رای شماره ۱۱۷۴ مورخ ۱۴۰۰/۰۴/۰۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۱۷۴
تاریخ دادنامه: ۸/۴/۱۴۰۰
شماره پرونده: ۹۹۰۲۲۶۳
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: خانم طاهره حقی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره ۱ ماده ۱۱ آییننامه تکمیلی برگزاری دوره های دکترای داخل مصوب شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی سهند (سال ۱۳۹۱)
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال تبصره ۱ ماده ۱۱ آییننامه تکمیلی برگزاری دوره های دکترای داخل مصوب شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی سهند (سال ۱۳۹۱) را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" به استحضار می رساند اینجانب ورودی مهر سال ۱۳۹۲ مقطع دکتری رشته ریاضی کاربردی دانشگاه صنعتی سهند تبریز می باشم که علی رغم تلاش برای به پایان رساندن به موقع در سنوات مجاز (۱۰ سال تحصیلی) متاسفانه در نیمسال ۹۴ موفق به دفاع از رساله دکتری خود شدم که دلیل آن نیز آییننامه مشقت بار دانشگاه متبوع که بر خلاف آییننامه دوره دکترا (Ph.D) مصوب ۸؍۸؍۱۳۸۹ شورای برنامه ریزی آموزش عالی که شرط فراغت از تحصیل را چاپ یک مقاله علمی پژوهشی می داند، این دانشگاه شرط دفاع را چاپ دو مقاله (یک jcR و یک علمی پژوهشی) قرار داده است. علیهذا به دلیل طولانی بودن پروسه داوری مقالات و سایر مشکلات و نرسیدن گواهی پذیرش مقاله موفق به دفاع در زمان مقرر نشدم. اما دانشگاه صنعتی سهند در یک تصمیم نا عادلانه بر خلاف اصل
۳۰ قانون اساسی و رویه دیگر دانشگاه های کشور، دانشجویان خود را در صورت طی شدن سنوات مجاز جریمه نموده و فارغ التحصیلی ایشان را منوط به پرداخت جریمه آن هم به صورت نقدی می داند. اکنون با توجه به اینکه روند داوری مقالات معمولاً فرایندی زمان بر است و مقاله اینجانب و برخی دیگر از دانشجویان بعد از طی زمانهای طولانی و بعضاً ۲ تا ۳ ساله مورد پذیرش گرفته و اینکه وقوع چنین امری خارج از اراده اینجانب بوده و با ماهیت تحصیل در دوره روزانه دارای تعارض است از این رو ابطال آییننامه موصوف را به دلیل مغایرت با قوانین و مقررات خواستارم. "
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" آییننامه تکمیلی برگزاری دوره های دکترای داخل مصوب شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی سهند (سال ۱۳۹۱)
ه-) مدت مجاز تحصیل:
ماده ۱۱- مدت مجاز تحصیل در دوره دکتری حداقل ۵/۳ سال و حداکثر ۵/۴ سال میباشد که در صورت ارائه گزارش پیشرفت تحصیلی مطلوب و دلایل مستند مورد تایید شورای تحصیلات تکمیلی دانشکده و داشتن پذیرش حداقل یک مقاله در مجلات معتبر نمایه شده ملی و یا بین المللی و حضور مکفی دانشجو طی دوران تحصیل در دانشگاه میتواند حداکثر تا یک نیمسال دیگر توسط شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه تمدید گردد.
تبصره ۱: برای دانشجویانی که موفق نشوند در مهلت حداکثر ۵ ساله دوره دکتری را به پایان برسانند، موارد به کمیسیون موارد خاص دانشگاه ارجاع داده میشود. طبق مصوبه هیات امنای دانشگاه نیز از دانشجویانی که نتوانند در موعد ۵ سال دوره دکتری را به اتمام برسانند، شهریه براساس نرخ مصوب دانشگاه اخذ خواهد شد. "
در پاسخ به شکایت مذکور رئیس دانشگاه صنعتی سهند به موجب لایحه شماره ۲۷۰۹۰-۱۶/۱۲/۱۳۹۹ توضیح داده است که:
" در خصوص ابطال مصوبه شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه برای اخذ جریمه سنوات مازاد دانشجویان دکتری به استحضار می رساند مطابق ماده ۸ آییننامه دوره دکتری مصوب ۸/۸/۱۳۸۹ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشجویان دکتری به شرط کفایت دستاوردهای علمی رساله (چاپ حداقل یک مقاله در مجلات علمی پژوهشی دارای نمایه معتبر بین المللی) میتواند از رساله خود دفاع کند. در تبصره ۲ همین ماده تصریح شده است که احراز شرایط کفایت دستاوردهای علمی رساله تابع دستورالعمل مصوب شورای موسسه میباشد که این مورد در دانشگاه صنعتی سهند برای دانشجویان دکتری با ارائه یک مقاله نمایه شده در jcR و یک مقاله علمی پژوهشی معتبر محقق میگردد. لذا درخواست دانشجو برای دفاع از راسله با صرفاً یک مقاله علمی پژوهشی نمایه شده در پایگاهی به غیر از پایگاه استنادی jcR، شرایط مصوب دانشگاه را برآورده نمی کند. حال با توجه به اینکه دانشجوی مذکور تا پایان نیمسال ۱۰ هیچ کدام از شرایط فوق را احراز نکرده و همچنین اخذ جریمه برای سنوات مازاد دانشجویان دکتری (برای سنوات بعد از نیمسال۱۰) مطابق مصوبه هیات امنای دانشگاه میباشد بنابراین درخواست دانشجو قابل استماع نبوده و رد شکایت استدعا میشود. "
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۸/۴/۱۴۰۰ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس بند «ب» ماده ۲۰ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۸۹ و ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مصوب سال ۱۳۹۵ و مفاد آرای صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه های شماره ۹۴۵-۲۸/۹/۱۳۹۶ و ۳۰۸-۷/۳/۱۳۹۸
این هیات، تعیین شهریه برای سنوات مازاد تحصیلی از مصادیق امور مالی بوده و تعیین آن در صلاحیت هیاتهای امنای دانشگاهها و مراکز آموزش عالی است. نظر به اینکه شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی سهند بدون برخورداری از صلاحیت مقرر قانونی و در قالب تبصره ۱ ماده ۱۱ آییننامه تکمیلی برگزاری دورههای دکترای داخل (سال ۱۳۹۱) نسبت به اخذ شهریه از دانشجویانی که نتوانند در موعد ۵ سال دوره دکتری را به اتمام برسانند، اتّخاذ تصمیم نموده است، بنابراین وضع مقرره مذکور خارج از حدود اختیار شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی سهند بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود./
محمد مصدق
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری