رای شماره ۲۰۴۴ مورخ ۱۴۰۱/۰۹/۲۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۰۴۴

تاریخ دادنامه: ۲۲؍۹؍۱۴۰۱

شماره پرونده: ۰۰۰۳۷۸۸

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای ابراهیم بابایی

موضوع شکایت و خواسته:ابطال بند ۸ ماده ۱ آیین‌نامه چگونگی تشخیص صلاحیت نامزدها برای سمت های عضویت در هیات مدیره، بازرس و مدیر عامل شرکت های تعاونی روستایی کشاورزی و مدیران عامل اتحادیه ها

گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لوایح تکمیلی، ابطال بند ۸ ماده ۱ آیین‌نامه چگونگی تشخیص صلاحیت نامزدها برای سمت های عضویت در هیات مدیره، بازرس و مدیر عامل شرکت های تعاونی روستایی کشاورزی و مدیران عامل اتحادیه ها را به استناد مواد ۳۳ و ۴۴ قانون شرکت های تعاونی و اصل ۴۴ قانون اساسی خواستار شده است.

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

"ماده ۱- داوطلبان عضویت در هیات مدیره و بازرس و مدیرعامل تعاونی ها علاوه بر شرایط مقرر در مواد ۵۱، ۵۲ و ۵۳ قانون شرکت های تعاونی مصوب ۱۳۵۰ و اصلاحات بعدی آن باید دارای شرایط ذیل باشند:

.......

۸- داشتن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم برای اعضای هیات مدیره و بازرسان و مدرک تحصیلی لیسانس برای مدیرعامل"

در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر امور حقوقی وزارت جهاد کشاورزی به موجب نامه شماره ۶۷۷۲ مورخ ۴؍۲؍۱۴۰۱، لایحه مدیر حقوقی سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران به شماره ۳۱۲۲۱ مورخ ۱۷؍۱۱؍۱۴۰۰ را ارائه کرده است. خلاصه دفاعیات به شرح زیر است:

"سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران بر اساس ماده ۳ قانون اساسنامه سازمان مصوب ۱۹؍۱۲؍۱۳۴۸ به ویژه بندهای ۳ و ۲۷ ماده مذکور، وظیفه توسعه شبکه تعاونی در روستا و مراقبت و نظارت بر فعالیت های اقتصادی و اجتماعی شرکت های تعاونی اعم از روستایی و کشاورزی و اتحادیه های آن ها را به عهده دارد. سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران در انجام ماموریت های محوله بر اساس ماده ۳ اساسنامه و مواد قانون شرکت های تعاونی مصوب ۱۶؍۳؍۱۳۵۰ به ویژه بند ۶ ماده ۱۳۳ قانون مذکور، با توجه به مطالعه و نظارت مستمر تعاونی های تحت پوشش و شناسایی نقاط ضعف، چالش ها و مشکلات آن ها و به منظور رفع مشکلات و نقاط ضعف و بهره گیری از فرصت ها و همچنین ارتقای بهره وری تعاونی ها، اقدام به تهیه آیین‌نامه مورد اشاره نموده و به استناد ماده ۲۶ قانون شرکت های تعاونی و ماده مربوطه در اساسنامه های تعاونی ها، طی نامه شماره ۷۴۱؍۱۴۴۳۳ مورخ ۴؍۶؍۱۳۸۳ مقام عالی وقت سازمان به مدیریت های تعاون روستایی استان ها جهت طرح و تصویب آیین‌نامه مذکور در مجامع عمومی تعاونی ها نموده است.

با عنایت به ماده ۷ قانون شرکت های تعاونی مبنی بر اینکه مجمع عمومی عالی ترین مرجع اتخاذ تصمیم و ابراز اراده جمعی اعضا برای اداره امور شرکت تعاونی می‌باشد و به استناد ماده مربوطه در اساسنامه تعاونی ها از جمله ماده ۳۷ اساسنامه شرکت تعاونی روستایی مبنی بر اینکه تصمیماتی که در مجمع عمومی با رعایت مقررات گرفته می‌شود برای کلیه اعضا اعم از حاضر و غایب نافذ و معتبر خواهد بود، در نتیجه رعایت آیین‌نامه های مصوب تا زمانی که لغو نشده باشد برای کلیه اعضا نافذ و لازم الاجرا می‌باشد.

شرکت های تعاونی روستایی پیشرو آمل، آیین‌نامه مذکور را در مجمع عمومی عادی مورخ ۱؍۱۲؍۱۳۷۸ طرح و به تصویب رسانده است و تا زمانی که لغو آن به تصویب مجمع عمومی تعاونی نرسیده باشد، به استناد ماده ۳۷ اساسنامه شرکت، معتبر و رعایت آن توسط اعضا و هیات مدیره و بازرسان ضروری بوده و سازمان تعاون روستایی بر اساس وظایف مندرج در ماده ۳ قانون اساسنامه سازمان و ماده ۲۱ قانون شرکت های تعاونی مبنی بر اختیارات و وظیفه سازمان در تایید اوراق تاسیس و تغییرات اساسنامه و ارکان تعاونی (هیات مدیره و بازرسان) و مدیر عامل در انطباق با قوانین و مقررات جهت ثبت تاسیس و اخذ آگهی تغییرات ثبتی توسط سازمان، انتخاب آقای ابراهیم بابایی را در مجمع عمومی تاریخ ۳۰؍۶؍۱۴۰۰ شرکت تعاونی روستایی پیشرو آمل، مغایر با بند ۸ ماده یک آیین‌نامه تشخیص صلاحیت نامزدهای سمت هیات مدیره، بازرس و مدیر عامل مصوب در مجمع عمومی عادی مورخ ۱؍۱۲؍۱۳۸۷ شرکت تعاونی مذکور تشخیص و از ثبت آگهی تغییرات آن به استناد ماده ۲۱ قانون شرکت های تعاونی ممانعت به عمل آورده است.

موضوع مهم اینکه این سازمان به استناد ماده ۱۳۳ بند ۶ صرفاً وظیفه تهیه نمونه اساسنامه و آیین‌نامه های مورد نیاز شرکت های تعاونی را بر عهده دارد و تا زمانی که در مجمع عمومی آن تعاونی به تصویب نرسد قابلیت اجرا ندارد و لذا شرکت مذکور که آیین‌نامه مورد نظر را به تصویب مجمع عمومی رسانیده می‌بایست لغو اجرای آن را از مجمع عمومی بخواهد نه دیوان عدالت اداری."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۲؍۹؍۱۴۰۱ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

براساس بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ رسیدگی به شکایات، تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آیین‌نامه‌ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری ها و موسسات عمومی غیردولتی در مواردی که مقررات مذکور به علّت مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز و یا سوء استفاده از اختیارات یا تخلّف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایف موجب تضییع حقوق اشخاص می‌شود، از جمله صلاحیت ها و وظایف هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. نظر به اینکه مدیر حقوقی سازمان مرکزی تعاون روستایی کشور به موجب لایحه شماره ۳۱۲۲۱؍۴۰۰؍۱۸۴ مورخ ۱۷؍۱۱؍۱۴۰۰ اعلام کرده است که سازمان مرکزی تعاون روستایی برمبنای ماده ۱۳۳ قانون شرکت های تعاونی و بند ۶ آن وظیفه تهیه اساسنامه و آیین‌نامه‌های نمونه و فرم های مربوطه را برعهده دارد و آیین‌نامه مورد اعتراض را به مدیریت های تعاونی روستایی در استان ها ارسال کرده است تا در مجامع عمومی شرکت ها طرح و تصویب شود و لازم‌ الاجرا شدن آیین‌نامه مزبور منوط به تصویب در مجامع عمومی شرکت های تعاونی روستایی است، لذا بند ۸ ماده ۱ آیین‌نامه چگونگی تشخیص صلاحیت نامزدها برای سمت عضویت در هیات مدیره، بازرس و مدیرعامل شرکت های تعاونی روستایی، کشاورزی و مدیران عامل اتحادیه‌ها مستقلاً دارای ماهیت الزام آور نبوده و از مصادیق مقررات موضوع بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ که قابل طرح و رسیدگی در هیات عمومی دیوان عدالت اداری هستند، محسوب نمی‌شود./

حکمتعلی مظفری

رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری