رای شماره ۱۷۳ مورخ ۱۳۸۷/۰۳/۲۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
تاریخ: ۲۰/۳/۱۳۸۷
شماره دادنامه: ۱۷۳
کلاسه پرونده: ۸۶/۵۸۷
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای علی خوبان
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ۲۴ صورتجلسه مورخ ۵/۵/۱۳۸۳ کمیسیون ماده ۵ شورای عالی شهرستان قزوین
مقدمه:شاکی در دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، شهرداری قزوین ضوابطی را در مورد متقاضیان صدور پروانه ساختمانی که املاک آنها بر خیابان اصلی قرار دارد تحت عنوان گشایش معبر اعمال مینماید با این استدلال که در کلیه پلاکها در طبقه همکف و در مجاورت محور تجاری به عمق حداقل ۳ متر در تمام طول کاربری تجاری خطی و به طول و پلاک بایستی فضای باز تامین گردد، مالکیت این فضا اختصاصی است اما استفاده آن عمومی و صرفاً برای عبور عابر پیاده میباشد و در حالت خاص با اخذ مجوز از شهرداری ضمن تامین امکان عبور پیاده میتواند با باغچه و گلدان محوطه سازی شود. شهردار این اقدام را به بند ۱-۲-۵ طرح تفصیلی شهر قزوین مصوب ۲۳/۷/۱۳۷۳ کمیسیون ماده ۵ شورای عالی شهرسازی و معماری قزوین مستند مینمود، که مصوبه مرقوم طی دادنامههای ۱۷۲ و ۱۷۳ مورخ ۲۷/۵/۱۳۸۱ هیات عمومی به لحاظ خروج از حدود اختیارات کمیسیون مربوطه در وضع مقررات دولتی و مخالفت با قانون ابطال گردید. کمیسیون ماده ۵ شورای عالی شهرسازی و معماری قزوین وفق بند ۲۴ صورتجلسه کمیسیون طرح تفصیلی شهر قزوین مصوب ۵/۵/۱۳۸۵ اقدام به بی اعتبار نمودن رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری و استمرار اقدامات گوناگونی با مضمون احداث و استقرار جبهه ساخت در طبقه همکف با رعایت ۳ متر فاصله از بر خیابان نموده است لذا به دلایل ذیل مصوبه فوق مخالف قانون و خارج از حدود اختیارات کمیسیون ماده ۵ میباشد. اولاً، به موجب ماده ۵ قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران وظیفه ومسئولیت قانونی کمیسیون ماده پنج تصویب طرحهای تفصیلی شهری و تغییرات آنها در محدوده تعریف طرح تفصیلی مذکور در بند ۳ ماده یک قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی و تعیین وظایف آن مصوب ۱۶/۴/۱۳۵۳ با اصلاحیه بعدی میباشد لذا وضع قاعده خاص مبنی براستقرار و احداث جبهه ساخت درطبقه همکف با رعایت ۳ متر از بر خیابان که متضمن کسر املاک شرعی و قانونی اشخاص و الحاق آن به معابر عمومی (پیاده رو) جهت استفاده عمومی باشد از مقوله تصویب طرحهای تفصیلی و امور مربوط به شمار نمیرود. ثانیاً، استفاده از املاک اشخاص به منظور تامین نیازمندیها و تاسیسات عمومی شهری به حکم قوانین موضوعه باید از طریق خرید و تملک آنها صورت گیرد. نتیجه اجرای مصوبه مذکور سلب مالکیت از کلیه املاک بر خیابان به عمق ۳ متر در کل طول ملک میباشد با این توضیح که حداقل ۳ متر عمق در کل طول املاک بر خیابانهای اصلی که ملک شرعی و قانونی افراد است باید مجاناً به فضای باز و پیاده رو عمومی تبدیل شود و بدین ترتیب هر مالکی که قصد احداث یا تجدید بنا داشته باشد. الزاماً ناچار است ۳ متر عمق به انضمام کل طول ملک خود را در راستای اجرای مصوبه مذکور مجاناً به پیاده رو عمومی الحاق نماید و نتیجه اینکه، موکلین بر خیابانهای اصلی عملاً مالکیتی نسبت به مایملک خود نداشته و ملک آنان باید تبدیل به فضای باز و پیاده رو عمومی شود. ثالثاً، مصوبه مذکور مغایر اصول ۴، ۲۲، ۴۷ و ۵۸ قانون اساسی و مواد ۳۰، ۳۱ و ۳۸ قانون مدنی و اصل تسلیط در باب حرمت افراد میباشد. رئیس سازمان مسکن و شهرسازی قزوین در مقام دفاع طی نامه شماره ۴۰۷۸ مورخ ۳۰/۲/۱۳۸۷ اعلام داشته است، اگر خواسته مشارالیه ابطال بند ۲۶ صورتجلسه مورخ ۲۵/۵/۱۳۸۲ کمیسیون ماده ۵ شورای عالی شهرسازی و معماری باشد برابر دادنامه شماره ۵۹۹ مورخ ۳۰/۷/۱۳۸۶ معاونت قضایی دیوان عدالت اداری رای مقتضی مبنی بر قرار دادخواست صادر و قطعی گردیده است. لیکن اگر ابطال بند ۳۴ کمیسیون ماده ۵ به تاریخ ۵/۵/۱۳۸۳ مد نظر است خاطر عالی قضات دیوان را مستحضر میدارد، بر اساس مصوبه مذکور هیچ گونه محدودیت و یا سلب مالکیت اشخاص مورد تصویب قرار نگرفته است که صرفاً جبهه ساخت که از وظایف شورای عالی شهرسازی و معماری است تعیین شده است با این توضیح که همانندمستحدثات مسکونی که جبهه ساخت حتماً در ضلع شمالی عرصه قرار گرفته و در حیاط ملک حسب مورد شمال یا جنوب ملک قرار میگیرد در این مورد نیز در خصوص مکان جغرافیایی و جبهه ساخت اراضی تجاری تعیین موقعیت گردیده است یعنی اینکه مشخصاً جبهه ساخت میبایست پس از رعایت ۳ متر فاصله از بر خیابان تعیین گردد، لذا همانگونه که در اراضی مسکونی تعیین جبهه ساخت به معنای سلب مالکیت اشخاص نمیباشد دراراضی تجاری نیزتعیین جبهه ساخت ورعایت فاصله آن نمیتواند مسقط حق مالکیت باشد بدیهی است در سند مالکیت اشخاص نیز این مساحت به عنوان مالکیت صاحب سند در نظر گرفته شده و تعیین خواهد شد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
مفاد صورتجلسه مورخ ۵/۵/۱۳۸۳ کمیسیون طرح تفصیلی شهر قزوین مبنی بر طرح پیشنهاد شهرداری قزوین در زمینه اصلاح بند ۲۶ مصوبه مورخ ۲۵/۵/۱۳۸۲ کمیسیون ماده ۵ و موافقت با احداث و استقرار جبهه ساخت در طبقه همکف با رعایت ۳ متر فاصله از بر خیابان با عنایت به مندرجات لایحه جوابیه شماره ۴۰۷۸ مورخ ۳۰/۲/۱۳۸۷ سازمان مسکن و شهرسازی استان قزوین مبنی بر اینکه عقب نشینی ملک در سطح همکف نافی حق مالکیت در آن قسمت و فینفسه سالبح حق مالکیت به دریافت بهای قسمتی از ملک در صورت وقوع آن در طرح ایجاد یا تعریضض پیاده رو نمیباشد، بنابراین مصوبه مورد اعتراض به جهات مذکور مغایرتی با قانون ندارد.
معاون قضایی دیوان عدالت اداری- مقدسیفرد