رای شماره ۱۱۲۰ مورخ ۱۳۹۶/۱۱/۰۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۱۲۰

تاریخ دادنامه: ۳/۱۱/۱۳۹۶

کلاسه پرونده: ۹۶/۳۸۶

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای بهرام پاک زاد

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند یک «۱» نامه شماره ۲۰۷۱/۲۰۹/د-۱۸/۴/۱۳۹۳ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی اصفهان

گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه پیوست آن ابطال بند یک «۱» نامه شماره ۲۰۷۱/۲۰۹/د-۱۸/۴/۱۳۹۳ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

" با سلام و احترام:

اینجانب مراتب شکایت خود را به شرح ذیل اعلام داشته تقاضای رسیدگی دارم:

۱- مقدمتاً به استحضار حضرتعالی می رساند در سال ۱۳۷۵ با مدرک دکتری عمومی به استخدام دانشگاه علوم پزشکی اصفهان درآمدم تا اینکه در سال ۱۳۹۱ با اخذ تخصص و از طریق فراخوان هیات علمی، تبدیل وضعیت گردیده و طبق حکم کارگزینی به عضویت هیات علمی درآمدم. لازم به توضیح است که طبق نامه شماره ۲۱۹۲/۷۰-۱۹/۱۰/۱۳۹۱ بیمارستان گلدیس شاهین شهر که خطاب به معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مرقوم یافته ذخیره مرخصی اینجانب تا پایان سال ۱۳۹۰ بالغ بر ۳۴۰ روز بوده است. فی الحال مدیرکل دفتر منابع انسانی وزارت بهداشت طی نامه شماره ۲۰۷۱/۲۰۹/د-۱۸/۴/۱۳۹۳ اعلام داشته که (مانده مرخصی اعضای هیات علمی که قبل از تبدیل وضعیت به صورت غیر هیات علمی مشغول به خدمت بوده اند قابل احتساب و ذخیره نبوده و می‌بایست قبل از تبدیل وضعیت ایشان به هیات علمی بازخرید گردد.) متن بند ۱ نامه با قوانین موضوعه و رای وحدت رویه دیوان عدالت اداری به دلایل ذیل الذکر مغایر است.

۲- به موجب رای وحدت رویه شماره ۲۶۹-۲۸/۷/۱۳۸۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری نظر به اینکه استفاده از مرخصی سالانه موضوع ماده ۴۷ قانون استخدام کشوری از حیث مدت و زمان آن منوط به تقاضای مستخدم دولت و موافقت مقام مسئول می‌باشد به لحاظ وضع قاعده آمره قابل اعمال محدودیت نبوده و برخلاف قانون تشخیص داده شده است. لازم به ذکر است شغل اینجانب به گونه ای بوده که هر وقت درخواست اعطای مرخصی و استفاده از آن را نموده ام به دلیل کمبود نیرو با آن مخالفت شده و عملاً از حق استفاده از مرخصی محروم مانده ام. فی الحال نیز می گویند که مرخصی های استفاده نشده قابل احتساب نیست. (دلیل آن را به صورت شفاهی سکوت قانون اعلام نموده‌اند حال آن که قانون در این خصوص ساکت نبوده و اطلاق و عموم قانون گویای صورت مسئله است و با کمی استدلال حقوقی قابل استنباط است.)

۳- به موجب ماده ۴۷ قانون استخدام کشوری مستخدمین رسمی دولت حق استفاده سالی یک ماه مرخصی با استفاده از حقوق و فوق العاده های مربوطه را دارند. همچنین مستنبط از تبصره ذیل ماده ۳ قانون نحوه تعدیل نیروی انسانی دستگاههای دولتی، مستخدم رسمی می‌تواند هنگام تقاضای بازنشستگی، حقوق و فوق العاده های مربوط به ایام مرخصی های استحقاقی استفاده نشده خود را مطالبه نموده و یا تقاضا نماید در احتساب سابقه خدمت اضافه شود. این تبصره صراحت دارد که مرخصی های استحقاقی استفاده نشده قابل مطالبه و احتساب در سابقه خدمت است. به عبارتی دیگر با توجه اطلاق تبصره موصوف، هیچ محدودیتی در خصوص عدم ذخیره مرخصی و یا عدم احتساب با لحاظ تبدیل وضعیت به هیات علمی ملحوظ نظر واقع نمی گردد. لذا اظهارات مدیرکل دفتر منابع انسانی وزارت بهداشت در بند ۱ نامه مورد ابطال مغایر با نص صریح قانون است.

مضافاً اینکه ذخیره مرخصی حق قانونی اینجانب بوده که هیچ اختیاری در راستای استفاده از آن را نداشته ام چرا که استفاده از آن منوط به موافقت مقام مسئول بوده است. علیهذا نظر به مراتب فوق تقاضای صدور حکم به ورود شکایت وفق ماده ۱۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تحت استدعاست."

متن نامه شماره ۲۰۷۱/۲۰۹/د-۱۸/۴/۱۳۹۳ که مورد اعتراض قرار گرفته به شرح زیر است:

" سرکار خانم دکتر طاهر چنگیز

معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی اصفهان

با سلام و احترام

بازگشت به نامه شماره ۱۰۸۳۴/۰۳/۱۲/پ-۱۹/۱۰/۱۳۹۲ پاسخ به سوالات مطروحه را به شرح ذیل به اطلاع می رساند:

۱- مانده مرخصی اعضای هیات علمی که قبل از تبدیل وضعیت به صورت غیر هیات علمی مشغول به خدمت بوده اند، قابل احتساب و ذخیره شدن نبوده و می‌بایست قبل از تبدیل وضعیت ایشان به هیات علمی بازخرید گردد.

۲- در خصوص اعطای یک پایه تشویقی به نخبگان (موضوع بند «ب» ماده ۲۱ آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیات علمی) به اطلاع می رساند با رعایت مفاد بخشنامه شماره ۲۲۰/۹۱/۹۴۹۹-۲۱/۳/۱۳۹۱ معاونت توسعه مدیریت و نیروی انسانی ریاست جمهوری و ماده (۱) تصویب نامه شماره ۲۴۷۲۸۵/ت۴۷۰۵۰ه--۱۵/۱۲/۱۳۹۰ هیات وزیران، اعطای پایه مذکور بلامانع است.

۳- شایان ذکر است به استناد تبصره ۷ ماده ۱۸ آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیات علمی، صرفاً پایه های سالیانه به متعهدین خدمت عضو هیات علمی تعلق می‌گیرد و اعطای سایر پایه ها به ایشان محمل قانونی ندارد. مدیرکل دفتر منابع انسانی"

در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر امور حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره ۱۴۹۶/۱۰۷-۲/۸/۱۳۹۶ توضیح داده است:

" مدیریت محترم دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با اهدای سلام

احتراماً، در خصوص پرونده کلاسه ۹۶/۳۸۶ موضوع دعوای آقای بهرام پاک زاد به خواسته ابطال بند اول نامه شماره ۲۰۷۱/۲۰۹/د-۱۸/۴/۱۳۹۴ اداره کل منابع انسانی این وزارتخانه، مراتب زیر به استحضار می‌رسد:

۱- وفق ادعای مطروحه در دادخواست تقدیمی، شاکی از سال ۱۳۷۵ با مدرک دکترای پزشکی عمومی و شاغل به استخدام دانشگاه علوم پزشکی اصفهان درآمده و پس از دریافت مدرک تخصصی در سال ۱۳۹۱ با شرکت در فراخوان استخدام هیات علمی، پس از عضویت در کادر هیات علمی آن دانشگاه به لحاظ استخدامی مشمول مقررات و ضوابط مربوط به اعضای هیات علمی گردیده و تبدیل وضعیت یافته است. وفق بند اول شماره ۲۰۷۱/۲۰۹/د-۱۸/۴/۱۳۹۴ اداره کل منابع انسانی وزارت متبوع، (مانده مرخصی اعضای هیات علمی که قبل از تبدیل وضعیت به صورت غیر هیات علمی مشغول به خدمت بوده اند، قابل احتساب و ذخیره شدن نبوده و می‌بایست قبل از تبدیل وضعیت ایشان به هیات علمی بازخرید گردد).

۲- وی همچنین مدعی گردیده، علیرغم ۳۴۰ روز ذخیره مرخصی سالانه در پایان ایام مشمول مقررات استخدام کشوری، که از سوی مدیریت بیمارستان گلدیس شاهین شهر مورد تایید قرار گرفته، مسئولین ذیربط در آن دانشگاه، از احتساب ذخیره مرخصی مورد اشاره و انتقال آن به پرونده اداری مربوط به هیات علمی ایشان به استناد نامه فوق الذکر خودداری می نمایند و به ناچار ایشان بایستی نسبت به بازخرید مرخصی مذکور اقدام نماید. بر اساس این ادعا، وی به موجب دادخواست تقدیمی خواستار ابطال نامه صادره از سوی اداره کل منابع انسانی این وزارتخانه و احتساب ذخیره مرخصی خود شده است.

۳- در پاسخ به درخواست مطروحه به استحضار می رساند، نامه شماره ۲۰۷۱/۲۰۹/د-۱۸/۴/۱۳۹۴ اداره کل منابع انسانی وزارت متبوع صرفاً مکاتبه ای اداری و در پاسخ به استعلام دانشگاه علوم پزشکی اصفهان صادر شده است و در زمره مصوبات قانونی مراجع اداری و اجرایی قرار نمی گیرد. با این وصف و از آنجا که بر فرض قبول تقاضای شاکی، ابطال بند اول نامه مذکور نیز فاقد اثر حقوقی مترتب بر ابطال مصوبات قانونی خواهد بود، به این لحاظ درخواست مطروحه به استناد ماده (۸۰) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری محل ایراد است.

۴- ضمن اینکه همان گونه که مستحضرید، استخدام هیات علمی بر مبنای نیاز دانشگاههای علوم پزشکی کشور، از طریق فراخوان عمومی، طی مراحل جذب و ابتدا به صورت پیمانی بر اساس مقررات و ضوابط مندرج در آیین‌نامه اداری استخدامی اعضای هیات علمی مصوب هیات امنای دانشگاههای علوم پزشکی کشور انجام می‌گیرد. با این وصف استخدام متقاضیان ورود به کادر هیات علمی یک وضعیت استخدامی جدید محسوب شده، ادامه یا تبدیل وضعیت استخدامی محسوب نمی گردد و پس از پذیرش این قبیل کارمندان به عنوان عضو هیات علمی که سابقاً مشمول مقررات استخدام کشوری بوده اند، تجمیع سوابق اداری قبل از لحاظ (پستهای سازمانی مورد تصدی، طبقات شغلی، گروه ها و پایه های اداری، مزایا و مبالغ مربوط به فوق العاده های دریافتی و نیز مرخصی های استحقاقی) امکان پذیر نبوده و صرفاً سوابق خدمت اداری آنان قابل احتساب در سنوات بازنشستگی می‌باشد.

۵- شایان ذکر است، در ارتباط با تایید اعتبار قانونی مقررات استخدامی و اداری هیات علمی برای کارمندان سابق مشمول استخدام کشوری، دادنامه شماره ۴۳۵-۱۲/۱۰/۱۳۹۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری صادر گردیده است. برابر مفاد دادنامه مورد اشاره: (با توجه به اینکه استخدام کلیه اعضای هیات علمی وفق ماده یکم آیین‌نامه نحوه استخدام اعضای هیات علمی دانشگاهها و موسسات آموزشی عالی و پژوهشی وابسته، مصوب هیات امناء صورت می‌گردد و این تبدیل وضع از اداری به هیات علمی، بدون زوال رابطه استخدامی سابق و پذیرش الزامات رابطه استخدامی جدید مقدور نیست و مادام که در این جایگاه (هیات علمی) قرار دارند، می‌بایست طبق شرایط خاص، مراحل لازم را طی نموده و با داشتن شرایط استخدامی تعریف شده، از امتیازات آن برخوردار شوند. بدیهی است سوابق خدمت دولتی آنان فقط به عنوان سوابق قابل قبول بازنشستگی قابل احتساب می‌باشد، لکن سایر مقررات هیات علمی بر چنین اشخاص اعمال خواهد شد.)

۶- همچنین وفق دادنامه شماره ۲۱۷-۲۹/۱۰/۱۳۹۳ هیات تخصصی اداری و استخدامی دیوان عدالت اداری: (تبدیل وضع اعضای غیر هیات علمی پس از تبدیل به عضویت هیات علمی، در واقع استخدام جدیدی است و نوع استخدام و شرایط حاکم بر مقررات استخدامی اعضای هیات علمی و غیر هیات علمی با هم متفاوت بوده و نمی توان تبدیل وضع اعضای غیر هیات علمی به هیات علمی ادامه استخدام قبلی دانست). کما اینکه در مقررات حاکم به استخدام اعضای هیات علمی تبدیل وضع آنان نیاز به وجود شرایط ارتقاء خواهد بود. بنابراین چنانچه مستخدم غیر هیات علمی با رضایت خود به عضو هیات علمی درآید، در واقع با پذیرش شرایط جدید باید مقررات جدید را بپذیرد و در نتیجه الزام دانشگاه به ادامه شرایط استخدام قبلی مبنای قانونی ندارد."

همچنین سرپرست امور حقوقی و املاک دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان اصفهان به موجب لایحه شماره ۹۲۶۱/۰۲/۱۲/پ-۱/۶/۱۳۹۶ توضیح داده است که:

" مدیر محترم دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام و احترام

پس از حمد خدا و درود و صلوات بر محمد و آل محمد(ص)، به استحضار می رساند، اولاً: نامبرده ابطال نامه وزارت بهداشت و درمان را درخواست نموده‌اند که ابطال نامه اثر حقوقی ندارد و رسیدگی خواسته وی در خصوص مرخصی استحقاقی در صلاحیت هیات عمومی نمی‌باشد. در ماهیت دعوی به آگاهی می رساند: قوانین و مقررات استخدامی اعضای هیات علمی با اعضای غیر هیات علمی متفاوت بوده و مقررات آن خاص می‌باشد و با شرکت در فراخوان جذب و با رعایت مفاد ماده ۱۱ و شرایط عمومی ورود به خدمت موضوع ماده ۱۵ آیین‌نامه اداری استخدامی اعضای هیات علمی، استخدام جدید صورت می پذیرد و عضو هیات علمی در بدو استخدام بر اساس تعهدنامه محضری، متعهد و ملزم می‌گردد از تاریخ عضویت از اقدام به هرگونه اشتغال یا فعالیت که مربوط به رشته تخصصی وی باشد چه به صورت خصوصی یا عمومی و چه به نفع خود یا دیگری خودداری نماید.

با عنایت به مراتب فوق آقای دکتر بهرام پاکزاد با احراز شرایط لازم موضوع آیین‌نامه اداری استخدامی اعضای هیات علمی مصوب اسفند ماه ۱۳۹۰ و رعایت مفاد بند «ز» ماده «۴۴» برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، طی حکم شماره ۱۸۱۵-۹/۱۰/۱۳۹۱ از تاریخ اجرای ۱۰/۱۰/۱۳۹۱ به استخدام این دانشگاه درآمده و تعهد نامه محضری شماره ۵۳۳۵۵-۵/۱۰/۱۳۹۱ دفتر اسناد رسمی شماره ۵۵ حوزه ثبتی اصفهان مبین استخدام جدید و منفک شدن از داشتن هر گونه رابطه استخدامی دیگر می‌باشد و در استخدام جدید، عضو هیات علمی تابع قوانین و مقررات آیین‌نامه استخدامی اعضای هیات علمی می‌گردد. لذا ذخیره های مرخصی در زمان استخدام غیر هیات علمی به استناد پاسخ شماره ۲۰۷۱/۲۰۹/د-۱۸/۴/۱۳۹۳ مدیرکل دفتر منابع انسانی وزارت متبوع می‌بایست در وضعیت خدمت قبل از استخدام عضو هیات علمی و بر اساس آخرین حقوق و مزایای مندرج در آخرین حکم غیر هیات علمی محاسبه و بازخرید گردد. بنابراین ذخیره مرخصی مدتی که نامبرده استخدام هیات علمی نبوده به عنوان مرخصی هیات علمی مستند قانونی ندارد و مرخصی های ذخیره شده قبل از عضویت هیات علمی در وضعیت جدید قابل استفاده نبوده است. بنابراین با تبدیل وضعیت استخدامی نامبرده به عنوان هیات علمی مرخصی ذخیره وی مطابق قانون بازخرید می‌شود و این موضوع مغایرتی با قانون ندارد و خواسته نامبرده موجه نبوده از آن مقام قضایی رد شکایت شاکی مورد استدعا می‌باشد. "

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۳/۱۱/۱۳۹۶ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

هر چند ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری، اعضای هیات علمی را از شمول این قانون خارج دانسته ولی با توجه به اینکه در ماده ۱۲۷ آیین‌نامه استخدامی اعضای هیات علمی مقرر شده در مواردی که حکم خاصی برای اجرای برخی از قوانین و مقررات عمومی دولت در این آیین‌نامه پیش بینی نشده باشد تا تصویب دستورالعمل و مقررات جدید توسط هیات امناء مقررات عمومی دولت نافذ خواهد بود، بنابراین چون در خصوص موضوع مورد شکایت مصوبه ای توسط هیات امناء وضع نشده است می‌بایست با استفاده از مقررات عمومی حکم قضیه را روشن کرد. نظر به اینکه به موجب دادنامه های شماره ۲۵۷-۲۰/۶/۱۳۷۸ و ۲۶۹- ۲۸/۱/۱۳۸۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری و تبصره ماده ۳ قانون نحوه تعدیل نیروی انسانی دستگاه های دولتی مصوب سال ۱۳۶۶ و ماده ۴۷ قانون استخدام کشوری، مستخدمین دولت سالی یک ماه از مرخصی برخوردارند و ذخیره مرخصی کارکنان مازاد بر ۱۵ روز قابل ذخیره شدن می‌باشد و به موجب ماده ۱۰۷ قانون مدیریت خدمات کشوری وجوه مرخصی های ذخیره شده فقط در هنگام بازنشستگی قابل مطالبه است و نه هنگام تبدیل وضع استخدامی، بنابراین نمی توان هنگام تبدیل وضع استخدامی، مستخدم را مجبور به بازخرید ذخیره مرخصی کرد و از ذخیره سازی مرخصی هایی که قبل از تبدیل وضع به دست آورده بوده محروم کرد چرا که سلب حق نیازمند نص صریح قانون است و با عنایت به اینکه حکم خاصی در این خصوص در آیین‌نامه استخدامی اعضای غیر هیات علمی پیش بینی نشده است به موجب عمومات و مقررات فوق الاشاره عدم ذخیره مرخصی اعضای هیات علمی که قبل از تبدیل وضع استخدامی، کسب کرده اند، مغایر قانون و مقررات به شرح فوق الذکر است و از این رو بند ۱ نامه شماره ۲۰۷۱/۲۰۹/د-۱۸/۴/۱۳۹۳ مدیرکل دفتر منابع انسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود.

محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری