رای وحدت رویه شماره ۱۴۷۱ و۱۴۷۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۳۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۷۲-۱۴۷۱

تاریخ دادنامه: ۳۰/۱۰/۱۳۹۹

شماره پرونده: ۹۹۰۲۱۳۸ و ۹۸۰۳۸۲۴

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

اعلام کننده تعارض: آقایان زین العابدین رضائی قوشجی و سیدمحسن فتاحی

موضوع: اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری

گردش کار: در خصوص احتساب اضافه کار در پاداش پایان خدمت کارکنان بنیاد مسکن، شعب دیوان عدالت اداری آراء معارضی صادر کرده اند.

الف: حالت اول- مواردی که بازنشستگی قبل از ۲۸/۵/۱۳۸۸ واقع شده است:

۱- شعبه ۲۵ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره ۹۲۰۹۹۸۰۹۰۰۰۰۰۲۰۱ با موضوع دادخواست آقای عبداله هاشمی به خواسته مذکور به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است:

با توجه به ماده ۷ قانون اصلاح پاره ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگی، بانوان شاغل، خانواده ها و سایر کارکنان مصوب سال ۱۳۷۹ ملاک محاسبه و پرداخت پاداش پایان خدمت کارکنان دولتی یک ماه آخرین حقوق و فوق العاده دریافتی مشمول کسور بازنشستگی به ازای هر سال خدمت قرار گرفته است با توجه به اینکه مستخدمین قانون تامین اجتماعی نیز بر اساس قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت و ماده یک قانون نظام هماهنگ حقوق بازنشستگی و وظیفه مصوب سال ۱۳۷۳ تابع مقررات فوق الذکر می‌باشند بر این اساس با عنایت به اینکه از فوق العاده اضافه کار شاکی حق بیمه کسر گردیده فوق العاده مذکور در پاداش پایان خدمت قابل احتساب بوده بر این اساس مستنداً به ماده ۱۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌گردد. ایضاً در خصوص احتساب تسهیلات رفاهی در پاداش پایان خدمت با توجه به تبصره ۱ از ماده ۲ آیین‌نامه طرز تنظیم صورت مزد و حقوق و مواقع در سال آن به سازمان مصوب ۱۹/۱۲/۱۳۵۴ شورای عالی تامین اجتماعی موضوع ماده ۳۹ قانون تامین اجتماعی از تسهیلات رفاهی حق بیمه کسر نمی گردد لذا خواسته شاکی در این قسمت از جایگاه قانونی برخوردار نبوده رای به رد شکایت صادر می‌شود. رای صادره مستفاد از ماده ۶۵ قانون تشکیلات دیوان و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر است.

رای مذکور در شعبه ۶ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب رای ۹۳۴-۲۳/۱۰/۱۳۹۳ عیناً تایید شده است.

۲- شعبه ۴۸ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی پرونده دادخواست آقای جهانگیر طهماسبی به خواسته مذکور با استناد به دادنامه شماره ۱۳۹۲ الی ۱۴۰۲-۱۰/۹/۱۳۹۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر کرده و رای مذکور طی دادنامه شماره ۲۷۲-۱۹/۱/۱۳۹۷ عیناً تایید شده است.

ب- حالت دوم: کارکنانی که بعد از تصویب آیین‌نامه استخدامی ۲۸/۵/۱۳۸۸ بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و تا قبل از ۹/۳/۱۳۹۴ (اصلاحی آیین‌نامه استخدامی بازنشسته شده اند):

۱- شعبه ۲۵ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره ۹۲۰۰۱۲ با موضوع دادخواست آقای فتاح فارسی و به خواسته مذکور با این استدلال که « از فوق العاده اضافه کار شاکی حق بیمه کسر شده و فوق العاده مذکور در پاداش پایان خدمت قابل احتساب است و با توجه به ماده ۷ قانون اصلاح پاره ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگی، بانوان شاغل، خانواده ها و سایر کارکنان مصوب سال ۱۳۷۹ و ماده ۱ قانون نظام هماهنگ و حقوق بازنشستگی و وظیفه مصوب سال ۱۳۷۳ رای به ورود شکایت صادر کرده است و رای مذکور به موجب دادنامه شماره ۶۱۷-۲۱/۴/۱۳۹۳ شعبه ۴ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری قطعیت یافته است.۲- در رسیدگی به دادخواست های آقایان اصغر دانشور، اسماعیل دیداریان، منوچهر سلیمانی، قباد فرج‌زاده، فرض اله شرفی، قلی کبیری، عزیزاله نجفی، قربانعلی اکبرپور، فرهاد دانش شهرکی، صادق محمدزاده، جهان بین خدابنده، عباسعلی بیگی به ترتیب شعب ۴۲ بدوی دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۱۸۲-۲۳/۲/۱۳۹۶، ۵ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۵۴۷-۲۳/۳/۱۳۹۷، ۲۴ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۴۶۴۸-۳/۱۱/۱۳۹۷ و ۳۹۲-۲۶/۱/۱۳۹۷، ۲ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۳۲۷۸-۳/۹/۱۳۹۵، ۱۵ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۱۳۵۶-۲۰/۴/۱۳۹۷، ۲۷ بدوی دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۲۱۹۰-۲۹/۱۱/۱۳۹۲، ۱۳ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۱۶۶۸-۱۰/۵/۱۳۹۷، ۲۴ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۳۸۴۸-۴/۱۰/۱۳۹۷، ۲۸ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۲۰۰۵-۴/۶/۱۳۹۷، ۱۵ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۵۷۸-۳/۲/۱۳۹۷ و ۲۷ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۱۳۹۶-۲۷/۴/۱۳۹۷ با استناد به ماده ۹۰ آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن اضافه کار را قابل احتساب در پاداش پایان خدمت تلقی نکرده اند و به رد شکایت رای صادر کرده اند.

ج- حالت سوم: کارکنانی که بعد از اصلاحیه ۹/۳/۱۳۹۴ آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن بازنشسته شده اند:

۱- شعبه ۳۶ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقای نصراله سویدی و به خواسته مذکور به موجب دادنامه شماره ۱۶۱۲-۱۹/۹/۱۳۹۶ با این استدلال که مطابق ماده ۵۹ قانون برنامه پنجم توسعه مقرر شده است که کسانی که قبل از قانون مدیریت خدمات کشوری از فوق العاده اضافه کار آنان کسور بازنشستگی کسر شده است متناسب به مبلغ کسر شده در پایان خدمت و حقوق بازنشستگی آنان محاسبه می‌گردد حکم به ورود شکایت صادر کرده و رای مذکور به موجب دادنامه شماره ۵۸۳-۸/۲/۱۳۹۷ شعبه ۲۴ تجدیدنظر عیناً تایید شده است.

۲- در خصوص دادخواست آقایان اسماعیل سعادت، زین العابدین رضائی قوشجی و رضا مرتضوی با شعب ۵ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۵۴۲-۲۳/۳/۱۳۹۷، ۲۴ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۴۶۵۰-۳/۱۱/۱۳۹۷ و ۲۷ بدوی دیوان عدالت اداری طی دادنامه ۱۸۶۵-۱۴/۶/۱۳۹۶ با این استدلال که دلیلی بر کسر حق بیمه از اضافه کار وجود ندارد. رای به رد شکایت صادر کرده اند.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۳۰/۱۰/۱۳۹۹ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

حالت اول- مواردی که بازنشستگی قبل از تاریخ ۲۸/۵/۱۳۸۸ واقع شده است:

الف- تعارض در آراء محرز است.

ب- اولاً: به شاکیان پرونده ها به طور مستمر اضافه کار پرداخت شده و حق بیمه مربوط به آن نیز کسر و به صندوق سازمان تامین اجتماعی واریز شده است، بنابراین به استناد ماده ۷ قانون اصلاح پاره ‌ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگی، بانوان شاغل، خانواده ‌ها و سایر کارکنان مصوب ۱۳/۲/۱۳۷۹ و رای وحدت رویه شماره ۶۵۷ و ۶۵۸-۱۵/۱۰/۱۳۸۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری که به موجب آن مقرر شده پاداش پایان خدمت « معادل یک ماه آخرین حقوق و فوق‌ العاده ‌های دریافتی ملاک کسور بازنشستگی» است، این فوق العاده قابل احتساب در پاداش پایان خدمت می‌باشد. ثانیاً: بر اساس ماده ۵۹ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۵/۱۰/۱۳۸۹ آن دسته از کارکنان دستگاه های مشمول قانون تامین اجتماعی که تا قبل از اجرای قانون مدیریت خدمات کشوری (۱/۱/۱۳۸۸) از فوق العاده اضافه‌کار آنان کسور بازنشستگی کسر شده است، متناسب با مبلغ کسرشده، در پاداش پایان خدمت و حقوق بازنشستگی آنان محاسبه می‌گردد. گرچه متن این ماده به «قانون مدیریت خدمات کشوری » اشاره دارد و حسب ظاهر حکم آن، مخصوص مشمولین قانون مدیریت خدمات کشوری است و لکن از آن جایی که مطابق ماده ۲۲۲ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران «کلیه دستگاه های اجرایی موضوع ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری و نیز دستگاه های موضوع مواد ۲، ۳، ۴ و ۵ قانون محاسبات عمومی کشور در موارد مربوط، مشمول مقررات این قانون » شناخته شده اند و بنیاد مسکن نیز جزء دستگاه های اجرایی مشمول قانون تامین اجتماعی است، بنابراین منعی در تسری حکم ماده ۵۹ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران به کارمندان موسسات عمومی غیر دولتی از جمله کارمندان بنیاد مسکن وجود ندارد و در نتیجه احکامی که در طول قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران و به استناد این ماده به نفع شاکیان (ورود) صادر شده صحیح و موافق مقررات قانونی است. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.

حالت دوم- کارکنانی که بعد از تصویب آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در تاریخ ۲۸/۵/۱۳۸۸ و تا قبل از تاریخ ۹/۳/۱۳۹۴ (اصلاحیه آیین‌نامه استخدامی) بازنشسته شده اند:

الف- تعارض در آراء محرز است.

ب- به موجب ماده ۹۰ آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی (مصوب ۲۸/۵/۱۳۸۸ شورای مرکزی) مقرر شده است به مستخدمینی که بازنشسته و یا ازکارافتاده می‌شوند به ازاء هر سال خدمت در بنیاد معادل ۳۰ روز «حقوق و مزایا» پرداخت می‌گردد. با توجه به این که عبارت «مزایا»ی مذکور در این ماده مطلق بوده و در فصل چهارم آیین‌نامه که در مقام احصاء «حقوق و مزایا» است «اضافه کار» جزء مزایای قابل پرداخت به کارکنان بر شمرده شده است، بنابراین در مورد افرادی که بعد لازم الاجرا شدن آیین‌نامه سال ۱۳۸۸ بازنشسته شده اند مشروط به اینکه اضافه کاری مشمول کسور بازنشستگی قرارگرفته بوده باشد، حکم به ورود شکایت و الزام سازمان به احتساب فوق العاده اضافه کار در پاداش پایان خدمت صحیح و موافق ماده ۹۰ آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن است. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.

حالت سوم- کارکنانی که بعد از اصلاحیه آیین‌نامه استخدامی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در تاریخ ۹/۳/۱۳۹۴ بازنشسته شده اند:

الف- تعارض در آراء محرز است.

ب- نظر به اینکه شورای مرکزی بنیاد مسکن در تاریخ ۹/۳/۱۳۹۴ ماده ۹۰ آیین‌نامه استخدامی بنیاد را به این شکل اصلاح کرده است: « ماده۹۰- پاداش بازنشستگی: به مستخدمینی که به افتخار بازنشستگی نائل می‌شوند یا به دلیل از کار افتادگی رای بازنشستگی دریافت می نمایند به ازای هر سال خدمت در بنیاد معادل ۳۰ روز آخرین حقوق و مزایای مندرج در حکم کارگزینی پرداخت می‌گردد.» و با توجه به این که اضافه کار از اقلام مذکور در حکم کارگزینی نمی‌باشد بلکه مبلغی است که به صورت متغیر و متناسب با کارکرد افراد خارج از وقت اداری در هر ماه در فیش حقوقی آنان درج می‌گردد، بنابراین در پاداش پایان خدمت کارمندانی که از تاریخ ۹/۳/۱۳۹۴ به بعد بازنشسته شده یا می‌شوند، اضافه کار قابل احتساب نیست و رای به رد شکایت صحیح و موافق مقررات است. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.

محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری