رای شماره ۱۲۱۸ مورخ ۱۳۹۴/۱۰/۲۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

کلاسه پرونده: ۹۴/۱۱۲۲

شاکی: رئیس دیوان عدالت اداری

موضوع: اعمال ماده ۹۱ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای شماره ۶۶۷-۱۶/۹/۱۳۸۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

تاریخ رای: سه شنبه ۲۹ دی ۱۳۹۴

شماره دادنامه: ۱۲۱۸

گردش کار: در خصوص دادخواهی اشخاص به خواسته الزام دستگاه دولتی متبوع خود به افزایش حقوق در سال ۱۳۸۶ متناسب با نرخ تورم آراء معارضی بر رد و ورود شکایت از شعب دیوان عدالت اداری صادر شده بود و به منظور رفع تعارض هیات عمومی به موجب رای شماره ۶۶۷-۱۳۸۸/۰۹/۱۶ رای به وارد دانستن شکایت را صحیح تشخیص داده بود. متن آراء شعب دیوان عدالت اداری به قرار زیر بوده است: " الف- شعبه دوم دیوان در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۷/۴۹۲ موضوع شکایت آقای فیروز فاضلی به طرفیت دانشگاه علوم پزشکی استان لرستان به خواسته افزایش حقوق متناسب با نرخ تورم در سال ۱۳۸۶ به شرح دادنامه شماره ۲۳۹۹ مورخ ۱۳۸۷/۱۰/۳۰ چنین رای صادر نموده است، نظر به اینکه هیات دولت موظف به تعیین درصد افزایش حقوق در هر سال می‌باشد و دولت هم ۱۱درصد افزایش حقوق در سال ۱۳۸۶ تعیین نموده است و پرداخت هرگونه وجه از ناحیه دستگاه باید متکی به قانون و مقررات باشد، بنابراین شکایت وی را غیر موجه تشخیص و حکم به رد آن صادر و اعلام می‌گردد. ب- شعبه بیست و یکم دیوان در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۷/۴۶۸ موضوع شکایت آقای فریدون دهقانی خرم آباد به طرفیت دانشگاه علوم پزشکی لرستان به خواسته افزایش حقوق سال ۱۳۸۶ متناسب با نرخ تورم به شرح دادنامه شماره ۹۴۱ مورخ ۱۳۸۷/۰۵/۲۰ چنین رای صادر نموده است، نظر به اینکه برابر رای وحدت رویه شماره ۸۶/۸۱ مورخ ۱۳۸۶/۰۲/۱۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری بندهای یک و ۲ -۷۱۵/۳/ه‌ مورخ ۱۳۸۶/۰۱/۲۸ هیات وزیران باطل گردیده و در رای مذکور تصریح شده است که می‌بایستی حقوق کلیه کارکنان و بازنشستگان دولت در ابتدای سال ۱۳۸۶ متناسب با نرخ تورم که ۷/۱۳درصد می‌باشد، افزایش پیدا کند و حسب مدلول ماده ۱۵۰ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران نیز دولت را موظف نموده است که حقوق کلیه کارکنان و بازنشستگان دولت را طی برنامه چهارم در ابتدای هر سال برای تمامی رشته‌های شغلی متناسب با تورم افزایش دهد. بنابه مراتب فوق شکایت شاکی وارد تشخیص و مستنداً به ماده ۱۳ قانون دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت صادر کرده است. " متن رای شماره ۶۶۷-۱۳۸۸/۰۹/۱۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری به قرار زیر است: " نظر به این که طبق ماده ۱۵۰ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، دولت موظف گردیده حقوق کلیه کارکنان و بازنشستگان دولت را طی برنامه چهارم و در ابتدای هر سال برای تمامی رشته های شغلی، متناسب با نرخ تورم افزایش دهد و در بند ۲۴ قانون بودجه سال ۱۳۸۷ هم دولت موظف گردیده است افزایش سنواتی کلیه شاغلین و بازنشستگان کشوری و لشگری مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری را بر اساس مقررات قانون مذکور اجرا نماید و حسب مقررات ماده ۱۲۵ قانون مدیریت خدمات کشوری افزایش ضریب حقوق حداقل به میزان نرخ تورم اعلامی از سوی بانک مرکزی تصریح گردیده است، بنابراین الزامات قانونی دولت، رای صادره از شعبه بیست و یکم دیوان عدالت اداری به شماره ۹۴۱ مورخ ۱۳۸۷/۰۵/۲۰ در حدی که با مقررات مرقوم منطبق می‌باشد، موافق اصول و موازین قانونی تشخیص می‌گردد. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۹ و ماده ۴۳ قانون دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۸۵ برای شعب دیوان و سایر مراجع اداری ذی ربط در موارد مشابه لازم الاتباع است. " رئیس دیوان عدالت اداری با استدلال زیر رای مذکور را مغایر قانون تشخیص داد و در اجرای ماده ۹۱ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری موضوع را به هیات عمومی دیوان عدالت اداری ارجاع کرد. متن استدلال به قرار زیر است: " با عنایت به جزء (ب) بند ۲۴ ماده واحده قانون بودجه سال ۱۳۸۷ در این سال اعتبار مشخصی برای افزایش حقوق در نظر گرفته شده است و دولت موظف است مبلغ مندرج در قانون بودجه را برای افزایش حقوق منظور نماید و طبعاً هرگونه افزایش حقوق مقید به اعتبارات پیش بینی شده می‌باشد و همچنین با تصویب و اجرایی شدن قانون مدیریت خدمات کشوری (لازم به ذکر است فصل دهم قانون مدیریت طبق قانون بودجه سال ۱۳۸۸ از تاریخ ۱۳۸۸/۰۱/۰۱ عملاً لازم الاجراء گردید) چگونگی افزایش حقوق کارکنان دولت تا قبل از ۱۳۸۸/۰۱/۰۱ کماکان تابع قوانین و مقررات قبلی بوده است لیکن مطابق جزء (ب) بند ۱۱ قانون بودجه سال ۱۳۸۸ که اذعان می‌دارد دولت مجاز است ضرایب ریالی موضوع ماده ۶۴ و تبصره آن و ماده ۱۲۵ قانون مدیریت خدمات کشوری در خصوص شاغلین و بازنشستگان و موظفین و مستمری بگیران را متناسب با اعتبار مصوب در هر مورد تعیین و اجرا نماید. بنابراین افزایش حقوق توسط دولت بر اساس نرخ تورم تا سقف اعتبارات سالیانه مجاز است لذا در مقام عمل افزایش حقوق در هر صورت تا سقف اعتبارات امکان پذیر می‌باشد و حسب قسمت اخیر ماده ۱۲۶ قانون مدیریت خدمات کشوری نیز افزایش حقوق سالیانه در حد بودجه مصوب سالانه تاکید شده است. در حالی که رای وحدت رویه صادره به شماره ۶۶۷-۱۳۸۸/۰۹/۱۶ صرفاً افزایش حقوق را بر اساس نرخ تورم اعلامی توسط بانک مرکزی مجاز دانسته در صورتی که مطابق قانون این افزایش تا سقف اعتبارات مصوب دولت مجاز می‌باشد لذا در این قسمت نیز آراء صادره مغایر قانون زمان خویش اصدار یافته است. » هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۳۹۴/۱۰/۲۹ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

حکم مقرر در بند ک تبصره ۱۹ قانون بودجه سال ۱۳۸۶ کل کشور در سال ۱۳۸۶، مخصص حکم ماده ۱۵۰ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران است. بنابراین در سال ۱۳۸۶ دولت موظف بوده ضریب حقوق کارکنان و بازنشستگان را در حد منابع موجود در ردیف های پیش بینی شده برای هر دستگاه افزایش دهد و همچنین به موجب ماده ۱۲۵ قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶/۰۷/۰۸ مقرر شده ضرایب حقوق مذکور در فصول دهم و سیزدهم قانون در اولین سال اجرا، پانصد ریال تعیین می‌شود و در سالهای بعد حداقل به اندازه نرخ تورم اعلامی از سوی بانک مرکزی افزایش می یابد و در ماده ۱۲۶ قانون اخیرالذکر به افزایش سنواتی در حد بودجه مصوب سالانه با رعایت سایر ضوابط مربوط تصریح شده است. با توجه به مقررات فوق الذکر و توجه به این نکته که قوانین بودجه سنواتی بوده، استناد به قانون بودجه سال ۱۳۸۷ در رای شماره ۶۶۷-۱۳۸۸/۰۹/۱۶ هیات عمومی صحیح نبوده و در رای مذکور که آراء مبنی بر افزایش حقوق در سال ۱۳۸۶ متناسب با نرخ تورم با استناد به قانون بودجه سال ۱۳۸۷ صحیح شناخته شده است، مغایر قانون صادر شده است و در اجرای ماده ۹۱ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای معترضٌ عنه هیات عمومی نقض می‌شود و با توجه به مقررات فوق الذکر رای شعبه ۲ دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه ۲۳۹۹-۱۳۸۷/۱۰/۳۰ که بر رد شکایت شاکی به خواسته افزایش حقوق متناسب با نرخ تورم صادر شده است صحیح و موافق مقررات تشخیص داده می‌شود. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.

رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری- محمدجعفر منتظری