، رئیس وقت دیوان عدالت اداری پرونده را در اجرای ماده ۴۳ قانون دیوان عدالت اداری (ماده ۸۹ قانون فعلی تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲) برای رفع تعارض و صدور رای وحدت رویه به هیات عمومی ارجاعمی کند.

خلاصه آراء به قرار زیر است:

الف: شعب ۱۳ و ۱۱، ۱۰، ۹ دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده های کلاسه ۸۸/۹/۱۱، ۸۸/۱۰/۴۶۶، ۸۷/۱۱/۵۶۶، ۸۷/۱۱/۵۶۵، ۸۷/۱۱/۵۶۴، ۸۷/۱۱/۵۶۲، ۸۷/۱۱/۵۶۳، ۸۷/۱۱/۵۵۸، ۸۷/۱۱/۵۶۰ و ۸۸/۱۳/۱۴۴ با موضوع دادخواست آقایان احمدمیرزا حسنی، قاسم شعبانیان، داود جردکانی، کاظم رحمتی، حسین شریفی مقدم، سیدمحمود شیشی،محمود صالح کندران، اسدالله حاجی باقری، محمد علیخانی، ابراهیم فیروزبخت به طرفیت ۱- شرکت خدمات هواپیمایی کشور آسمان ۲- وزارت امور اقتصاد و دارایی و به خواسته الزام به کسر مالیات حقوق به ماخذ جدول مالیاتی کارکنان بخش دولتی و استرداد مالیات اضافه پرداختی، به موجب آراء شماره ۵۷۲-۱۰/۶/۱۳۸۷، ۴۱۸۹-۲۶/۱۰/۱۳۸۸، ۱۸۵۲-۱۷/۱۲/۱۳۸۷، ۱۸۵۱-۱۷/۱۲/۱۳۸۷، ۱۸۵۰-۱۷/۱۲/۱۳۸۷، ۱۸۴۸-۱۷/۱۲/۱۳۸۷، ۱۸۴۹-۱۷/۱۲/۱۳۸۷، ۱۸۴۴-۱۷/۱۲/۱۳۸۷، ۱۸۴۶-۱۷/۱۲/۱۳۸۷ و ۱۱۷۸-۲۷/۸/۱۳۸۸ ضمن پذیرش صلاحیت شعبه دیوان در رسیدگی به موضوع، حکم مقتضی راجع به خواسته صادر کرده اند.

ب: شعبه ۱۴ دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۸/۱۴/۱۶۲۲ با موضوع دادخواست آقای داریوش فرزانه به طرفیت ۱- شرکت خدمات هواپیمایی کشوری آسمان ۲- سازمان امور مالیاتی کل کشور و به خواسته الزام خواندگان به کسر مالیات حقوق به ماخذ جدول مالیاتی کارکنان بخش دولتی و استرداد مبالغ کسر شده اضافه دریافتی به موجب رای شماره ۶۸۵- ۲۱/۶/۱۳۸۹ به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است:

با ملاحظه اوراق پرونده نظر به این که شاکی نسبت به محاسبه و دریافت مالیات حقوق بر مبنای نرخ جدول کارکنان بخش خصوصی معترض بوده و خواستار محاسبه و دریافت مالیات حقوق به نرخ حدول کارکنان بخش دولتی می‌باشد که در نتیجه اختلاف فی مابین طرفین در میزان مالیات حقوق قابل محاسبه و وصول است و به حکم ماده ۲۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم مرجع رسیدگی به کلیه اختلافهای مالیاتی جز در مواردی که ضمن مقررات این قانون مرجع رسیدگی پیش بینی شده هیات حل اختلاف مالیاتی است بنابراین و با وجود این که اختلاف مالیاتی حادث شده لزوما باید در مرجع حل اختلاف مالیاتی مورد رسیدگی واقع و رای مقتضی قانونی در باب اختلاف حادثه صادر گردد و پس از قطعی شدن رای هیات حل اختلاف مالیاتی در صورت معترض بودن ذی نفع خصوصی به آن رای می‌تواند با تقدیم دادخواست به طرفیت مرجع صادر کننده رای قطعی در دیوان عدالت اداری و ذکر دلایل و مبانی اعتراض خود نقض رای صادر شده را بخواهد و به دلالت محتویات پرونده کلاسه ۱۴/۸۸/۵۵۶ این شعبه که موضوع اختلاف محاسبه و دریافت مالیات به نرخ بخش خصوصی یا دولتی بوده هیات حل اختلاف مالیاتی نسبت به موضوع اختلاف رسیدگی و انشای رای نمود که در مقام اعتراض به رای صادر شده به دیوان تقدیم دادخواست گردید موید صحت استنباط شعبه دیوان می‌باشد و راجع به استرداد مبالغ مکسوره اضافی هرچند صحت و سقم آن موکول به رسیدگی در هیات حل اختلاف مالیاتی است بابت محاسبه مالیات به نرخ دولتی یا خصوصی، اما بر فرض صحت و تحقق دریافت مالیات اضافی طبق ماده ۲۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم در صورت درخواست استرداد از طرف مودی و وارد ندانستن آن از سوی اداره امور مالیاتی مودی می‌تواند ظرف سی روز ازتاریخ اعلام نظر اداره یاد شده از هیات حل اختلاف مالیاتی درخواست رسیدگی کند و رای هیات حل اختلاف مالیاتی در این مورد قطعی و غیر قابل تجدیدنظر است، بنابراین ادعای اضافه دریافتی و استرداد هم باید در هیات حل اختلاف مالیاتی رسیدگی و انشای رای قطعی گردد. بنا به مراتب مذکور و از آنجا که قبل از رسیدگی موضوع اختلاف در هیات حل اختلاف مالیاتی و انشای رای قطعی تقدیم دادخواست به دیوان فاقد مجوز قانونی بوده و قابل استماع و رسیدگی نمی‌باشد قرار رد آن و اعلام می‌گردد. رای دیوان قطعی است.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۸/۲/۱۳۹۵ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

الف- بین رای شماره ۶۸۵-۲۱/۶/۱۳۸۹ شعبه ۱۴ دیوان عدالت اداری و آراء شماره ۵۲۷-۱۰/۶/۱۳۸۸ شعبه ۹، ۴۱۸۹-۲۶/۱۰/۱۳۸۸ شعبه ۱۰، ۱۸۴۴ و ۱۸۴۶و ۱۸۴۸ و ۱۸۴۹ و ۱۸۵۰ و ۱۸۵۱ و ۱۸۵۲-۱۷/۱۲/۱۳۸۷ و ۱۱۷۸-۲۷/۸/۱۳۸۸ شعبه ۱۳ دیوان عدالت اداری از این حیث که برای استرداد مالیات اضافی، بدوا باید موضوع در سازمان امور مالیاتی و هیاتهای حل اختلاف مالیاتی مورد رسیدگی قرار گیرد و یا این که شعب دیوان عدالت اداری صالح به رسیدگی هستند، تعارض محقق است.

ب- به موجب ماده ۸۷ قانون مالیاتهای مستقیم مقرر شده است « اضافه پرداختی بابت مالیات بر درآمد حقوق طبق مقررات این قانون مسترد خواهد شد مشروط بر این که بعد از انقضای تیر ماه سال بعد تا آخر آن سال با درخواست کتبی حقوق بگیر از حوزه مالیاتی محل سکونت مورد مطالبه قرار گیرد. حوزه مالیاتی مذکور موظف است ظرف سه ماه از تاریخ تسلیم درخواست رسیدگی های لازم را معمول و در صورت احراز اضافه پرداختی و نداشتن بدهی قطعی دیگر در آن حوزه مالیاتی نسبت به استرداد اضافه پرداختی از محل وصولی های جاری اقدام کند. در صورتی که درخواست کننده بدهی قطعی مالیاتی داشته باشد، اضافه پرداختی به حساب بدهی مزبور منظور و مازاد مسترد خواهد شد». در ماده ۲۴۲ همان قانون نیز اداره امور مالیاتی موظف شده است در هر مورد که به علت اشتباه در محاسبه، مالیات اضافی دریافت شده است و همچنین در مواردی که مالیاتی طبق مقررات این قانون قابل استرداد می‌باشد، وجه قابل استرداد را از محل وصولی جاری ظرف یک ماه به مودی پرداخت کند. در مواردی نیز که اداره امور مالیاتی درخواست استرداد از طرف مودی را وارد نداند مطابق ماده ۲۴۳ قانون یاد شده، مودی می‌تواند ظرف سی روز از تاریخ اعلام نظر اداره امور مالیاتی، از هیاتهای حل اختلاف مالیاتی درخواست رسیدگی کند. نظر به مقررات فوق الذکر، در مواردی که مودی مدعی است مالیاتی از او اضافه کسر شده است و استرداد آن را مطالبه می کند در ابتدا باید به اداره امور مالیاتی مراجعه کند، در صورتی که اداره امور مالیاتی ادعا را پذیرفت، طبیعتا مبلغ اضافی را مسترد خواهد کرد و اگر ادعا را وارد ندانست، مودی می‌تواند به هیاتهای حل اختلاف مالیاتی مراجعه کند و تصمیم هیاتهای مذکور قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری است. بنابراین در مواردی که مودی و از جمله کسانی که مدعی هستند مالیات بر حقوق آنها، اضافه برمبلغ و ماخذ واقعی به اداره امور مالیاتی پرداخت شده است و استرداد آن را مطالبه می کنند، در ابتدا باید به اداره امور مالیاتی و عنداللزوم و حسب مورد به هیاتهای حل اختلاف مالیاتی مراجعه کنند، در نتیجه ادعای آنان در بدو امر در دیوان عدالت اداری قابل استماع نیست و به همین دلیل رای شعبه چهاردهم دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه ۶۸۵- ۲۱/۶/۱۳۸۹ صحیح و موافق مقررات تشخیص می‌شود. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.

محمدکاظم بهرامیرئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری