رای شماره ۱۱۹۴ مورخ ۱۴۰۰/۰۴/۰۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۱۹۴
تاریخ دادنامه: ۸/۴/۱۴۰۰
شماره پرونده: ۹۹۰۲۱۹۰
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه هفتمین نشست از دوره هفتم هیات امنای دانشگاه شهید باهنر کرمان در تاریخ ۲۳/۵/۱۳۹۶
گردش کار: شاکی به موجب درخواستی ابطال مصوبه هفتمین نشست از دوره هفتم هیات امنای دانشگاه شهید باهنر کرمان در تاریخ ۲۳/۵/۱۳۹۶ را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" در هفتمین نشست از دوره هفتم هیات امنای دانشگاه شهید باهنر کرمان مورخ ۲۳/۵/۱۳۹۶، تحت عنوان شهریه دانشجویان خاص موسسات عضو هیات امناء، هیات امناء دانشگاه مصوب نموده است، شهریه فرزندان اعضای هیات علمی و فرزندان اعضای غیر هیات علمی (رسمی و پیمانی/شاغل و بازنشسته) که با پرداخت شهریه در دانشگاه پذیرفته شده اند، به میزان ۸۰ درصد شهریه مصوب سایر دانشجویان باشد.
در حالی که:
اولاً: مفاد مصوبه مذکور، متضمن اعمال تخفیف به شرح فوق الذکر، از موجبات تبعیض ناروا مصرح در بند ۹ از اصل ۳ قانون اساسی و هم چنین خارج از عدالت اجتماعی مصرح در اصل های ۱۹ و ۴۰ قانون اساسی کشور و مغایر با مبانی اخیرالذکر است.
ثانیاً: هیات عمومی دیوان در موارد مشابه، به موجب دادنامه شماره ۷۱۴ مورخ ۱۱/۱۰/۱۳۹۱ قسمتی از مصوبات مورخ ۲۱/۱۲/۱۳۸۶، ۱۱/۴/۱۳۸۵ و ۴/۳/۱۳۸۴ هیات امناء دانشگاه های صنعتی شریف، تهران و امیرکبیر و بر اساس رای های شماره ۱۱۲۶ و ۱۱۲۵ مورخ ۳/۱۱/۱۳۹۶ دستور هجدهم مصوبه مورخ ۱۸/۳/۱۳۹۰ هیات امناء دانشگاه یزد و بند ۲۴ صورتجلسه مورخ ۲/۹/۱۳۹۲ دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی مبنی بر اعطاء تخفیف شهریه به فرزندان اعضاء هیات علمی و کارکنان دانشگاه ها را ابطال نموده است.
ثالثاً: هرچند به موجب ماده ۱ قانون احکام دائمی کشور، دانشگاه ها بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی و در چهارچوب مصوبات و آییننامه های مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امناء، عمل می کنند، لکن مصوبات هیات امناء نمی تواند با قانون اساسی کشور مغایر بوده و امتیازی (به غیر حق) برای فرزندان اعضاء هیات علمی و کارکنان دانشگاه قائل شود.
بنا به مراتب مصوبه هفتمین نشست از دوره هفتم هیات امنای دانشگاه شهید باهنر کرمان مورخ ۲۳/۵/۱۳۹۶ مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص و ابطال آن در هیات عمومی دیوان (به صورت فوق العاده و خارج از نوبت) با لحاظ ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان، مورد تقاضا میباشد. مزید امتنان است دستور فرمایید از نتیجه اقدام و تصمیم متخذه این سازمان را مطلع نمایند./ معاون حقوقی، امور مجلس و نظارت همگانی"
متن مقرره مورد شکایت به شرح ذیل میباشد:
مصوبات هفتمین نشست از دوره هفتم هیات امنای دانشگاه شهید باهنر کرمان مورخ ۲۳/۵/۱۳۹۶
دستور: (موضوع مصوبه کمیسیون دائمی مورخ ۲۸/۴/۱۳۹۶)
تعیین میزان شهریه دانشجویان خاص موسسات عضو هیات امنا
مصوبه: به استناد ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور و بند (و) ماده ۷ قانون تشکیل هیات های امنا شهریه دانشجویان خاص موسسات عضو هیات امنا به شرح مندرج در جدول ذیل برای اجرا از نیمسال اول سال
تحصیلی ۱۳۹۷-۱۳۹۶ به تصویب رسید.
ردیف
مشمولین
میزان شهریه مصوب هیات امنا
۱
فرزندان اعضای هیات علمی و فرزندان اعضای غیر هیات علمی
(رسمی و پیمانی/ شاغل و بازنشسته)
که با پرداخت شهریه پذیرفته میشوند.
۸۰ درصد شهریه مصوب
۲
دانشجویان رتبه اول مقطع کارشناسی ارشد
کلیه رشته های تحصیلی
(ورودی های مشترک با حداقل ۸ واحد درس اصلی)
۸۰ درصد شهریه مصوب در هر نیمسال تحصیلی احراز رتبه
دانشجویان رتبه اول مقطع کارشناسی ارشد
(بین دانشجویان روزانه و نوبت دوم)
(حداقل ۱۵ واحد درسی، حداقل معدل ۱۶ و تعداد دانشجوی ۱۵ نفر)
۳
رتبه های اول تا سوم
مسابقات المپیادهای علمی، ورزشی و فرهنگی سراسری دانشجویان تابع وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
(در حین تحصیل)
رتبه اول
۸۰ درصد شهریه مصوب
فقط در نیمسال اخذ رتبه
رتبه دوم
۸۵ درصد شهریه مصوب
فقط در نیمسال اخذ رتبه
رتبه سوم
۹۰ درصد شهریه مصوب
فقط در نیمسال اخذ رتبه
دکتر عبدالرضا باقری
مشاور وزیر و رئیس مرکز هیات های امنا و هیات های ممیزه
مهر مرکز
هیات های امنا و هیات های ممیزه
در پاسخ به شکایت مذکور، معاون اداری، مالی و مدیریت منابع دانشگاه شهید باهنر کرمان طی لایحه شماره ۱۳۹۳۲۱/۵۱۱-۱۴/۱۱/۱۳۹۹ توضیح داده است که:
"۱- همچنانکه استحضار حاصل است برابر ماده یک قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب ۱۰/۱۱/۱۳۹۵ دانشگاه ها از حیث مسائل آموزشی و سایر موارد در چارچوب مصوبات و آییننامه های مالی، معاملاتی و اداری مصوب هیات امناء که به تائید وزیر علوم، تحقیقات و فناوری رسیده و ابلاغ شده اداره میشوند.
۲- دانشگاه شهید باهنر کرمان در منطقه جنوب شرق کشور و در بین استانهای محروم سیستان و بلوچستان و هرمزگان واقع گردیده و از نظر جذب اعضای هیات علمی با موانع زیادی مواجه میباشد، به منظور جذب اعضای هیات علمی، متخصص و مجرب. همواره سیاستهای تشویقی در دستور کار هیات امناء دانشگاه شهید باهنر کرمان میباشد، در همین راستا هیات امناء در هفتمین نشست از دوره هفتم مورخ ۲۳/۵/۱۳۹۶ و در مقام تعیین میزانشهریه دانشجویان خاص موسسات عضو هیات امناء مقرر نموده است، از فرزندان اعضای هیات علمی و فرزندان
اعضای غیر هیات علمی (رسمی و پیمانی/شاغل و بازنشسته) که با پرداخت شهریه پذیرفته میشوند، ۸۰ درصد شهریه مصوب اخذ گردد. لازم به ذکر می داند، علاوه بر موارد مصرح سه گانه در مصوبه اخیرالذکر، هیات امناء دانشگاه شهید باهنر کرمان جهت کمک به ادامه تحصیل سایر دانشجویان به صورت خاص مصوباتی دارد که شامل: دانشجویان جانباز بیست و پنج درصد (۲۵%) و بالاتر و فرزندان آنان، فرزندان شاهد، آزادگان و فرزندان آنان و دانشجویان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی نیز میگردد. لذا ملاحظه می فرمایید مفاد مصوبه مذکور به شرح فوق به هیچ وجه از موجبات تبعیض ناروا و هم چنین خارج از عدالت اجتماعی نمیباشد. بلکه مصوبه موصوف صرفاً در راستای پیش بینی تسهیلات تشویقی جهت ترغیب اعضای هیات علمی و جلوگیری از مهاجرت نامبردگان به سایر دانشگاه های کشور وضع شده است.
با عنایت به دفاعیات تقدیمی و نظر به اینکه هیات امناء در تعیین شهریه مطابق مقررات قانونی و در حدود اختیاراتی که قانونگذار وضع کرده بدون الزام به لحاظ سایر قوانین و مقررات صحیح اقدام نموده است. تقاضای ابرام مصوبه هیات امناء را دارد."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۸/۴/۱۴۰۰ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس بند «ب» ماده ۲۰ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۸۹ و ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مصوب سال ۱۳۹۵ و مفاد آرای شماره ۹۴۵ مورخ ۲۸/۹/۱۳۹۶ و ۳۰۸ مورخ ۷/۳/۱۳۹۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، تعیین شهریه و اعطای تخفیف در خصوص آن
از مصادیق امور مالی محسوب میشود و هیاتهای امنای دانشگاهها و موسسات آموزش عالی میتوانند نسبت به تعیین آن اقدام نمایند. با این حال، اعمال تخفیف در پرداخت شهریه تحصیلی باید مبتنی بر مبانی موجه آموزشی و حقوقی باشد و بر همین اساس و با عنایت به اینکه براساس بند (۹) اصل سوم قانون اساسی، رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینههای مادی و معنوی از وظایف دولت جمهوری اسلامی ایران است، بنابراین مصوبه هفتمین نشست از دوره هفتم هیات امنای دانشگاه شهید باهنر کرمان در تاریخ ۲۳/۵/۱۳۹۶ که متضمن اعمال تخفیف در شهریه برای فرزندان اعضای هیات علمی و غیر هیات علمی دانشگاه مذکور است، مصداق تبعیض ناروا بوده و به دلیل مغایرت با بند ۹ اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال میشود./
محمد مصدق
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری