رای شماره ۲۵۳۴ مورخ ۱۴۰۰/۰۹/۲۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۵۳۴
تاریخ دادنامه: ۲۳؍۹؍۱۴۰۰
شماره پرونده: ۹۸۰۲۳۲۸
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ۱- بند ۱ نامه شماره ۳۱۳۹؍۷۱؍م؍۱۱۰- ۱۰؍۷؍۱۳۶۸ سازمان برنامه بودجه
۲- بندهای ۳ و ۴ صورتجلسه کارگروه مشترک استانی تعاملات نیروهای مسلح و اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران مورخ ۵؍۵؍۱۳۹۰
۳- صورتجلسه جانمایی پایگاه شهید شعبانی و صورتجلسه تعیین محدوده فعالیت های نیروهای نظامی در منطقه حفاظت شده کویر مورخ ۹؍۵؍۱۳۹۰ اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران
گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب نامه شماره ۹۸۹۳۰- ۳۱؍۴؍۱۳۹۸ ابطال بند ۱ نامه شماره ۳۱۳۹؍۷۱؍م؍۱۱۰- ۱۰؍۷؍۱۳۶۸ سازمان برنامه بودجه، ابطال بندهای ۳ و ۴ صورتجلسه کارگروه مشترک استانی تعاملات نیروهای مسلح و اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران مورخ ۵؍۵؍۱۳۹۰، ابطال صورتجلسه جانمایی پایگاه شهید شعبانی و صورتجلسه تعیین محدوده فعالیت های نظامی در منطقه حفاظت شده کویر مورخ ۹؍۵؍۱۳۹۰ اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران و همچنین ابطال مواد ۳، ۴، ۵ و ۹ شیوه نامه رسیدگی و حل و فصل اختلاف فیمابین نیروهای مسلح با سازمان حفاظت محیط زیست ابلاغی به شماره ۲۳۰؍۱۰۷؍۴۸۴۱؍ق؍م ب- ۱۶؍۱؍۱۳۹۰ را خواستار شده است.
متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:
الف- بند ۱ نامه شماره ۳۱۳۹؍۷۱- ۱۰؍۷؍۱۳۶۸ سازمان برنامه بودجه کشور:
" معاون محترم رئیس جمهور و سرپرست سازمان حفاظت محیط زسیت:
پیرو دعوتنامه شماره ۲۶۲۰؍۷۱؍م؍۱۱۰- ۱۹؍۵؍۱۳۶۸ در سی و یکمین جلسه مورخ ۱۵؍۶؍۱۳۶۸ کمیسیون موضوع تصویبنامه شماره ۱۱۰۴۰۶۸؍ت؍۹۵۸ م ن هیات وزیران، نامه شماره ۱۵۰۰-۲۱ مورخ ۵؍۱۰؍۱۳۶۸ سازمان محیط زیست در مورد تصرف منطقه حفاظت شده کویر ورامین توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مطرح و رای کمیسیون به شرح ذیل صادر گردید: با توجه به خاتمه جنگ و میزان نیاز سپاه به ادامه توسعه تاسیسات در این منطقه مقرر گردید:
۱- در صورتی که سپاه نیازمند به حفظ تاسیسات است که تاکنون در این زمین احداث نموده، حدود ۲۰ هکتار زمین را با نظر سازمان محیط زیست مشخص و بعضاً جهت خود اختصاص داده و بقیه را در اختیار سازمان محیط زیست قرار دهد."
ب- بندهای ۳ و ۴ صورتجلسه کارگروه مشترک استانی تعاملات نیروهای مسلح و اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران مورخ ۵؍۵؍۱۳۹۰:
" پیرو برگزاری جلسات موضوع شیوه نامه رسیدگی و حل و فصل اختلاف فی مابین نیروهای مسلح و سازمان حفاظت محیط زیست و تصویب موضوع تشکیل کارگروه استانی تعاملات نیروهای مسلح و محیط زیست، در راستای اجرای ماده ۸ شیوه نامه مذکور در مورخ ۵؍۵؍۱۳۹۰ جلسه ای با حضور امضا کنندگان پیوست در محل اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران تشکیل و پس از بیان نقطه نظرات اعضاء حاضر در جلسه در خصوص دستورکار جلسه تصمیمات ذیل اتخاذ گردید:
دستورکار جلسه: بررسی مسائل و مشکلات مربوط به پایگاه شهید شعبانی (واقع در منطقه حفاظت شده کویر ورامین) از جمله محدوده فعالیت این نیروها و احداث برجک دیده بانی در مجاورت پاسگاه محیط بانی مبارکه.
مصوبات:
............
............
۳- هرگونه فعالیت در خارج از حوزه نظامی تعیین شده مصوب از سوی نیروهای پایگاه شهید شعبانی و سایر نیروهای وابسته ممنوع میباشد.
۴- در داخل حوزه نظامی تعیین شده مصوب در صورت انجام هرگونه اقدام از جمله ساخت و ساز و... مراتب از قبل جهت اطلاع این اداره کل گزارش گردد."
ج- صورتجلسه جانمایی پایگاه شهید شعبانی و صورتجلسه تعیین محدوده فعالیت های نیروهای نظامی در منطقه حفاظت شده کویر مورخ ۹؍۵؍۱۳۹۰ اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران:
" ساعت ۱۱ صبح مورخ ۹؍۵؍۱۳۹۰ و در پی موافقت کلی، ایجاد پایگاه پست ایست بازرسی شهید شعبانی در منطقه حفاظت شده کویر و در حاشیه و مجاورت پاسگاه محیط بانی مبارکه از منطقه به اتفاق مسئولین یگانهای نظامی به منطقه اعزام پس از انجام کارمیدانی مقرر گردید کانکس موجود تعطیل و منتقل یک اتاقک دژبانی در زمینی واقع در ضلع جنوب شرق فنس پاسگاه محیط بانی مبارکه با فاصله ۱۵ متری احداث به طوری که راه بند به تعداد یک عدد در روی جاده آسفالت قرار گرفته و راه خاکی عبوری از کنار جاده مبارکه به ضلع شرقی پایگاه احداثی منتقل و با یک گیت کنترل تردد و تمام تشکیلات فعلی تعطیل و جمع آوری شود. ضمناً این جانمایی در پی
موافقت قبلی در جلسه بررسی مشکلات یگانهای نظامی با سازمان حفاظت محیط زیست استان تهران به استناد شیوه نامه ماده ۸ در تاریخ ۵؍۵؍۱۳۹۰ در اداره کل محیط زیست استان صورت گرفت.
صورتجلسه تعیین محدوده فعالیت نیروهای نظامی در منطقه حفاظت شده کویر:
در پی توافقات سازمان حفاظت محیط زیست و نیروهای نظامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مبنی بر انجام فعالیت های نظامی در قسمتهایی از منطقه حفاظت شده کویر و مصوبات جلسه مورخ ۵؍۵؍۱۳۹۰ مبنی بر بازدید از منطقه و تعیین محدوده ها به استناد شیوه نامه ماده ۸ توافقات اعضای کمیته متشکل از کارشناسان سازمان محیط زیست استان تهران و فرماندهان سپاه به شرح زیر ضمن مشخص و تعیین این محدوده ها جهت اقدامات بعدی صورتجلسه گردید.
محدوده منطقه مورد توافق: ۱- در مسیر جاده آسفالت از پاسگاه محیط بانی مبارکه با مختصات (۷۹-۷۴۱) به سمت پایگاه شهید شعبانی در مسیر شرق و در ادامه در مسیر جاده خاکی تا دره اشکفت به طول ۱۵ کیلومتر مختصات (۵؍۷۳- ۸۷۲)
۲- از پاسگاه محیط بانی مبارکه به سمت غرب تا ارتفاعات دوازده امام به طول ۵ کیلومتر (مختصات ۶۹- ۵؍۷۴۳) و سپس از راس ارتفاعات دوازده امام به سمت جنوب به طول ۸ کیلومتر تا دشت پره زرد (مختصات ۶۶-۶۹۳) و در ادامه از دشت پره زرد با زاویه ۴۵ درجه به سمت جنوب تا دشت ساحلی دریاچه نمک نرسیده به جاده قدیر اسب (مختصات ۶۰-۵؍۷۱۵)
۳- از انتهای بند ۲ قبل از اتصال به جاده قدیر اسب در ساحل دریای نمک مستقیم به سمت شرق به طول ۸ کیلومتر تا آبریز جنوبی ارتفاعات اشکفت که به دشت متصل میگردد (مختصات ۶۰- ۸۰۶) سپس از محل موصوف با زاویه ۴۵ درجه به سمت شمال شرق به طول ۱۲ کیلومتر تا اتصال به تقاطع جاده اشکفت در محل جاده (۵؍۷۳- ۸۷) این مختصات به صورت یک شش ضلعی است.
تبصره: مقر گردید نیروهای نظامی مستقر در منطقه از حضور هرگونه فعالیت نظامی در خارج از این چارچوب بالاخص در محدوده چشمه سارهای طبیعی چکاب و گل چشمه خودداری و چنانچه ضرورتی ایجاب شد در موارد جمع آوری گلوله ها و در خارج از این نقشه و محدوده هماهنگی لازم با اداره حفاظت محیط زیست منطقه به عمل آید. ضمناً در زمان شلیک ادوات سنگین مراتب از طریق نیروهای منطقه به اطلاع پرسنل محیط زیست رسانده شود."
در اجرای ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری پرونده به هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری ارجاع شد و این هیات به موجب دادنامه شماره ۹۱۱- ۳؍۸؍۱۴۰۰، مواد ۳، ۴، ۵ و ۹ از شیوه نامه رسیدگی و حل و فصل اختلاف فیمابین نیروهای مسلح با سازمان حفاظت محیط زیست ابلاغی به شماره ۲۳۰؍۱۰۷؍۴۸۴۱؍۵؍م ب- ۱۶؍۱؍۱۳۹۰ را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.
رسیدگی به تقاضای ابطال بند ۱ نامه شماره ۳۱۳۹؍۷۱- ۱۰؍۷؍۱۳۶۸ سازمان برنامه و بودجه، صورتجلسه کارگروه مشترک استانی تعاملات نیروهای مسلح و اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران مورخ ۵؍۵؍۱۳۹۰ و صورتجلسه جانمایی پایگاه شهید شعبانی و صورتجلسه تعیین محدوده فعالیت های نیروهای نظامی در منطقه حفاظت شده کویر مورخ ۹؍۵؍۱۳۹۰ اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران به هیات عمومی دیوان عدالت اداری ارجاع شد و به منظور بررسی حدود صلاحیت و اختیارات هیات عمومی در دستورکار این هیات قرار گرفت.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۳؍۹؍۱۴۰۰ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ رسیدگی به شکایات، تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آییننامهها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداریها و موسسات عمومی غیردولتی در مواردی که مقررات مذکور به علّت مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز و یا سوء استفاده از اختیارات یا تخلّف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایف موجب تضییع حقوق اشخاص میشود، از جمله صلاحیتها و وظایف هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. با توجه به اینکه بند ۱ نامه شماره ۳۱۳۹؍۷۱؍م؍۱۱۰-۱۰؍۷؍۱۳۶۸ سازمان برنامه و بودجه که با اختیار اعطایی به موجب تصویبنامه شماره ۱۱۰۴۰۶۸؍ت؍۹۵۸م ن- ۲۸؍۱۲؍۱۳۶۷ هیات وزیران حکم به تجویز اختصاص ۲۰ هکتار زمین از اراضی منطقه حفاظت شده کویر در صورت نیاز و با نظر سازمان حفاظت محیط زیست به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران صادر کرده است و همچنین بندهای ۳ و ۴ صورتجلسه مورخ ۵؍۵؍۱۳۹۰ کارگروه مشترک استانی تعاملات نیروهای مسلّح و اداره کل حفاظت محیط زیست استان و صورتجلسه مورخ ۹؍۵؍۱۳۹۰ جانمایی پایگاه شهید شعبانی و تعیین محدوده فعالیت نیروهای نظامی در منطقه حفاظت شده کویر، واجد جنبه موردی بوده و متضمن وضع قاعده عامالشمول نیستند؛ بنابراین از مصادیق مقررات موضوع بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ محسوب نمیشوند و رسیدگی به آنها در هیات عمومی دیوان عدالت اداری قابل طرح نیست و پرونده برای رسیدگی به شعبه دیوان عدالت اداری ارجاع میشود./
مهدی دربین
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری