رای شماره ۱۴۲ و ۱۴۳ مورخ ۱۳۸۰/۰۴/۳۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
کلاسه پرونده: ۷۹/۲۳۸و۸۰/۱۲
شماره دادنامه: ۱۴۲-۱۴۳
تاریخ رای:یکشنبه ۳۱ تیر ۱۳۸۰
شاکی: آقای ابوالفضل مجدحیدرآبادی و آقای علینقی راهچمندی
موضوع: ابطال بخشنامه شماره ۵۲۹۴ مورخ ۲۰/۳/۱۳۵۷ و ۲۶۰۰ مورخ ۲۰/۲/۱۳۶۱ معاون فنی و بهرهبرداری راهآهن
مقدمه: شکات طی دادخواستهای تقدیمی اعلام داشتهاند، براساس بند ۲ دستورالعمل شماره ۵۲۹۴ مورخ ۱۳۶۱/۰۲/۲۰ ساعات کار لکوموتیوران ۱۴ ساعت کار مداوم تعیین گردید و براساس بند ۳ همین دستورالعمل اگر پس از ۱۲ ساعت کار مداوم اظهار خستگی نماید بعد از چهار ساعت استراحت در طول خط ملزم به ادامه خدمت و حمل قطار میباشد. آیا محل مناسب استراحت در تمامی طول خط وجود دارد؟ حفظ و حراست لکوموتیو در زمان استراحت را چه کسی عهدهدار است؟ براساس بند ۵ دستورالعمل ۵۲۹۴ مورخ ۱۳۵۷/۰۳/۲۰ بعد از پایان ۱۲ ساعت کار مداوم ملزم به استراحت به مدت ۶ ساعت در خوابگاه است با توجه به بهداشت روانی کار لکوموتیورانی و توان روحی و جسمی انسان و سختی کار این شغل در طول ۲۴ ساعت شبانه روز چند ساعت میتوان استفاده خدمتی کرد؟دستورالعملهای فوق مغایر با مفاد ماده واحده لایحه قانونی یکسان شدن ساعات کار کارمندان و کارگران در سراسر کشور و میزان آن مصوب ۱۳۵۹/۰۴/۲۳ شورای انقلاب میباشد. بنا به مراتب خواهشمند است نسبت به لغو دستورالعملهای فوق و اجرای بندهای ۱ و۲ ماده واحده ۱۳۵۹/۰۴/۲۳ «۴۴ ساعت کار در هفته» اقدام فرمایید.مدیرکل دفتر حقوقی راهآهن جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره ۴۷۹۸/۷ مورخ ۱۳۷۹/۱۰/۲۸ مبادرت به ارسال تصویر نامه شماره ۱۸۳۰۰ مورخ ۱۳۷۹/۱۰/۲۱ معاون بهرهبرداری و سیر و حرکت راه آهن نموده است. در نامه مزبور آمده است:۱. محدودیت ۱۲ ساعت کار روزانه مربوط به قانون کار و کارگران تابع این قانون بوده که به دلیل طبیعت کار سیر و حرکت راه آهن و عدم شمول قانون کار بر پرسنل سیر و حرکت راه آهن نظیر لکوموتیوران و رئیس قطار و مانند آنها که تابع آییننامه خاص اسخدامی شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران و قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت میباشد در سازمانهای دیگر مانند هواپیمایی و کشتیرانی و غیره به جای ۸ ساعت کار و ۱۶ ساعت استراحت، ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت پیشبینی گردیده است.البته همواره سعی میگردد که ساعت کار اینگونه مامورین به حداقل ممکن کاهش یابد، مثلاً در قطارهای مسافری که مدت سیر رفت و برگشت آنها تا ۴۰ ساعت بهطور میانجامد با ۲ دسته مامور اعزام میگردند و در ایستگاه مقصد حدود ۶ ساعت میباشد و این استراحت چه در قطار و چه در مقصد اضافه بر استراحت قانونی محل سکونت مامورین میباشد که معمولاً ۲۴ ساعت از ساعت ورود به مبدا حرکت (محل سکونت مامور) است و برای قطارهای باری نیز که معمولاً ساعات کار مداوم مامورین قطار تابع شرایط ترافیک قطارهای باری و مسافری است در صورت خستگی هر یک از مامورین قطار با مخابره تلفنگرام یکی از مامورین، رفع خستگی آنها و اعلام آمادگی برای ادامه مسیر قطار در ایستگاه متوقف میگردد.۲. منظور از استراحت در طول سرویس کاری در قطارهای باری خوابیدن مامور نبوده بلکه به معنی استراحت و خودداری از انجام کار میباشد و برای این منظور در تمام طول خطوط راه آهن مامورین قطارهای باری میتوانند در ساختمان ایستگاهها چند ساعت مورد نظر را به استراحت بپردازند.۳. طبق دستورالعمل صادره لکوموتیوران و کمک لکوموتیوران میتوانند لکوموتیو را در هنگام استراحت تحویل مسئول وقت ترافیک ایستگاه نماید و ترک لکوموتیو در صورت تحویل آن به مسئول مذکور بلامانع میباشد.۴. بابت مدت خدمت و استراحت ماموررین قطار و ایستگاههای بین راه چه در قطارهای مسافری و چه در قطارهای باری براساس قانون استخدام کشوری فوقالعاده کیلومتراژ و پاداش کیلومتراژ پرداخت میگردد.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجتالاسلاموالمسلمین درینجفآبادی و با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
نظر به اینکه تنظیم و تنسیق امور اداری و اجرایی به منظور حسن گردشکار و ارائه خدمات عمومی به نحو مطلوب از جمله تعیین ساعات کار کارکنان دولت با توجه به ماهیت و طبیعت وظایف و مسئولیتهای محوله و با رعایت ضوابط و مقررات مربوط در زمره تکالیف و اختیارات واحدهای دولتی قرار دارد، بخشنامههای مورد اعتراض در باب تعیین ساعات اشتغال به خدمت کارکنان قطارهای باری و مسافربری مغایرتی با قانون ندارد.
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری - درّی نجف آبادی