رای شماره ۱۳۳۳ مورخ ۱۳۸۶/۱۱/۱۴ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
کلاسه پرونده:۵۳۳/۸۶
شاکی:آقای امین فخیم قراملکی
موضوع:ابطال دستور اداری شماره ۳۸۷۶۴/۵۰۳۰ مورخ ۵/۵/۸۴ سازمان تامین اجتماعی
تاریخ رای:یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۸۶
شماره دادنامه:۱۳۳۳
مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، اینجانب به هنگام فوت پدرم در سال ۸۳ بیست و دوساله و دیپلم و خدمت سربازی را تمام کرده بودم و تنها مادرم مشمول مستمری بازماندگان تامین اجتماعی شد. در سال ۸۵ دانشجوی دانشگاه جامع پیام نور تبریز شدم. با توجه به اینکه اشتغال به کاری ندارم و مستنداً به بند ۲ ماده ۸۱ قانون تامین اجتماعی تقاضای ورود به ردیف بازماندگان مرحوم و برقراری مستمری قانونی کردم لیکن سازمان تامین اجتماعی آذربایجان به استناد دستور اداری ۳۸۷۶۴/۵۰۳۰-۵/۵/۸۴ اینجانب را فاقد استحقاق دریافت حمایتهای قانونی اعلام داشته است. نظر به اینکه دستور اداری فوق در مخالفت آشکار با نص صریح بند ۲ ماده ۸۱ قانون تامین اجتماعی است زیرا در قانون مطلق اشتغال به تحصیل بازمانده مورد نظر قانونگذار بوده که با احراز عدم اشتغال به کار و احراز اشتغال منحصراً به تحصیل مستحق مستمری بازمانده میشود در نتیجه مفاد دستور اداری مذکور خلاف نص صریح قانون و اجتهاد در مقابل نص میباشد و غیر قانونی است. مدیرکل تامین اجتماعی آذربایجان شرقی در پاسخ به شکایت فوق طی لایحه شماره ۱۶۶۷۲ مورخ ۲۹/۸/۸۶ اعلام داشتهاند، قانونگذار در ماده ۸۰ قانون تامین اجتماعی، بازماندگان واجد شرایط بیمه شده متوفی را مستحق مستمری بازماندگان دانسته و آنگاه در بند ۲ ماده ۸۱ در مقام بیان شرایط مشمولین این حکم مقرر داشته، ۱- عیال دائم بیمه شده متوفی مادامیکه شوهر اختیار نکرده است. ۲- فرزندان متوفی در صورتی که سن آنها کمتر از هیجده سال تمام باشد و یا منحصراً به تحصیل اشتغال داشته باشند یا به علت بیماری یا نقص عضو طبق گواهی کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ این قانون قادر به کار نباشند. ۳- پدر متوفی در صورتی که اولاً تحت تکفل او بوده، ثانیاً سن پدر از شصت سال و سن مادر از ۵۵ سال تجاوز کرده باشند و یا آنکه به تشخیص کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ این قانون از کار افتاده باشند در هر حال مستمری از سازمان دریافت ندارند. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
به موجب بند ۲ ماده ۸۱ قانون تامین اجتماعی فرزندان ذکور بیمه شده متوفی در صورتی که سن آنان کمتر از هجده سال تمام باشد و یا منحصراً به تحصیل اشتغال داشته باشند یا به علت بیماری یا نقص عضو طبق گواهی کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون مذکور قادر به کار نباشند، استحقاق دریافت مستمری متوفای مزبور را دارند. نظر به اینکه حکم مقنن در خصوص جواز برخورداری از مستمری بیمه شده متوفی مفید ضرورت تحقق شرایط مقرر در بند ۲ ماده ۸۱ قانون مذکور در تاریخ فوت شخص بیمه شده است، بنابراین مفاد دستورالعمل شماره ۳۸۷۶۴/۵۰۳۰ مورخ ۵/۵/۸۴ سازمان تامین اجتماعی در این زمینه مغایرتی با قانون ندارد و خارج از حدود اختیارات قانونی مربوط نیز نمیباشد.
معاون قضایی دیوان عدالت اداری -مقدسیفرد